Banner background

Aldehyde (anđehit) là gì? Công thức, tính chất và bài tập

Aldehyde (anđehit) là gì? Tìm hiểu nhóm chức –CHO, công thức tổng quát, danh pháp, tính chất hóa học và các phản ứng đặc trưng của aldehyde.
aldehyde andehit la gi cong thuc tinh chat va bai tap

Key takeaways

  • Aldehyde (anđehit) là hợp chất hữu cơ chứa nhóm chức –CHO, có công thức chung R–CHO.

  • Aldehyde no, đơn chức, mạch hở có công thức phân tử CₙH₂ₙO (n ≥ 1).

  • Tính chất đặc trưng gồm phản ứng oxi hóa, tráng bạc và phản ứng khử.

  • Bài tập aldehyde Hóa 11 gồm danh pháp, đồng phân, nhận biết và tính toán phản ứng.

Aldehyde (anđehit) là hợp chất hữu cơ chứa nhóm chức –CHO, có công thức tổng quát R–CHO, trong đó nguyên tử carbon của nhóm carbonyl liên kết trực tiếp với ít nhất một nguyên tử hydrogen. Bài viết tổng hợp kiến thức về cấu tạo, công thức, phân loại, danh pháp, tính chất vật lý, tính chất hóa học của aldehyde như phản ứng oxi hóa với KMnO₄, phản ứng khử và phản ứng tráng bạc; đồng thời trình bày phương pháp điều chế, ứng dụng, các aldehyde thường gặp và cách giải bài tập.

Aldehyde là gì? Nhận diện nhóm –CHO

Aldehyde là hợp chất hữu cơ có chứa nhóm chức –CHO trong phân tử [1]. Nhóm chức này còn được gọi là nhóm aldehyde, gồm một nhóm carbonyl (C=O) liên kết trực tiếp với một nguyên tử hydrogen.

Công thức cấu tạo chung của aldehyde đơn chức là R–CHO [2].

Trong đó:

  • R có thể là nguyên tử hydrogen hoặc nhóm hữu cơ; với các aldehyde đơn giản, R thường là gốc hydrocarbon.

  • C=O là nhóm carbonyl.

    Kí hiệu –CHO biểu thị nhóm chức aldehyde, không phải công thức của một chất độc lập.

  • Nguyên tử carbon trong nhóm –CHO liên kết với một nguyên tử hydrogen.

Nếu R là hydrogen, hợp chất thu được là HCHO, có tên thay thế là methanal. Đây là aldehyde đơn giản nhất và cũng là chất đầu tiên trong dãy aldehyde no, đơn chức, mạch hở.

Công thức cấu tạo của aldehyde
Công thức cấu tạo của aldehyde

Một số ví dụ:

Công thức cấu tạo

Tên IUPAC

Tên thông thường

HCHO

Methanal

Formaldehyde

CH₃CHO

Ethanal

Acetaldehyde

CH₃CH₂CHO

Propanal

Propionaldehyde

CH₃CH₂CH₂CHO

Butanal

Butyraldehyde

C₆H₅CHO

Benzaldehyde

Benzaldehyde

Aldehyde có thể có cấu tạo mạch hở, mạch vòng hoặc chứa liên kết bội trong gốc hydrocarbon. Vì vậy, không phải tất cả aldehyde đều thuộc cùng một dãy đồng đẳng.

Theo số nhóm –CHO, aldehyde được phân thành đơn chức và đa chức. Ví dụ, OHC–CHO là ethanedial (glyoxal), một aldehyde hai chức.

Đặc điểm cấu tạo của nhóm chức aldehyde –CHO

Nhóm chức aldehyde chứa liên kết đôi carbonyl C=O. Liên kết này phân cực do oxygen có độ âm điện lớn hơn carbon, khiến mật độ electron bị lệch về phía nguyên tử oxygen.

Có thể biểu diễn nhóm chức aldehyde như sau:

R–C(=O)–H

Đặc điểm quan trọng nhất để nhận diện aldehyde là nguyên tử carbon của nhóm C=O phải liên kết trực tiếp với ít nhất một nguyên tử hydrogen.

Chính đặc điểm cấu tạo này làm cho aldehyde dễ bị oxi hóa hơn ketone trong các phản ứng hóa học đặc trưng.

Phân biệt aldehyde và ketone

Aldehyde và ketone đều thuộc nhóm hợp chất carbonyl, nhưng có sự khác nhau về cấu tạo nhóm chức.

Tiêu chí

Aldehyde

Ketone

Nhóm chức

–CHO

C=O

Cấu tạo

R–CHO

R–CO–R' [1]

Liên kết của carbonyl carbon

Gắn với ít nhất một H

Gắn với hai gốc hydrocarbon

Phản ứng Tollens

Thường có

Thông thường không có

Sản phẩm khi khử

Alcohol bậc I

Alcohol bậc II

Ví dụ:

  • CH₃CHO là ethanal, thuộc loại aldehyde.

  • CH₃COCH₃ là propanone (acetone), thuộc loại ketone.

Lưu ý: Không nên chỉ dựa vào công thức phân tử để phân biệt hai loại hợp chất này. Cần quan sát công thức cấu tạo và xác định vị trí của nhóm carbonyl.

Danh pháp, đồng phân và công thức aldehyde

Để viết đúng công thức và gọi tên aldehyde, cần nắm quy tắc danh pháp, công thức phân tử và cách xác định các đồng phân cấu tạo.

Danh pháp và cách gọi tên aldehyde

Theo danh pháp thay thế, tên aldehyde đơn chức được hình thành bằng cách lấy tên hydrocarbon tương ứng, bỏ chữ “e” ở cuối và thêm hậu tố “al”.

Danh pháp, đồng phân và công thức aldehyde
Danh pháp, đồng phân và công thức aldehyde

Ví dụ:

Công thức cấu tạo

Tên aldehyde (IUPAC)

Tên thông thường

HCHO

Methanal

Formaldehyde

CH₃CHO

Ethanal

Acetaldehyde

CH₃CH₂CHO

Propanal

Propionaldehyde

CH₃CH₂CH₂CHO

Butanal

Butyraldehyde

CH₃CH₂CH₂CH₂CHO

Pentanal

Valeraldehyde

Đối với aldehyde có mạch carbon phân nhánh, cần xác định mạch chính chứa carbon của nhóm –CHO và gọi tên nhánh theo quy tắc danh pháp thay thế.

Ví dụ, (CH₃)₂CH–CHO có tên thay thế là 2-methylpropanal, còn tên thông thường là isobutyraldehyde (anđehit isobutyric).

Các bước gọi tên:

Bước 1: Chọn mạch carbon dài nhất có chứa carbon của nhóm –CHO.

Bước 2: Đánh số mạch chính bắt đầu từ carbon của nhóm –CHO. Carbon này luôn được tính là carbon số 1.

Bước 3: Xác định vị trí và tên các nhánh hydrocarbon.

Bước 4: Ghép tên nhánh với tên mạch chính có hậu tố “al”.

Ví dụ:

CH₃–CH(CH₃)–CH₂–CHO

  • Mạch chính có 4 nguyên tử carbon.

  • Carbon của nhóm –CHO được đánh số 1.

  • Nhánh methyl nằm ở vị trí số 3.

Tên gọi: 3-methylbutanal.

Đối với aldehyde không no, cần thể hiện vị trí liên kết đôi hoặc liên kết ba trong tên gọi, đồng thời vẫn đánh số từ carbon của nhóm –CHO.

Ví dụ: CH₂=CH–CHO có tên là prop-2-enal.

Công thức phân tử của aldehyde

Đối với dãy aldehyde no, đơn chức, mạch hở, công thức phân tử tổng quát là:

CₙH₂ₙO (n ≥ 1)

Công thức này chỉ áp dụng cho aldehyde no, đơn chức, mạch hở, không được sử dụng để đại diện cho mọi aldehyde.

Một số công thức trong dãy:

Số nguyên tử carbon

Công thức phân tử

Tên gọi (IUPAC)

Tên thông thường

1

CH₂O

Methanal

Formaldehyde

2

C₂H₄O

Ethanal

Acetaldehyde

3

C₃H₆O

Propanal

Propionaldehyde

4

C₄H₈O

Butanal

Butyraldehyde

5

C₅H₁₀O

Pentanal

Valeraldehyde

Đồng phân của aldehyde

Đối với aldehyde no, đơn chức, mạch hở, khi số nguyên tử carbon tăng, số lượng đồng phân cấu tạo có thể tăng do sự thay đổi cách sắp xếp mạch carbon.

Ví dụ, với công thức phân tử C₄H₈O, các aldehyde có thể có các công thức cấu tạo:

  • CH₃–CH₂–CH₂–CHO: butanal.

  • (CH₃)₂CH–CHO: 2-methylpropanal.

Hai chất này có cùng công thức phân tử nhưng khác nhau về cấu tạo mạch carbon nên là đồng phân cấu tạo của nhau.

Cần phân biệt đồng phân aldehyde với đồng phân thuộc loại hợp chất khác. Chẳng hạn, C₃H₆O còn có thể biểu diễn cấu tạo của ketone là CH₃COCH₃ (propanone).

Tính chất vật lí và hóa học của aldehyde

Nhóm carbonyl C=O ảnh hưởng đến tính chất vật lí và khả năng tham gia phản ứng của aldehyde. Các đặc điểm dưới đây giúp giải thích những phản ứng đặc trưng của nhóm –CHO.

Tính chất vật lí

Aldehyde có tính phân cực do trong phân tử chứa liên kết carbonyl C=O.

Một số đặc điểm vật lí đáng chú ý:

  • Methanal và ethanal là những aldehyde có phân tử khối nhỏ, ở điều kiện thường tồn tại ở trạng thái khí.

  • Nhiều aldehyde có số nguyên tử carbon lớn hơn tồn tại ở trạng thái lỏng.

  • Các aldehyde có mạch carbon ngắn thường tan tốt trong nước.

  • Khi chiều dài mạch carbon tăng, độ tan trong nước nhìn chung giảm.

  • Nhiệt độ sôi của aldehyde thường cao hơn hydrocarbon có phân tử khối tương đương do phân tử aldehyde có tính phân cực.

Aldehyde không tạo liên kết hydrogen giữa các phân tử với nhau theo cách alcohol có nhóm –OH, nhưng có thể nhận liên kết hydrogen từ nước. Đây là một trong những yếu tố góp phần giải thích khả năng hòa tan của aldehyde phân tử nhỏ.

Tính chất hóa học

Trong các phản ứng oxi hóa – khử, aldehyde có hai đặc điểm quan trọng:

  • Có thể bị oxi hóa thành carboxylic acid hoặc muối carboxylate tùy môi trường phản ứng.

  • Có thể bị khử thành alcohol bậc I.

Hai phản ứng này liên quan trực tiếp đến nhóm chức –CHO.

Vì vậy, aldehyde có thể thể hiện tính khử khi bị oxi hóa và tính oxi hóa khi bị khử.

Tính chất hóa học và tính chất vật lí của aldehyde
Tính chất hóa học và tính chất vật lí của aldehyde

Phản ứng oxi hóa của aldehyde

Aldehyde dễ bị oxi hóa bởi một số chất oxi hóa như nước bromine, thuốc thử Tollens, copper(II) hydroxide trong môi trường kiềm và potassium permanganate (KMnO₄) [1] [3].

Phản ứng với nước bromine

Aldehyde bị oxi hóa thành carboxylic acid tương ứng.

Ví dụ:

CH₃CHO + Br₂ + H₂O → CH₃COOH + 2HBr

Hiện tượng: Màu vàng nâu của nước bromine nhạt dần và có thể mất màu khi phản ứng xảy ra hoàn toàn.

Phản ứng tráng bạc

Thuốc thử Tollens chứa phức bạc ammonia [Ag(NH₃)₂]⁺ trong môi trường kiềm. Khi aldehyde phản ứng với thuốc thử này, ion Ag⁺ bị khử thành bạc kim loại.

Phương trình tổng quát trong điều kiện phản ứng thông thường:

RCHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → RCOONH₄ + 2Ag↓ + 3NH₃ + H₂O

Phản ứng tráng bạc
Phản ứng tráng bạc

Ví dụ với ethanal:

CH₃CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → CH₃COONH₄ + 2Ag↓ + 3NH₃ + H₂O

Hiện tượng: Xuất hiện lớp bạc sáng bám trên thành ống nghiệm hoặc bạc màu xám đen nếu bạc tạo thành không bám đều.

Phản ứng thường được thực hiện bằng cách làm ấm nhẹ hỗn hợp phản ứng trong điều kiện thí nghiệm phù hợp.

Lưu ý về tỉ lệ bạc: Với aldehyde thông thường RCHO, mỗi mol aldehyde có thể tạo 2 mol Ag theo phương trình trên. Riêng methanal (HCHO) có thể bị oxi hóa tiếp trong môi trường phản ứng, vì vậy nếu giả thiết sản phẩm oxi hóa cuối cùng là carbonate thì 1 mol HCHO có thể tạo 4 mol Ag. Khi giải bài tập, phải xác định rõ chất phản ứng và giả thiết sản phẩm, không áp dụng một tỉ lệ bạc cho tất cả các aldehyde.

Phản ứng với copper(II) hydroxide

Trong môi trường kiềm và khi đun nóng, aldehyde có thể khử Cu(II) thành Cu(I), tạo kết tủa copper(I) oxide màu đỏ gạch.

Phương trình đại diện:

RCHO + 2Cu(OH)₂ + NaOH → RCOONa + Cu₂O↓ + 3H₂O

Hiện tượng: Kết tủa Cu(OH)₂ màu xanh lam chuyển thành kết tủa Cu₂O màu đỏ gạch khi phản ứng xảy ra.

Aldehyde tác dụng với KMnO₄

Trong môi trường acid, KMnO₄ oxi hóa aldehyde thành carboxylic acid tương ứng; ion MnO₄⁻ bị khử nên màu tím của dung dịch nhạt dần. Ví dụ với ethanal:

5CH₃CHO + 2KMnO₄ + 3H₂SO₄ → 5CH₃COOH + 2MnSO₄ + K₂SO₄ + 3H₂O

Lưu ý: Sản phẩm chứa manganese phụ thuộc môi trường phản ứng. Phương trình trên áp dụng cho KMnO₄ trong môi trường acid; không dùng nguyên phương trình này cho môi trường trung tính hoặc kiềm.

Phản ứng khử aldehyde

Aldehyde có thể bị khử bằng hydrogen với xúc tác thích hợp hoặc bằng các tác nhân khử như NaBH₄, LiAlH₄.

Sản phẩm thu được là alcohol bậc I tương ứng.

Phương trình tổng quát:

RCHO + 2[H] → RCH₂OH

Ví dụ:

CH₃CHO + H₂ → CH₃CH₂OH

Điều kiện: Xúc tác Ni, đun nóng thích hợp.

Sản phẩm là ethanol.

Để phân biệt với ketone, cần nhớ:

  • Aldehyde khi bị khử tạo alcohol bậc I [1].

  • Ketone khi bị khử tạo alcohol bậc II [1].

Ví dụ:

CH₃COCH₃ + H₂ → CH₃CHOHCH₃

Điều kiện: xúc tác Ni, đun nóng.

Sản phẩm là propan-2-ol.

Phản ứng cộng vào nhóm carbonyl

Do liên kết C=O phân cực, aldehyde có thể tham gia phản ứng cộng vào nhóm carbonyl. Ví dụ, phản ứng cộng hydrogen cyanide (HCN) tạo cyanohydrin:

R–CHO + HCN ⇌ R–CH(OH)–CN

HCN là chất rất độc; phương trình này được trình bày để nhận diện kiểu phản ứng trong chương trình Hóa học.

Phản ứng iodoform của ethanal

Ethanal (CH₃CHO) có nhóm CH₃–CO– nên tham gia phản ứng iodoform với iodine trong môi trường kiềm, tạo kết tủa CHI₃ màu vàng. Không phải mọi aldehyde đều có phản ứng này.

CH₃CHO + 3I₂ + 4NaOH → CHI₃↓ + HCOONa + 3NaI + 3H₂O

Điều chế, ứng dụng và nhận biết aldehyde

Aldehyde có thể được điều chế từ một số hợp chất hữu cơ và được sử dụng làm nguyên liệu trong công nghiệp. Bên cạnh phương pháp điều chế và ứng dụng, cần nắm các phản ứng dùng để nhận biết aldehyde.

Điều chế aldehyde

Một phương pháp điều chế aldehyde trong phòng thí nghiệm là oxi hóa alcohol bậc I trong điều kiện thích hợp.

Phương trình tổng quát:

RCH₂OH + [O] → RCHO + H₂O

Ví dụ, oxi hóa ethanol có thể thu được ethanal:

CH₃CH₂OH + [O] → CH₃CHO + H₂O

Cần kiểm soát điều kiện phản ứng để hạn chế aldehyde tiếp tục bị oxi hóa thành carboxylic acid.

Ngoài ra, một số aldehyde còn được điều chế bằng phương pháp oxi hóa hydrocarbon hoặc các phương pháp tổng hợp hữu cơ khác trong công nghiệp.

Ví dụ trong công nghiệp, ethanal có thể được điều chế bằng cách oxi hóa ethylene với xúc tác thích hợp:

2CH₂=CH₂ + O₂ → 2CH₃CHO

Ứng dụng của aldehyde

Một số aldehyde có vai trò quan trọng trong công nghiệp hóa chất và đời sống.

Formaldehyde (methanal):

  • Là nguyên liệu sản xuất nhựa và keo dán.

  • Được sử dụng trong sản xuất một số vật liệu polymer.

  • Dung dịch formaldehyde có ứng dụng bảo quản mẫu sinh vật trong môi trường chuyên dụng.

Acetaldehyde (ethanal):

  • Là nguyên liệu trung gian trong sản xuất acetic acid.

  • Được sử dụng để tổng hợp nhiều hợp chất hữu cơ khác.

Benzaldehyde:

  • Có mùi hương đặc trưng của hạnh nhân đắng.

  • Được sử dụng làm nguyên liệu trong công nghiệp hương liệu và tổng hợp hữu cơ.

Lưu ý an toàn: Formaldehyde gây kích ứng và được IARC xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư cho người. Không sử dụng formaldehyde để bảo quản thực phẩm. Việc sử dụng hóa chất này phải tuân thủ quy định an toàn và chỉ được thực hiện trong môi trường chuyên dụng [4].

Ứng dụng của aldehyde
Ứng dụng của aldehyde

Cách nhận biết aldehyde

Có thể sử dụng một số phản ứng hóa học để nhận biết aldehyde:

Thuốc thử

Hiện tượng đặc trưng

Thuốc thử Tollens

Xuất hiện bạc kim loại

Cu(OH)₂/NaOH, đun nóng

Xuất hiện kết tủa Cu₂O màu đỏ gạch

Nước bromine

Màu bromine nhạt dần hoặc mất màu

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phản ứng tráng bạc không phải là dấu hiệu chỉ riêng aldehyde mới có. Một số chất khác như acid formic, muối formate và một số carbohydrate có khả năng khử cũng có thể phản ứng với thuốc thử Tollens.

Chẳng hạn, fructose là một ketose nhưng vẫn có phản ứng tráng bạc do có thể chuyển hóa thành aldose trong môi trường kiềm. Vì vậy, không được suy luận rằng mọi chất tráng bạc đều chứa sẵn nhóm –CHO.

Do đó, muốn kết luận một chất có cấu tạo aldehyde, cần kết hợp kết quả thử hóa học với dữ kiện về công thức phân tử, công thức cấu tạo và các phản ứng đặc trưng khác.

Bài tập aldehyde theo dạng

Các dạng bài tập aldehyde Hóa 11 tập trung vào danh pháp, công thức cấu tạo, đồng phân, nhận biết, viết phương trình hóa học và tính toán theo phản ứng.

Dạng 1. Danh pháp và công thức cấu tạo

Bài 1. Xác định tên thay thế của các aldehyde có cấu tạo dưới đây và cho biết chất nào có mạch carbon phân nhánh:

a) CH₃CH₂CH₂CHO.

b) (CH₃)₂CHCH₂CHO.

c) C₆H₅CHO.

d) CH₃CH=CHCHO.

Đáp án:

a) Butanal.

b) 3-methylbutanal (có mạch carbon phân nhánh).

c) Benzaldehyde.

d) But-2-enal.

Dạng 2. Viết công thức cấu tạo

Bài 2. Viết công thức cấu tạo thu gọn của các aldehyde có tên sau:

a) Ethanal.

b) Pentanal.

c) 2-methylbutanal.

d) Prop-2-enal.

Đáp án:

a) CH₃CHO.

b) CH₃CH₂CH₂CH₂CHO.

c) CH₃CH₂CH(CH₃)CHO.

d) CH₂=CHCHO.

Dạng 3. Xác định đồng phân

Bài 3. Viết tất cả công thức cấu tạo aldehyde no, đơn chức, mạch hở có công thức phân tử C₅H₁₀O và gọi tên từng chất.

Đáp án:

Có 4 đồng phân aldehyde:

  1. CH₃CH₂CH₂CH₂CHO: Pentanal.

  2. CH₃CH₂CH(CH₃)CHO: 2-methylbutanal.

  3. CH₃CH(CH₃)CH₂CHO: 3-methylbutanal.

  4. (CH₃)₃CCHO: 2,2-dimethylpropanal.

Dạng 4. Hoàn thành phương trình hóa học

Bài 4. Hoàn thành phương trình hóa học của các phản ứng sau, ghi điều kiện nếu có:

a) Propanal tác dụng với nước bromine.

b) Butanal phản ứng với hydrogen có xúc tác Ni.

c) Propanal phản ứng với thuốc thử Tollens.

Đáp án:

a) CH₃CH₂CHO + Br₂ + H₂O → CH₃CH₂COOH + 2HBr.

b) CH₃CH₂CH₂CHO + H₂ → CH₃CH₂CH₂CH₂OH (Ni, đun nóng).

c) CH₃CH₂CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → CH₃CH₂COONH₄ + 2Ag↓ + 3NH₃ + H₂O.

Dạng 5. Nhận biết các hợp chất

Bài 5. Có ba lọ riêng biệt chứa các dung dịch: ethanal, propanone và ethanol. Hãy trình bày phương pháp hóa học để nhận biết từng dung dịch.

Đáp án:

  • Cho từng mẫu thử tác dụng với thuốc thử Tollens. Mẫu xuất hiện lớp bạc là ethanal.

  • Hai mẫu còn lại không tạo bạc. Lấy mẫu mới của hai dung dịch, cho tác dụng với dung dịch K₂Cr₂O₇ trong môi trường H₂SO₄ loãng và làm ấm dưới sự giám sát của giáo viên: ethanol làm dung dịch từ màu da cam chuyển sang xanh lục do bị oxi hóa; propanone không có biến đổi tương ứng trong điều kiện thử này. Không dùng Na kim loại để phân biệt hai dung dịch nước vì Na cũng phản ứng với nước. Thuốc thử chứa Cr(VI) độc hại, cần tuân thủ an toàn và quy trình thu gom chất thải phòng thí nghiệm.

Dạng 6. Bài toán phản ứng tráng bạc

Bài 6. Cho 0,15 mol propanal phản ứng hoàn toàn với lượng dư thuốc thử Tollens. Tính khối lượng bạc thu được, biết sản phẩm oxi hóa là muối ammonium propanoate.

Lời giải:

CH₃CH₂CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH → CH₃CH₂COONH₄ + 2Ag↓ + 3NH₃ + H₂O.

Theo phương trình: 1 mol propanal tạo 2 mol Ag.

n(Ag) = 2 × 0,15 = 0,30 mol.

m(Ag) = 0,30 × 108 = 32,4 g.

Đáp số: 32,4 g bạc.

Dạng 7. Bài toán suy công thức phân tử

Bài 7. Một aldehyde no, đơn chức, mạch hở có công thức phân tử CₙH₂ₙO và phân tử khối là 86. Xác định công thức phân tử và liệt kê các đồng phân aldehyde thỏa mãn.

Lời giải:

M = 12n + 2n + 16 = 86.

14n + 16 = 86 ⇒ 14n = 70 ⇒ n = 5.

Công thức phân tử: C₅H₁₀O.

Có bốn đồng phân aldehyde no, đơn chức, mạch hở:

  1. CH₃CH₂CH₂CH₂CHO: pentanal.

  2. CH₃CH₂CH(CH₃)CHO: 2-methylbutanal.

  3. CH₃CH(CH₃)CH₂CHO: 3-methylbutanal.

  4. (CH₃)₃CCHO: 2,2-dimethylpropanal.

Đáp án: C₅H₁₀O; có bốn đồng phân aldehyde thỏa mãn.

Dạng 8. Bài toán tráng bạc kết hợp suy luận

Bài 8. Một aldehyde đơn chức RCHO, không phải methanal, có khối lượng 6,0 g phản ứng hoàn toàn với thuốc thử Tollens dư và thu được 10,8 g bạc. Tính khối lượng mol của aldehyde. Biết mỗi mol aldehyde tạo 2 mol Ag theo giả thiết bài toán.

Lời giải:

n(Ag) = 10,8/108 = 0,10 mol.

n(RCHO) = 0,10/2 = 0,05 mol.

M(RCHO) = 6,0/0,05 = 120 g/mol.

Đáp số: 120 g/mol.

Aldehyde được nhận diện nhờ nhóm chức –CHO: carbonyl carbon liên kết trực tiếp với ít nhất một hydrogen; HCHO là chất đơn giản nhất. Khác với aldehyde, ketone có nhóm carbonyl nằm giữa hai gốc hydrocarbon. Với aldehyde no, đơn chức, mạch hở, cần đánh số từ carbon của nhóm –CHO khi gọi tên.

Về hóa học, aldehyde có tính khử: bị oxi hóa thành hợp chất chứa nhóm –COOH; đồng thời, nhóm –CHO có thể bị khử tạo alcohol bậc I. Phản ứng tráng bạc là dấu hiệu nhận biết quan trọng, nhưng không phải mọi chất tham gia phản ứng này đều là aldehyde. Lượng bạc tạo thành phụ thuộc cấu tạo chất, vì vậy cần đọc kĩ giả thiết trước khi áp dụng tỉ lệ.

Để tìm hiểu thêm các kiến thức liên quan và củng cố nội dung Hóa học , người học có thể tham khảo chuyên mục bài giảng Hóa học 11 tại ZIM Academy.

Nguồn tham khảo

Đánh giá

(0)

Gửi đánh giá

0

Bình luận - Hỏi đáp

Bạn cần để có thể bình luận và đánh giá.
Đang tải bình luận...
Bài viết tương tự