Kinh nghiệm học và thi TSA | Cách ôn tập và làm bài hiệu quả

Kinh nghiệm học và thi TSA tập trung vào phương pháp ôn tập và chiến lược làm bài thi Đánh giá tư duy (Thinking Skills Assessment) của Đại học Bách khoa Hà Nội. Khác với kỳ thi kiểm tra kiến thức môn học truyền thống, TSA đánh giá năng lực tư duy Toán học, Đọc hiểu và Khoa học/Giải quyết vấn đề. Vì vậy, học sinh cần xây dựng lộ trình ôn thi TSA, luyện đề theo từng phần, phân bổ thời gian hợp lý và làm quen với hình thức thi trên máy tính để nâng cao hiệu quả làm bài.

Tổng quan cấu trúc đề thi TSA cần nắm trước khi ôn tập

Đề thi TSA sử dụng nhiều dạng câu hỏi khác nhau, bao gồm nhiều lựa chọn, đúng/sai, trả lời ngắn và kéo thả, trong đó một câu hỏi chỉ được tính điểm khi thí sinh lựa chọn đầy đủ và chính xác các phương án theo quy định của bài thi. [1]

Trước khi xây dựng kinh nghiệm học và thi TSA cho riêng mình, thí sinh cần nắm rõ cấu trúc tổng thể của bài thi. TSA gồm ba phần thi độc lập với tổng thời gian 150 phút và 100 câu hỏi trắc nghiệm: Tư duy Toán học (40 câu, 60 phút), Tư duy Đọc hiểu (20 câu, 30 phút) và Tư duy Khoa học/Giải quyết vấn đề (40 câu, 60 phút), được thiết kế theo hướng gọn nhẹ, hiện đại, không đi theo tổ hợp môn học như trước đây. [2]

Ba phần thi này đánh giá năng lực độc lập, không kiểm tra trực diện kiến thức của một môn học cụ thể nào, mà tập trung vào khả năng tư duy của thí sinh trong từng lĩnh vực, theo mô hình được xây dựng tương đồng với các kỳ thi tư duy quốc tế như SAT, ACT.

Bên cạnh dạng câu hỏi, đề thi còn được phân theo ba mức độ tư duy tăng dần: tư duy tái hiện (nhớ lại kiến thức, xác định, lựa chọn), tư duy suy luận (phân tích, so sánh, tổng hợp, vận dụng) và tư duy bậc cao (đánh giá, phán đoán, lập luận nhiều bước, kiểm tra giả thuyết), nhằm phân hóa năng lực thí sinh theo từng cấp độ khác nhau. [1]

Việc nắm chắc cấu trúc này giúp thí sinh xác định đúng trọng tâm ôn tập, tránh học dàn trải và định hướng chiến thuật làm bài phù hợp với đặc thù của từng phần thi.

Kinh nghiệm học và thi TSA theo từng phần thi

Kinh nghiệm thi TSA phần Tư duy Toán học

Phần Tư duy Toán học đánh giá kiến thức thuộc các lĩnh vực số học, đại số, hàm số, hình học, thống kê và xác suất. Câu hỏi được xây dựng gắn với ngữ cảnh thực tế, đòi hỏi thí sinh vận dụng kiến thức đã học kết hợp với khả năng mô hình hóa và lập luận toán học, thay vì chỉ đơn thuần tính toán theo công thức có sẵn. [1]

Kinh nghiệm thi TSA phần này cho thấy việc chỉ học thuộc công thức máy móc là chưa đủ. Thay vào đó, thí sinh cần rèn luyện khả năng đọc hiểu đề bài thực tế, chuyển hóa dữ liệu thành mô hình toán học và áp dụng kỹ năng lập luận để đưa ra quyết định phù hợp.

Về mặt chiến thuật thời gian, với 40 câu trong 60 phút, trung bình mỗi câu chỉ có khoảng 1,5 phút để xử lý. Do đó, thí sinh nên ưu tiên hoàn thành các câu hỏi xác định được hướng giải trước, sau đó quay lại xử lý những câu đòi hỏi nhiều bước lập luận hơn.

Một chiến thuật hiệu quả khác là luyện tập nhận diện nhanh dạng bài quen thuộc. Khi đã tiếp xúc với nhiều dạng câu hỏi thực tế như tính khoảng cách địa lý, mô hình hàm số mũ - logarit hay bài toán xác suất ứng dụng, thí sinh có thể rút ngắn đáng kể thời gian phân tích đề.

Kinh nghiệm thi TSA phần Tư duy Đọc hiểu

Phần Tư duy Đọc hiểu yêu cầu thí sinh xử lý các văn bản thuộc nhiều thể loại như khoa học, văn học và báo chí, nhằm đo lường khả năng thu thập thông tin được nêu rõ ràng cũng như suy luận để xác định ý nghĩa tiềm ẩn trong văn bản, thông qua các kỹ năng viện dẫn và lập luận. [1]

Các câu hỏi trong phần này đòi hỏi thí sinh xác định ý chính, định vị chi tiết quan trọng, hiểu mối quan hệ nhân quả và trình tự sự kiện, đồng thời phân tích giọng văn, phương pháp lập luận của tác giả, cũng như tích hợp thông tin từ nhiều văn bản liên quan với nhau. [1]

Với chỉ 30 phút cho 20 câu hỏi dựa trên các đoạn văn bản dài, thí sinh phải cân đối thời gian đọc và trả lời, tránh dành quá nhiều thời gian cho một đoạn văn .

Kinh nghiệm thi TSA cho phần này là rèn luyện kỹ năng đọc lướt (skimming) để nắm nhanh chủ đề và cấu trúc lập luận của văn bản trước khi đọc câu hỏi chi tiết. Cách tiếp cận này giúp thí sinh định hướng được thông tin cần tìm ngay từ lần đọc đầu tiên, tránh đọc lại nhiều lần gây mất thời gian.

Ngoài luyện đề, việc duy trì thói quen đọc các bài phân tích, bình luận trên báo chí cũng là cách rèn luyện phản xạ đọc hiểu hiệu quả trong quá trình ôn tập dài hạn.

Kinh nghiệm thi TSA phần Tư duy Khoa học và Giải quyết vấn đề

Phần thi này được xây dựng dựa trên tập hợp thông tin khoa học kết hợp với hệ thống câu hỏi trắc nghiệm, nhằm đo lường khả năng giải thích dữ liệu, xác định phương án phù hợp với thông tin khoa học và thiết lập mô hình suy luận dựa trên bằng chứng được trình bày trong đề thi. [1]

Thông tin khoa học trong đề thi được truyền tải theo một trong ba định dạng: biểu diễn dữ liệu qua đồ thị, bảng biểu và sơ đồ; tóm tắt nghiên cứu mô tả một hoặc nhiều thí nghiệm liên quan; hoặc quan điểm xung đột, tức nhiều mô hình lý thuyết không tương thích với nhau được đặt cạnh nhau để thí sinh đánh giá và so sánh. [1]

Điểm quan trọng là thí sinh cần dựa vào dữ liệu được cung cấp trong đề để trả lời, đồng thời vận dụng kiến thức nền phù hợp khi cần thiết. Cách tiếp cận đúng là đọc kỹ thông tin khoa học trước, sau đó đối chiếu từng phương án với dữ liệu cụ thể.

Với dạng bài quan điểm xung đột, thí sinh nên lập bảng so sánh nhanh giữa các luận điểm để xác định điểm khác biệt cốt lõi, từ đó trả lời chính xác các câu hỏi yêu cầu đánh giá tính hợp lý của từng quan điểm.

Lộ trình ôn tập TSA theo từng giai đoạn

Một lộ trình ôn tập hợp lý thường được chia thành ba giai đoạn rõ ràng.

• Giai đoạn nền tảng: Tập trung nghiên cứu cẩm nang thi chính thức từ Đại học Bách khoa Hà Nội, tìm hiểu các dạng câu hỏi của cả ba phần thi để nắm vững yêu cầu cốt lõi.

• Giai đoạn luyện đề: Đây là giai đoạn bản lề để tích lũy kinh nghiệm thi TSA. Thí sinh tiến hành làm đề thi thử trong điều kiện giới hạn thời gian như thi thật, sau đó dành thời gian phân tích từng câu sai để tìm ra lỗ hổng tư duy và khắc phục ngay lập tức.

• Giai đoạn hoàn thiện: Tăng tốc ở giai đoạn cận kề ngày thi, tập trung tối ưu hóa các phần thi còn yếu và rèn luyện tốc độ phản xạ. Đồng thời, thí sinh cần thực hành thành thạo trên giao diện thi máy tính để chuẩn bị tâm lý tốt nhất.

Việc phân chia lộ trình theo ba giai đoạn giúp thí sinh tránh tình trạng ôn tập dồn dập vào giai đoạn cuối, đồng thời tạo điều kiện để cải thiện dần từng phần thi một cách có hệ thống thay vì học tràn lan.

Để tìm hiểu chi tiết tài liệu và các bước triển khai, học sinh có thể tham khảo bài ôn thi TSA tại ZIM Academy.

Kinh nghiệm thi TSA thực tế từ thủ khoa năm 2026

Chia sẻ thực tế từ thí sinh đạt điểm cao là nguồn kinh nghiệm thi TSA đáng tham khảo. Trần Anh Tú, học sinh trường THPT Hưng Nhân (Hưng Yên), đã trở thành thủ khoa đợt thi đầu năm 2026 của TSA với 96,1/100 điểm, vượt qua gần 17.000 thí sinh dự thi, trong đó chỉ có 6 thí sinh đạt mức điểm trên 90. [3]

Theo chia sẻ của thí sinh này, mục tiêu dự thi đã được xác định từ lớp 10, còn việc ôn luyện được triển khai nghiêm túc từ lớp 11, song song với việc ôn luyện cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Đây là minh chứng cho vai trò của việc chuẩn bị dài hạn thay vì ôn tập gấp rút trong thời gian ngắn.

Với phần Tư duy Toán học, Anh Tú nhấn mạnh cách tiếp cận nắm vững kiến thức nền, đi sâu vào bản chất và luyện đề thường xuyên, kết hợp tự chấm lại bài để phân tích các câu sai sau mỗi lần làm đề nhằm rút kinh nghiệm cho những lần luyện tập sau. Với phần Đọc hiểu và Khoa học, việc duy trì thói quen đọc các bài phân tích trên báo chí và mạng xã hội cũng được xem là cách rèn luyện hữu ích.

Chiến lược làm bài TSA trên máy tính và quản lý thời gian

Một chiến thuật đáng chú ý khác trong phòng thi là không dừng lại quá lâu ở một câu hỏi khó. Khi gặp câu hỏi vượt quá khả năng xử lý trong thời gian ngắn, thí sinh nên tạm bỏ qua và quay lại sau trong cùng phần thi nếu phần mềm và quy định cho phép, tránh để mất thời gian của toàn bộ phần thi vào một câu hỏi duy nhất.

Ngoài yếu tố kiến thức, việc luyện tập trước với giao diện thi trên máy tính, bao gồm cách chuyển câu, đánh dấu câu cần xem lại và quản lý thời gian hiển thị trên màn hình, cũng góp phần giúp thí sinh giữ được sự bình tĩnh và tập trung trong suốt quá trình làm bài. [4]

Kinh nghiệm học và thi TSA hiệu quả đòi hỏi thí sinh nắm vững cấu trúc ba phần thi Đánh giá tư duy, xây dựng lộ trình ôn tập phù hợp và áp dụng chiến lược làm bài theo từng dạng câu hỏi. Việc kết hợp luyện đề TSA, phân bổ thời gian hợp lý và phân tích lỗi sai giúp học sinh từng bước cải thiện năng lực tư duy Toán học, Đọc hiểu và Khoa học/Giải quyết vấn đề. Bên cạnh đó, thí sinh cần thường xuyên cập nhật lịch thi, quy định và thông tin tuyển sinh qua chuyên mục Newsroom của ZIM Academy để chủ động chuẩn bị cho kỳ thi TSA.