Sử dụng phụ đề tiếng Anh để cải thiện vốn từ vựng và kĩ năng nghe hiểu

Xem phim, các chương trình truyền hình, … bằng tiếng Anh là một cách học phổ biến. Một vấn đề đặt ra cho người học khi xem phim bằng tiếng Anh là có nên sử dụng phụ đề hay không.
ZIM Academy
11/08/2022
su dung phu de tieng anh de cai thien von tu vung va ki nang nghe hieu

Trên thực tế, phụ đề tiếng Anh có tác dụng rất tích cực nếu người học có thể sử dụng phụ đề đúng cách. Bài viết này sẽ giới thiệu về những tác động của phụ đề tiếng Anh đối với việc tiếp thu từ mới và cải thiện kĩ năng nghe hiểu, và cách áp dụng phụ đề vào việc học tiếng Anh một cách hiệu quả

Key Takeaways

  • Phụ đề tiếng Anh giúp cải thiện vốn từ vựng, và kĩ năng đọc hiểu thông qua việc rèn luyện theo dõi câu chữ cùng lúc với tốc độ nói thật. 

  • Phụ đề tiếng Anh không chỉ giúp nhận diện từng từ riêng lẻ mà còn giúp nhận diện âm. Người sử dụng phụ đề tiếng Anh có thể nhận diện được từ đã từng gặp và cả từ mới có chứa cùng âm với từ đã từng gặp. 

  • Phụ đề tiếng bản ngữ chỉ có thể giúp nhận diện từ riêng lẻ chứ không có tác dụng trong việc nhận diện từ mới.
    Phụ đề tiếng bản ngữ hạn chế việc hiểu từ theo một nghĩa duy nhất, dẫn tới không nhận diện được từ đó khi được dùng với nghĩa khác hoặc ngữ cảnh khác

  • Người học nên sử dụng phụ đề tiếng Anh khi cần có sự hỗ trợ để hiểu được nội dung; và hướng đến mục tiêu dần dần bỏ phụ đề khi có thể hiểu phần lớn nội dung chỉ bằng việc nghe. 

  • Trong khi xem và theo dõi phụ đề tiếng Anh, nên áp dụng kèm các phương pháp như ghi chép lại từ mới và shadowing (nói nhại)

Tại sao nên sử dụng phụ đề tiếng Anh? 

Nhiều người học chọn xem phim, chương trình tiếng Anh vì xem đó là một cách tiếp cận với ngôn ngữ mà vẫn mang tính giải trí, ít gây nhàm chán so với việc học thông qua lý thuyết. Việc sử dụng phụ đề chỉ mang mục đích giúp hiểu được nội dung để làm tăng hứng thú tiếp tục xem phim. Trên thực tế, phim ảnh và các chương trình kèm phụ đề không chỉ giúp tạo động lực mà còn mang lại rất nhiều lợi ích về ngôn ngữ khác. 

Cải thiện vốn từ và kĩ năng đọc hiểu

Lợi ích dễ thấy nhất của phụ đề tiếng Anh là việc người học sẽ học được chính xác cách viết và cách chia của các từ và cấu trúc ngữ pháp mới. Ngôn ngữ được sử dụng trong phim ảnh và các chương trình truyền hình thường là ngôn ngữ phổ thông, có tần suất sử dụng lớn trong đời thực. Điều này có nghĩa người học có thể bổ sung cho mình một lượng từ lớn để áp dụng trong cả các bài thi và trong tình huống thực. 

Ngoài ra, với sự hỗ trợ của hình ảnh và âm thanh, người học sẽ nắm được rõ hơn ngữ cảnh thích hợp để vận dụng những từ và cấu trúc đó. 

Cuối cùng, xem phim với phụ đề cũng chính là một môi trường luyện tập kĩ năng đọc hiểu, bởi người học sẽ cần vừa theo dõi phụ đề vừa cần xử lý thông tin với tốc độ bằng tốc độ hội thoại của các nhân vật. Thói quen này sẽ giúp cải thiện tốc độ đọc và người học xử lý các văn bản tốt hơn.

Cải thiện khả năng nhận diện âm và nghe hiểu 

Một lợi ích lớn hơn cả việc học từ mới ở cấp độ chính tả là nhận diện được từ đó ở cấp độ âm. 

Khi xem phim và TV cùng với phụ đề tiếng Anh, người học có thể “ghép” được âm thanh với mặt chữ của từ. Điều này là yếu tố quan trọng giúp người học làm quen với các cách viết phổ biến của từng âm và nắm bắt các quy tắc phát âm. Ngoài ra, dựa vào mặt chữ, người học cũng sẽ dễ nhận diện được âm thanh bắt đầu và âm thanh kết thúc của một từ. Như vậy, trong những bài nghe tiếp theo, khi gặp lại đúng từ đó, người học sẽ dễ dàng phân tách được chúng với các từ khác. 

Nhưng lợi ích của phụ đề không chỉ dừng lại ở việc nghe hiểu từng từ cụ thể. Khi đã nhận diện được từng âm riêng biệt trong một từ, người học có thể nhận diện từ mới nhanh chóng hơn. Một nghiên cứu của viện Max Planck và đại học Radboud chỉ ra rằng sau khi sử dụng tiếng Anh, người học không chỉ có thể ghi nhớ từ đã xuất hiện trong bài nghe mà còn cải thiện khả năng nghe hiểu các từ mới, chưa từng nghe trước đó, nhưng có chứa cùng âm với từ đã từng được nghe. 

Cuối cùng, phụ đề giúp người học làm quen với những accent tiếng Anh khác nhau, do dù một từ được phát âm theo nhiều ngữ điệu và nhiều cách biến âm khác nhau, mặt chữ thể hiện trên phụ đề của từ đó không thay đổi. Khi được tiếp xúc đủ nhiều, người học có thể nhận diện được từ ở nhiều accent đa dạng. 

Tất cả những điều trên đều góp phần làm tăng tốc độ nhận diện từ, qua đó tăng khả năng nghe hiểu 

Lợi thế của phụ đề tiếng Anh so với phụ đề tiếng bản ngữ

Nhiều người học, đặc biệt là những người ở trình độ thấp, thường cảm thấy lo ngại về việc không hiểu được nội dung mình đang xem dù đã dùng phụ đề tiếng Anh, và thường dựa vào phụ đề tiếng bản ngữ. Tuy vậy, việc sử dụng phụ đề tiếng bản ngữ làm mất đi nhiều lợi ích đáng giá của phụ đề tiếng Anh. 

Bất lợi lớn nhất của phụ đề tiếng Việt đó là người học sẽ không thể “ghép” âm với mặt chữ như khi xem phụ đề tiếng Anh. Điều này có nghĩa người học sẽ không thể tiếp thu kiến thức ở cấp độ âm để có thể áp dụng vào các tài liệu mới. Trong cùng nghiên cứu, các nhà khoa học tại Max Planck và Radboud đã chứng minh rằng những người sử dụng phụ đề tiếng bản ngữ có cùng khả năng nhận diện từ đã từng được nghe như những người sử dụng phụ đề tiếng Anh, nhưng khả năng nhận diện từ hoàn toàn mới có cùng âm lại kém hơn nhiều. 

Một bất lợi khác là khi ghép một từ tiếng Anh với một từ bản ngữ xuất hiện trên phụ đề, người học sẽ lưu trữ từ đó dưới dạng một từ - một nghĩa. Nếu trong một bài nghe mới từ này được dùng với nghĩa khác, hoặc có sắc thái nghĩa thay đổi vì được dùng trong ngữ cảnh khác, người học sẽ khó có thể nhận diện được.

Vì các lí do trên, người học không nên sử dụng phụ đề tiếng bản ngữ nếu có mục đích xem để rèn luyện. Thay vào đó, cần có những cách vận dụng phụ đề tiếng Anh hiệu quả hơn. 

Cách sử dụng phụ đề tiếng Anh để học tiếng Anh

Khi nào nên sử dụng phụ đề tiếng Anh?

Các bộ phim, chương trình truyền hình,... sử dụng ngôn ngữ với độ phức tạp khác nhau, vì vậy không nhất thiết phải dùng phụ đề với mọi bài nghe. Người học nên dùng phụ đề khi:

  • Không theo dõi được nội dung nếu không có phụ đề

  • Không nắm bắt được điểm bắt đầu và điểm kết thúc của các từ trong bộ phim/chương trình đó

  • Có thể nghe hiểu được từ nhưng giọng điệu/accent của người nói khiến người học cần thời gian để xử lý thông tin, dẫn tới việc khó theo kịp nội dung

Sử dụng phụ đề tiếng Anh trong lúc nghe

  • Ghi chép từ và cấu trúc mới

Người học có thể sử dụng nút pause để ghi chép lại các từ và cấu trúc mới mà mình gặp trong lúc xem. Không chỉ ghi chép, hãy đọc và phân tích kĩ về các cấu trúc để nắm được các đặc điểm về cách sử dụng của từ và cấu trúc đó (chẳng hạn như động từ thuộc nhóm đặc biệt hay có quy luật, thì của động từ được chia, giới từ hay trạng từ đi kèm, vv…) 

Ngoài ra, người học cũng có thể ghi chép các thông tin về ngữ cảnh mà từ và cấu trúc được sử dụng để có thể vận dụng đúng cách. 

  • Áp dụng kỹ thuật Shadowing

Người học có thể xây dựng thói quen bắt chước theo các câu nói, cụm từ trong các phim, chương trình mà mình xem. Phụ đề sẽ giúp người học nói theo chuẩn xác và đầy đủ hơn. Càng theo dõi nhiều, người học sẽ càng dễ dàng bắt gặp những từ/cụm từ phổ biến để nói theo. Dần dần, các từ, câu này có thể trở thành phản xạ mà người học có thể áp dụng một cách nhuần nhuyễn trong tình huống thực. 

Hiện nay, với sự xuất hiện của Closed Caption, phụ đề không chỉ bao gồm câu chữ nữa mà còn có cả những thông tin về ngữ cảnh (như thái độ, giọng điệu của người nói). Người học có thể tận dụng cả những thông tin này để bắt chước một cách chính xác nhất, để khiến câu nói của mình trở nên tự nhiên hơn. 

  • Giảm dần tần suất sử dụng phụ đề 

Mặc dù phụ đề tiếng Anh là một công cụ rất hữu ích, mục tiêu sau cùng của người học vẫn là có thể phát triển kĩ năng nhận diện từ và nghe hiểu đến trình độ có thể nghe mà không cần phụ đề. Sau khi đã thấy được sự cải thiện, người học có thể dần dần bớt phụ thuộc vào việc sử dụng phụ đề. 

Trong giai đoạn sử dụng phụ đề tiếng Anh, người học không nên quá sa đà vào việc đọc chữ. Việc đọc cần được thực hiện phối hợp với việc nghe âm thanh để đạt được hiệu quả lớn nhất. Nếu người học tạm dừng một bộ phim/chương trình đang xem và thấy mình không nhớ được cách phát âm của từ tương ứng trên phụ đề, hãy xem lại đoạn đó và tập trung cân đối giữa việc đọc và nghe. 

Dần dần, người học có thể tập trung nhiều hơn vào việc nghe; và chỉ nhìn vào phụ đề khi không thể “ghép” âm mình nghe được với một chuỗi chữ cái nhất định. 

Cuối cùng, hãy tiến dần tới việc xem mà không bật phụ đề, nếu người học thấy:

  • Có thể hiểu được khoảng 90% mà không cần đọc phụ đề 

  • Có thể theo được nội dung và thấy nội dung thú vị mà không cần phụ đề 

  • Có thể đoán được các từ không nghe rõ dựa vào ngữ cảnh

  • Cảm thấy đã tiến bộ và muốn tìm những phương pháp luyện tập thử thách hơn. 

Đương nhiên, độ khó của mỗi bộ phim/chương trình là khác nhau, vì vậy người học có thể bỏ phụ đề với những chương trình mình đã nghe hiểu được và vẫn tiếp tục dùng phụ đề với những tài liệu nghe khó hơn. 

Giới thiệu tài liệu nghe theo trình độ

Cho người mới bắt đầu 

Với những người bắt đầu học tiếng Anh, điều quan trọng là chọn những tài liệu nghe có độ khó vừa phải, với lượng cấu trúc và từ vựng đơn giản. Ở trình độ này, có rất ít tài liệu tự nhiên có thể đáp ứng các tiêu chí này, vì vậy người học có thể tìm đến những tài liệu từ các kênh giáo dục, với thời lượng ngắn, và nội dung được thiết kế riêng cho người học ở trình độ bắt đầu. 

Người học có thể tìm đến các video truyện của Storyonline (https://storylineonline.net/) hoặc các kênh Youtube như Learn English with English7Levels (https://www.youtube.com/channel/UCiLADGxdlggDc14zkO2CVlQ/featured)

Cho người ở trình độ trung cấp 

Ở trình độ này, người học đã có thể tìm xem các phim ảnh, tài liệu thực tế để tiếp xúc với cách vận dụng tiếng Anh thật. Các nền tảng streaming trực tuyến (như Netflix, Amazon, …) hay các mạng xã hội (Youtube, vv…) đều cung cấp nội dung đi kèm với phụ đề. Đây là một nguồn thông tin lớn để người học có thể tận dụng. 

Các gameshow, phim ảnh hoặc chương trình truyền hình thực tế thường sử dụng nhiều ngôn ngữ đời thường, với tốc độ nhanh và nhiều kiểu accent khác nhau. Sẽ dễ dàng hơn nếu người học bắt đầu với những chương trình được thiết kế kĩ càng hơn về ngôn ngữ, chẳng hạn như phim tài liệu hay những chương trình phỏng vấn, talk show không mang tính giải trí. 

Người học có thể tìm thấy rất nhiều các series phim tài liệu dành cho đại chúng với nội dung đa dạng trên Netflix, hoặc xem các kênh Youtube thuộc TED Conferences (TED Talk, TEDx, TED-Ed, TED Youth, vv…)

Cho người ở trình độ cao cấp 

Với trình độ cao cấp, người học đã đủ khả năng nghe hiểu các tài liệu đa dạng về nội dung và cách nói như phim ảnh và các chương trình truyền hình thực tế. Người học có thể chọn lựa bất kì loại hình nào phù hợp với sở thích của mình trên các nền tảng streaming và Youtube. 

Một lưu ý nhỏ đó là các bộ phim có bối cảnh thực, hiện đại sẽ sử dụng ngôn ngữ gần với đời sống thực hơn các bộ phim lịch sử hay thần thoại - viễn tưởng. 

Bài tập vận dụng

Điền có hoặc không vào bảng so sánh. Phụ đề tiếng Anh và phụ đề tiếng bản ngữ có các đặc điểm nào

Phụ đề tiếng bản ngữ

Phụ đề tiếng Anh

Nhận diện từ cũ

Nhận diện từ mới

Hiểu nghĩa từ cũ

Hiểu nghĩa từ trong ngữ cảnh mới

Nhận diện cấu trúc ngữ pháp (cụm từ, thành ngữ, vv…)

Đáp án

Phụ đề tiếng bản ngữ

Phụ đề tiếng Anh

Nhận diện từ cũ

Có

Có

Nhận diện từ mới

Không

Có

Hiểu nghĩa từ cũ

Có

Có

Hiểu nghĩa từ trong ngữ cảnh mới

Không

Có

Nhận diện cấu trúc ngữ pháp (cụm từ, thành ngữ, vv…)

Không

Có

Tổng kết

Bên cạnh việc giúp nắm bắt thông tin và tạo động lực học , phụ đề tiếng Anh mang lại rất nhiều lợi ích giúp người học cải thiện vốn từ và kĩ năng đọc, nghe hiểu. Sử dụng phụ đề tiếng Anh hiệu quả sẽ giúp người học tiến gần hơn tới trình độ có thể theo dõi các phương tiện truyền thông tiếng Anh mà không cần sự trợ giúp nào. Để làm được điều đó, người học cần chọn lựa các tài liệu nghe phù hợp với trình độ của mình và áp dụng các phương pháp đúng đắn. 

Bạn muốn trở nên tự tin giao tiếp với bạn bè quốc tế hay nâng cao khả năng giao tiếp trong công việc và thăng tiến trong sự nghiệp. Hãy bắt đầu hành trình chinh phục mục tiêu với khóa học tiếng Anh giao tiếp hôm nay!

Bạn muốn học thêm về nội dung này?

Đặt lịch học 1-1 với Giảng viên tại ZIM để được học sâu hơn về nội dung của bài viết bạn đang đọc. Thời gian linh hoạt và học phí theo buổi

Đánh giá

5.0 / 5 (1 đánh giá)

Gửi đánh giá

0

Bình luận - Hỏi đáp

Bạn cần để có thể bình luận và đánh giá.
Đang tải bình luận...
Tư vấn nhanh
Chat tư vấn
Chat Messenger
1900 2833