Kỳ thi TSA (đánh giá tư duy): Thông tin mới nhất về kỳ thi năm 2026

Việc sử dụng kết quả từ các kỳ thi khác nhau nhằm đa dạng hóa phương thức xét tuyển đang trở thành một lựa chọn của nhiều thí sinh. Trong đó, kỳ thi TSA đang nhận được sự quan tâm của lượng lớn học sinh trung học phổ thông trên toàn quốc. Bài viết này cung cấp hệ thống thông tin chi tiết về định nghĩa, cấu trúc bài thi, các phần thi cụ thể và những dữ kiện cập nhật về kỳ thi TSA năm 2026, từ đó hỗ trợ người học thiết lập kế hoạch học tập khoa học và tối ưu.

Khái niệm và bản chất của kỳ thi TSA

Kỳ thi TSA, viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Thinking Skills Assessment” là một kỳ thi do Đại học Bách khoa Hà Nội thiết kế và trực tiếp tổ chức [1]. Điểm khác biệt của TSA so với các kỳ thi đánh giá kiến thức phổ thông là không yêu cầu học sinh học thuộc lòng và ghi nhớ lý thuyết của từng môn học. Thay vào đó, bài thi tập trung đánh giá ba năng lực tư duy nền tảng bao gồm: Tư duy Toán học, Tư duy Đọc hiểu và Tư duy Khoa học.

Đề thi TSA được xây dựng theo hướng liên môn và gắn liền với các tình huống thực tế. Vì thế, học sinh cần vận dụng tổng hợp kiến thức đã học để xử lý thông tin, phân tích số liệu và suy luận logic. Phương pháp kiểm tra này giúp các trường đại học đánh giá được khả năng thích nghi, tinh thần tự học và tư duy phản biện của thí sinh trước khi bước vào môi trường mới.

Hiện nay, kết quả của kỳ thi TSA được hơn 50 cơ sở giáo dục trên toàn quốc sử dụng làm cơ sở để xét tuyển [1]. Phương thức này không chỉ áp dụng với khối ngành Kỹ thuật, Công nghệ thông tin, Cơ điện tử mà còn mở rộng sang các khối ngành Kinh tế, Tài chính, Quản trị kinh doanh và Khoa học sức khỏe. Điều này cho thấy kỳ thi TSA đang ngày càng phổ biến và mang lại nhiều cơ hội trúng tuyển cho học sinh.

Cấu trúc chi tiết và các phần thi trong kỳ thi TSA

Tổng thể bài thi được chia thành ba phần chính, kết hợp kiến thức và kỹ năng liên quan đến ngôn ngữ, khoa học tự nhiên và khoa học xã hội [1]:

Đánh giá Tư duy Toán học

Phần thi này được thiết kế để đánh giá khả năng ứng dụng toán học và tính toán để giải quyết các bài toán trong thực tế. Nội dung kiến thức thường bao gồm số học, đại số, hàm số, hình học phẳng, hình học không gian, xác suất và thống kê.

Thay vì yêu cầu giải các phương trình phức tạp theo mẫu có sẵn, các câu hỏi thường gắn liền với các tình huống cụ thể. Thí sinh sẽ cần phân tích dữ liệu từ biểu đồ, đồ thị hoặc lập công thức toán học để giải quyết một bài toán về quy trình sản xuất. Điều này đòi hỏi học sinh phải biết đọc hiểu dữ liệu, tìm ra quy luật, chọn phương pháp phù hợp và đưa ra kết luận hợp lý.

Đánh giá Tư duy Đọc hiểu

Đọc hiểu là kỹ năng cơ bản cần thiết cho quá trình học đại học và nghiên cứu sau này. Trong kỳ thi TSA, phần thi này tập trung kiểm tra khả năng tiếp nhận, xử lý, phân tích và đánh giá thông tin từ các đoạn văn bản.

Các đoạn văn trong đề thi thường khá dài và đa dạng về thể loại bao gồm văn bản khoa học, báo chí và văn học. Các câu hỏi sẽ yêu cầu thí sinh xác định ý chính của bài, đoán nghĩa từ khó dựa vào ngữ cảnh, nhận biết quan điểm của tác giả và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

Xem thêm: Dự đoán trong đọc học thuật: Tư duy dự kiến và chiến lược Munby

Đánh giá Tư duy Khoa học và Giải quyết vấn đề

Đây là phần thi mang tính đặc thù trong kỳ thi TSA nhằm đánh giá khả năng nhận diện vấn đề, đặt ra giả thuyết, phân tích quy trình và đưa ra kết quả dựa trên các dữ liệu được cung cấp trong đề.

Đề bài thường đưa ra một tình huống hoặc mô tả một thí nghiệm thực tế thuộc các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học... kèm thông tin ở dạng đoạn văn, bảng số liệu hoặc đồ thị. Nhiệm vụ của thí sinh là xác định các yếu tố tác động trong thí nghiệm, kiểm tra xem giả thuyết ban đầu có đúng không hoặc tìm ra quy luật từ các số liệu đó. Để làm tốt phần thi này, thí sinh cần nắm vững kiến thức các môn khoa học tự nhiên cơ bản và biết cách suy luận logic để giải quyết vấn đề.

Hệ thống định dạng câu hỏi trắc nghiệm trong kỳ thi TSA

Để đánh giá chính xác năng lực của thí sinh, kỳ thi TSA sử dụng nhiều dạng câu hỏi trắc nghiệm khác nhau. Cấu trúc câu hỏi thường bao gồm bốn loại cơ bản sau:

• Trắc nghiệm nhiều lựa chọn: Đây là dạng quen thuộc nhất. Thí sinh đọc kỹ đề bài và chọn ra phương án đúng hoặc hợp lý nhất trong số bốn đáp án được cho sẵn. Dạng câu hỏi này giúp kiểm tra khả năng phân tích và dùng phương pháp loại trừ để tìm ra thông tin chính xác.

• Trắc nghiệm đúng/sai: Đề bài sẽ cung cấp một đoạn thông tin chung kèm theo các nhận định. Thí sinh phải dựa vào thông tin đã cho để xác định xem từng nhận định đó là đúng hay sai. Dạng bài này đòi hỏi học sinh phải nắm chắc kiến thức và biết cách suy luận logic.

• Trắc nghiệm trả lời ngắn: Ở dạng bài này, đề thi không cho sẵn các đáp án để lựa chọn. Thí sinh phải tự tính toán hoặc suy luận, sau đó gõ trực tiếp kết quả vào ô trống trên giao diện. Hình thức này giúp loại bỏ khả năng làm đúng nhờ may mắn.

• Trắc nghiệm kéo thả: Thí sinh sẽ dùng chuột để kéo các dữ liệu hoặc thuật ngữ từ một danh sách cho sẵn và thả vào các ô trống tương ứng trên sơ đồ, chuỗi phản ứng hoặc đoạn văn bản. Dạng bài này thường được dùng để kiểm tra khả năng sắp xếp thông tin logic và mức độ hiểu biết của học sinh về một quy trình cụ thể.

Quy chế thời gian và nền tảng thi TSA

Việc nắm bắt quy chế thời gian và phương thức tổ chức là yếu tố kỹ thuật quan trọng hỗ trợ thí sinh tối ưu quá trình làm bài.

Tổng thời gian cho toàn bộ bài thi là 150 phút, với nội dung bao gồm 100 câu hỏi trắc nghiệm. Thời lượng làm bài được Hội đồng Khảo thí Đại học Bách khoa Hà Nội phân bổ cụ thể và hoạt động độc lập cho từng phân đoạn thi [1]:

• Phần Tư duy Toán học (40 câu) được phân bổ thời gian làm bài là 60 phút.

• Phần Tư duy Đọc hiểu (20 câu) được phân bổ thời gian làm bài là 30 phút.

• Phần Tư duy Khoa học và Giải quyết vấn đề (40 câu) được phân bổ thời gian làm bài là 60 phút.

Quy chế tổ chức đặc biệt lưu ý rằng hệ thống đếm ngược sẽ tính thời gian riêng biệt cho từng phần. Thí sinh không có khả năng chuyển giao thời lượng còn thừa từ phần thi này sang phần thi tiếp theo. Do đó, kỹ năng quản trị thời gian trong việc phân bổ tỷ lệ hoàn thành từng câu hỏi đóng vai trò quyết định điểm số cuối cùng.

Kỳ thi TSA được triển khai đồng bộ dưới hình thức thi trắc nghiệm hoàn toàn trên máy tính (CBT - Computer-Based Testing) [2]. Quá trình làm bài được thực hiện trên hệ thống chuyên dụng do trường đại học phát triển. Mỗi cá nhân dự thi được cấp tài khoản định danh bảo mật và thao tác trên một thiết bị máy tính độc lập tại trung tâm tổ chức thi.

Giao diện phần mềm cung cấp các công cụ như đồng hồ đếm ngược, thanh điều hướng trạng thái câu hỏi, và tính năng đánh dấu các câu chưa hoàn thành để thuận tiện cho việc rà soát. Hình thức thi trên máy tính góp phần loại bỏ các lỗi thường phát sinh trong quy trình thi trên giấy (tô lệch ô đáp án, tẩy xóa không sạch gây lỗi đọc quang học), đồng thời đảm bảo tính minh bạch, khách quan và bảo mật dữ liệu ở mức tối đa.

Một tiêu chuẩn quy chế quan trọng khác là Giấy chứng nhận kết quả của kỳ thi này có hiệu lực sử dụng trong vòng 2 năm kể từ ngày tham gia dự thi [3]. Quy chế này cung cấp sự linh hoạt cho nhóm đối tượng học sinh lớp 11 có thể đăng ký dự thi sớm và bảo lưu kết quả cho kỳ xét tuyển đại học chính thức vào năm học kế tiếp.

Kế hoạch tổ chức và quy mô kỳ thi TSA năm 2026

Để đáp ứng nhu cầu tham gia ngày càng gia tăng của học sinh trung học phổ thông, công tác tổ chức kỳ thi TSA năm 2026 được định hướng mở rộng hệ thống về quy mô.

Kỳ thi TSA trong năm 2026 dự kiến sẽ được phân bổ thành ba đợt thi chính thức [3]. Các đợt thi này thường được ấn định vào các khoảng thời gian thuộc học kỳ hai của năm học (dao động từ tháng 1 đến tháng 6 dương lịch). Mỗi đợt thi bao gồm nhiều buổi thi độc lập, phân bổ chủ yếu vào Thứ bảy và Chủ nhật để hạn chế sự gián đoạn đối với lịch học tập chính khóa của học sinh.

Việc thiết kế nhiều đợt thi trong một chu kỳ tuyển sinh tạo cơ hội cho học sinh tham gia nhiều lần nhằm cải thiện điểm số; trong quy trình xét tuyển hồ sơ, các cơ sở giáo dục đại học thường áp dụng nguyên tắc ưu tiên sử dụng kết quả cao nhất trong các lần dự thi của thí sinh.

Kỳ thi TSA năm 2026 dự kiến chuẩn bị hệ thống cơ sở hạ tầng mạng và thiết bị đủ khả năng tiếp nhận khoảng 60.000 lượt thí sinh đăng ký dự thi. Mạng lưới điểm thi được triển khai ở Đại học Bách khoa Hà Nội và các cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng đối tác [3].

Hệ thống dự kiến thiết lập khoảng 30 điểm thi, phân bố mở rộng từ khu vực Thủ đô Hà Nội đến nhiều tỉnh, thành phố trọng điểm khác tại khu vực miền Bắc và miền Trung. Các địa phương dự kiến nằm trong mạng lưới bao gồm Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Nam Định, Thái Bình, Nghệ An, Thanh Hóa và Đà Nẵng.

Việc phân bố tạo cơ hội tiếp cận kỳ thi, đồng thời giảm thiểu áp lực về chi phí lưu trú và rủi ro thời gian di chuyển cho thí sinh ở các địa phương ngoài khu vực trung tâm.

Hướng dẫn phương pháp chuẩn bị cho kỳ thi đánh giá tư duy

Để đạt điểm cao trong kỳ thi TSA, học sinh cần thay đổi cách ôn tập, tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng phân tích và xử lý thông tin:

1. Lên kế hoạch học tập khoa học và rèn luyện tư duy logic

• Với phần khoa học: Thay vì chỉ học thuộc công thức, học sinh cần hiểu rõ nguyên lý hoạt động, học cách phân tích một thí nghiệm thực tế và làm quen với việc đọc hiểu, rút ra kết luận từ các bảng biểu số liệu.

• Với phần ngôn ngữ: Việc duy trì thói quen đọc các bài báo khoa học hay tài liệu chuyên sâu sẽ giúp tăng tốc độ đọc và cải thiện khả năng nắm bắt ý chính của bài khi thời gian có hạn.

Xem thêm: Quản lý lo lắng khi đọc với các phương pháp học tập cá nhân hoá

2. Làm quen với thao tác làm bài trên máy tính

Việc thực hành thường xuyên trên máy tính là rất cần thiết. Học sinh cần thành thạo các thao tác dùng chuột và bàn phím để nhập kết quả chính xác vào phần mềm thi. Đặc biệt, việc luyện nhìn màn hình lâu không bị mỏi mắt hoặc mất tập trung trong suốt 150 phút làm bài sẽ giúp học sinh tránh mất điểm oan.

3. Ưu tiên sử dụng đề thi minh họa chính thức của Đại học Bách khoa Hà Nội

Việc tự bấm giờ làm đề thi mẫu giống như khi ngồi trong phòng thi sẽ giúp học sinh đánh giá đúng tốc độ làm bài của bản thân. Thông qua việc xem lại các lỗi sai sau mỗi lần thi thử, học sinh sẽ biết mình cần cải thiện phần kiến thức hay kỹ năng nào, từ đó điều chỉnh lại kế hoạch ôn tập cho hiệu quả hơn ở giai đoạn nước rút.

Tổng kết

Tóm lại, kỳ thi TSA được thiết kế chuyên biệt để đánh giá năng lực tư duy logic định lượng, kỹ năng đọc hiểu phân tích và khả năng giải quyết vấn đề khoa học thực tiễn. Việc chủ động cập nhật, nghiên cứu kỹ lưỡng các thông tin về cấu trúc đề, phân bổ thời lượng làm bài và kế hoạch tổ chức của kỳ thi TSA năm 2026 là một điều quan trọng. Khi nắm bắt được cấu trúc kỳ thi, thí sinh sẽ có một tiền đề vững chắc hỗ trợ xây dựng lộ trình chuẩn bị khoa học, tối ưu hóa năng lực cá nhân và hướng tới các kết quả tích cực trong giai đoạn xét tuyển đại học sắp tới.