Dạy con kỹ năng khi bị lạc: Hướng dẫn chi tiết cho ba mẹ

Tại Việt Nam, tình trạng trẻ nhỏ đi lạc trong các không gian đông người như trung tâm thương mại, công viên, lễ hội hay bến xe diễn ra không hiếm. Tuy nhiên, không phải phụ huynh nào cũng biết cách xử lý tình huống này một cách nhanh chóng hay chủ động dạy con kỹ năng khi bị lạc, dẫn đến một số trẻ rơi vào tình huống nguy hiểm.

Bài viết sau sẽ cung cấp cho phụ huynh hướng dẫn toàn diện về cách dạy con kỹ năng khi bị lạc, từ đó giúp trẻ có thể bình tĩnh và tự bảo vệ bản thân an toàn trong mọi tình huống.

Dạy trẻ kỹ năng ứng phó khi đi lạc [1]

Thay vì bị động trong việc xử lý tình huống không may này, bố mẹ nên chủ động ngay từ bây giờ bằng cách trang bị cho con những kỹ năng cụ thể nhằm giúp trẻ giữ được bình tĩnh và tự bảo vệ bản thân khi không may bị lạc. Dưới đây là những kỹ năng cơ bản mà phụ huynh nên dạy trẻ từ sớm:

Bình tĩnh và tránh hoảng loạn

Sợ hãi và hoảng loạn là hai phản ứng thường thấy đầu tiên của nhiều trẻ nhỏ khi chúng phát hiện mình bị lạc. Trạng thái tâm lý này có thể dẫn đến việc trẻ chạy lung tung khiến việc tìm kiếm của phụ huynh trở nên khó khăn hơn, hay tệ hơn là thu hút sự chú ý của kẻ xấu.

Vì vậy, điều đầu tiên phụ huynh giải thích cho trẻ hiểu rằng việc đi lạc chỉ là tạm thời và không phải vấn đề nghiêm trọng. Đối mặt với tình huống như này, trẻ nên hạn chế di chuyển, hít thở sâu và giữ bình tĩnh. Khi trẻ ở nguyên vị trí hoặc ở một nơi dễ nhìn thấy, khả năng bố mẹ hoặc người thân quay lại tìm thấy sẽ cao hơn.

Phụ huynh có thể luyện tập tình huống này với trẻ bằng các trò chơi giả định ở nhà hoặc trong môi trường an toàn để giúp trẻ ghi nhớ phản xạ đúng khi sự việc xảy ra.

Ghi nhớ họ tên, số điện thoại và địa chỉ của phụ huynh

Phụ huynh cần dạy trẻ ghi nhớ thông tin liên hệ của bố mẹ hoặc người giám hộ, ví dụ như họ tên, số điện thoại, hay địa chỉ nhà. Khi trẻ nhờ người khác hỗ trợ, việc cung cấp họ tên, số điện thoại hoặc địa chỉ nhà sẽ giúp người hỗ trợ nhanh chóng liên lạc với gia đình.

Trong trường hợp trẻ còn nhỏ nên chưa thể nhớ chính xác các thông tin, bố mẹ viết thông tin liên lạc vào thẻ đeo, vòng tay hoặc đặt trong túi áo của trẻ, đồng thời hướng dẫn trẻ sử dụng khi cần. Đây là cách được nhiều chuyên gia an toàn trẻ em khuyến nghị, đặc biệt khi gia đình đi du lịch hoặc đến nơi đông người.

Tìm kiếm sự giúp đỡ an toàn từ người khác

Kỹ năng quan trọng tiếp theo phụ huynh cần dạy trẻ đó là kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác. Bố mẹ cần giải thích rằng không phải tất cả người lạ đều nguy hiểm và hướng dẫn trẻ cách nhận diện những người có thể hỗ trợ an toàn. Một số người mà trẻ có thể nhờ giúp đỡ như:

• Nhân viên bảo vệ hoặc nhân viên cửa hàng (thường mặc đồng phục hoặc có bảng tên)

• Cảnh sát hoặc lực lượng an ninh

• Một gia đình có trẻ nhỏ đi cùng

Ngoài ra, phụ huynh có thể hướng dẫn con tìm đến khu vực như quầy lễ tân, quầy thanh toán, đồn cảnh sát… để nhờ giúp đỡ. Người ở các khu vực này thường dễ nhận diện và có trách nhiệm hỗ trợ trong các tình huống khẩn cấp. Trẻ nên được dạy cách chủ động nói rõ rằng mình bị lạc và cần gọi điện cho cha mẹ.

Cảnh giác và từ chối người lạ

Để tránh nguy cơ gặp phải kẻ xấu khi nhờ trợ giúp từ người khác, bố mẹ nên dạy trẻ việc cảnh giác và từ chối với những lời đề nghị từ người lạ. Trẻ cần phải được trang bị kiến thức cần trọng với những người cho đồ ăn, đồ chơi, tặng quà để rủ đi chơi, nhờ làm việc gì đó.

Đặc biệt trẻ cần giữ khoảng cách, cố gắng thu hút sự chú ý của người lớn khác để chống đối nếu họ tiến lại gần. Nếu đứng ở khoảng trống, trẻ hãy nhanh chân chạy đến chỗ đông người. Bố mẹ hãy nói cho con rằng, con hoàn toàn có thể kêu cứu hay hò hét nếu có người lạ cố tình lôi kéo con đi.

Sử dụng các phương tiện công cộng

Đối với trẻ lớn tuổi, đã có nhận thức rõ ràng và có khả năng thực hiện các bước cần thiết, phụ huynh nên dạy con cách sử dụng phương tiện công cộng. Khi đi lạc, con có thể ghi nhớ địa chỉ nhà, rồi tìm các phương tiên như xe bus, taxi, xe ôm để trở về nhà.

Trẻ có thể nhờ người tin cậy xung quanh giúp đỡ bằng cách nhờ họ trả tiền trước (trong trường hợp đi xe bus thường yêu cầu mua vé trước khi đi) hoặc khi về đến nhà thì nhờ người thân trả tiền (khi đi bằng xe ôm hay taxi thì có thể thanh toán sau). Việc nắm vững các bước này là một phần quan trọng nhằm giúp trẻ tự chủ và khiến cho việc đoàn tụ với gia đình trở nên dễ dàng hơn.

Đọc thêm: 10+ phương pháp dạy con không đòn roi hiệu quả nhất.

Cách xử lý tình huống khi trẻ bị lạc dành cho phụ huynh [2]

Phụ huynh khi phát hiện con mình bị lạc thường mất bình tĩnh, lo lắng và hoảng sợ, dẫn đến không đưa ra được cách giải quyết tình huống nhanh chóng và chính xác.

Phụ huynh cần lưu ý rằng việc giữ bình tĩnh là yếu tố thiết yếu trong việc giải quyết vấn đề trên. Sự bình tĩnh giúp phụ huynh đưa ra các bước xử lý hợp lý và kịp thời, từ đó tăng khả năng và tốc độ tìm kiếm trẻ. Dưới đây là một số hướng dẫn quan trong giảnh cho phụ huynh:

Xác định và tìm quanh khu vực lần cuối trẻ xuất hiện

Ngay khi phát hiện trẻ đi lạc, phụ huynh hãy nhanh chóng gọi to tên con để thu hút sự chút ý. Hãy cố gắng nhớ lại vị trí cuối cùng mà bạn nhìn thấy con, và kiểm tra kỹ khu vực gần đó để tìm dấu hiệu của trẻ. Trong trường hợp khu vực có nhiều vật cản hay đông người, hãy di chuyển đến nơi thoáng, cao để dễ dàng quan sát trẻ và để trẻ nhận ra vị trí của phụ huynh.

Nhờ người có trách nhiệm giúp đỡ

Phụ huynh nên nhanh chóng liên hệ với người có trách nhiệm hoặc người phụ trách khu vực đó để yêu cầu hỗ trợ tìm kiếm. Phụ huynh có thể nhờ nhân viên bảo vệ, nhân viên cửa hàng gần đó, hoặc nhân viên quầy lễ tân hay quầy thông tin.

Khi có người hỗ trợ, bố mẹ hãy cung cấp thông tin liên quan đến trẻ để việc hỗ trợ được dễ dàng hơn. Bố mẹ nên mô tả đầy đủ đặc điểm của trẻ như tên, tuổi, giới tính, chiều cao, cân nặng, màu tóc, màu sắc quần áo, …

Sẽ tốt hơn nếu phụ huynh có thể cung cấp hình ảnh của trẻ cho người hỗ trợ. Phụ huynh có thể lưu sẵn ảnh trẻ trong ví, hoặc trong điện thoại của mình. Nếu được, hãy cho trẻ mặc quần áo có màu sặc sỡ, dễ nhận diện khi đi đến nơi đông người để việc tìm kiếm dễ dàng hơn trong trường hợp bị lạc.

Ngoài ra, ở một số địa điểm lớn như khu vui chơi hay trung tâm thương mại thường có hệ thống loa phát thanh. Phụ huynh có thể nhờ hỗ trợ bằng cách thức này để thông tin được lan tỏa và nhanh chóng tìm được trẻ.

Chủ động mở rộng phạm vi tìm kiếm

Trong trường hợp không tìm thấy trẻ ở khu vực gần đó, phụ huynh hãy từ từ mở rộng phạm vi tìm kiếm sang những nơi lân cận, hoặc những nơi đã từng đi qua cùng trẻ.

Phụ huynh nên đặc biệt chú ý đến những nơi hấp dẫn với trẻ nhỏ như quầy đồ ăn, nơi tụ tập nhiều trẻ em, cửa hàng đồ chơi hay khu vui chơi.

Phụ huynh cũng nên kiểm tra một số địa điểm nguy hiểm cho trẻ nhỏ ở xung quanh như hồ nước, bể bơi hay thang cuốn.

Chủ động liên hệ lực lượng chức năng khi cần thiết

Sau khi thực hiện các hướng dẫn trên mà vẫn chưa tìm được trẻ, bố mẹ nên nhanh chóng khai báo công an trong khu vực. Việc thông báo sớm cho lực lượng chức năng giúp tăng khả năng tìm được trẻ do họ có khẳ năng điều động nhiều nhân sự, phối hợp các bên liên quan, và sử dụng các công cụ hỗ trợ, như camera, hoặc nghiệp vụ phù hợp để thực hiện việc tìm kiếm.

Bố mẹ cần lưu ý giữ bình tĩnh, khai báo đầy đủ thông tin liên quan như thời gian, khu vực đi lạc, đặc điểm nhận dạng trẻ hay các hành động đã thực hiện để hỗ trợ cho công cuộc tìm kiếm của lực lượng chức năng.

Trấn an trẻ sau khi tìm thấy

Sau khi tìm được trẻ, một số phụ huynh vì quá lo lắng nên có xu hướng trách mắng trẻ. Tuy nhiên, đây là một hành vi nên tránh. Bản thân trẻ vừa trải qua một trải nghiệm căng thẳng, việc bị bố mẹ quát mắng có thể làm tăng sự sợ hãi của trẻ, ảnh hưởng xấu đến hành vi và tâm lý sau này.

Thay vào đó, khi tìm thấy con, phụ huynh hãy bình tĩnh, ôm và trấn an trẻ để giảm sự lo sợ của con. Phụ huynh nên hỏi trẻ chuyện gì đã xảy ra, lý do đi lạc và hành động của trẻ khi phát hiện bị lạc. Đồng thời, bố mẹ cần nhẹ nhàng giải thích vì sao việc đi lạc có thể nguy hiểm để trẻ rút kinh nghiệm cho lần sau.

Cách phản ứng bình tĩnh và tích cực như này sẽ giúp trẻ nhận thức được những bài học an toàn mà không bị ám ảnh tâm lý. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để bố mẹ nhắc lại những kỹ năng xử lý khi bị lạc mà trẻ cần ghi nhớ trong tương lai.

Xem thêm: Cách dạy con học tiếng Anh tại nhà: Một số phương pháp hiệu quả.

Kết luận

Bài viết trên đây đã cung cấp cho người đọc một số bước để dạy trẻ kỹ năng ứng phó khi đi lạc và cách xử lý tình huống khi trẻ bị lạc dành cho phụ huynh. Người đọc cần lưu ý rằng, kỹ năng xử lý khi bị lạc không phải là điều trẻ có thể ghi nhớ chỉ sau một lần được nhắc nhở, mà cần bố mẹ cần kiên nhẫn hướng dẫn và thường xuyên luyện tập cùng con.

Khi được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, trẻ sẽ tự tin hơn khi tham gia các hoạt động ở nơi công cộng, đồng thời giảm nguy cơ rơi vào những tình huống nguy hiểm nếu không may bị lạc.

Sau khi năm rõ cách dạy con kỹ năng khi bị lạc, phụ huynh nếu muốn tìm hiểu thêm về các kỹ năng an toàn và phương pháp giáo dục con trong cuộc sống hằng ngày, có thể tham khảo thêm các bài viết trong chuyên mục Phụ huynh cần biết của ZIM Academy.