Phân tích và so sánh hai phương pháp học từ vựng cho TOEFL iBT® Speaking: Học theo ngữ cảnh và học qua nhiệm vụ thực tiễn

Trong TOEFL iBT Speaking, việc học từ vựng không nên chỉ dừng ở ghi nhớ nghĩa của từ, mà cần hướng tới khả năng nhận diện từ qua âm thanh, phát âm rõ, dùng từ đúng ngữ cảnh và triển khai ý tưởng tự nhiên trong phản hồi nói. Theo ETS, phần Speaking của TOEFL iBT cập nhật gồm hai dạng nhiệm vụ: Listen and Repeat và Take an Interview, trong đó thí sinh vừa phải xử lý ngôn ngữ đầu vào, vừa tạo phản hồi nói rõ ràng, dễ hiểu, có tốc độ phù hợp và sử dụng từ vựng, ngữ pháp chính xác. Vì vậy, khi áp dụng vào TOEFL iBT Speaking, học từ vựng theo ngữ cảnh giúp người học hiểu cách từ xuất hiện trong câu nói tự nhiên, còn học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn giúp người học chuyển vốn từ đó thành năng lực giao tiếp trong các tình huống như trả lời phỏng vấn, mô tả trải nghiệm, giải thích quan điểm hoặc phản hồi trong bối cảnh học thuật.

Giới thiệu chung về TOEFL iBT Speaking

Vai trò của từ vựng trong TOEFL iBT Speaking

Trong TOEFL iBT Speaking, từ vựng không chỉ là số lượng từ người học ghi nhớ, mà là khả năng biến từ vựng thành lời nói rõ ràng, dễ hiểu và phù hợp với mục đích giao tiếp.

• Theo tài liệu tổng quan của ETS, bài thi TOEFL iBT cập nhật đánh giá bốn kỹ năng ngôn ngữ: đọc, nghe, viết và nói.

• Các nhiệm vụ trong bài thi được xây dựng từ bối cảnh học thuật và đời sống trong khuôn viên trường.

• Mục tiêu của bài thi là đo lường khả năng sử dụng tiếng Anh trong những tình huống giao tiếp ngắn nhưng thực tế (ETS, 2025). [1].

Đặc điểm của phần TOEFL iBT Speaking cập nhật

Phần Speaking của TOEFL iBT cập nhật gồm hai dạng nhiệm vụ chính: Listen and Repeat và Take an Interview.

• Phần thi có khoảng 11 câu hỏi và kéo dài khoảng 8 phút.

• Ở dạng Listen and Repeat, thí sinh nghe các câu trong bối cảnh học thuật hoặc đời sống trường học, sau đó lặp lại chính xác những gì đã nghe.

• Ở dạng Take an Interview, thí sinh tham gia một cuộc phỏng vấn mô phỏng, trả lời các câu hỏi về trải nghiệm cá nhân, phản ứng với một tình huống và nêu quan điểm đối với những vấn đề rộng hơn (ETS, 2025) [1].

Yêu cầu xử lý ngôn ngữ trong bài nói

Đặc điểm trên cho thấy TOEFL iBT Speaking không chỉ yêu cầu người học nói được bằng tiếng Anh, mà còn yêu cầu họ xử lý ngôn ngữ đầu vào và tạo phản hồi đầu ra trong thời gian ngắn.

• Với Listen and Repeat, người học cần nhận diện âm thanh, ghi nhớ trật tự từ, giữ được cấu trúc câu và phát âm đủ rõ để người nghe hiểu.

• Với Take an Interview, người học cần hiểu câu hỏi, chọn ý nhanh, dùng từ vựng phù hợp, phát triển câu trả lời mạch lạc và duy trì tốc độ nói tự nhiên.

• Vì vậy, từ vựng trong phần thi này không thể chỉ được học như các đơn vị rời rạc trên giấy, mà cần gắn với âm thanh, ngữ cảnh và nhiệm vụ nói cụ thể.

Vai trò của từ vựng trong TOEFL iBT Speaking

Theo ETS, hai dạng nhiệm vụ trong phần Speaking đánh giá những năng lực khác nhau nhưng đều cho thấy vai trò quan trọng của từ vựng.

• Dạng Listen and Repeat đo khả năng xử lý câu nghe được và tái tạo câu đó một cách chính xác, dễ hiểu.

• Dạng Take an Interview đánh giá khả năng trả lời câu hỏi với phần phát triển phù hợp, tốc độ nói mang tính hội thoại, phát âm dễ hiểu, nhịp điệu và ngữ điệu phù hợp.

• Ngoài ra, thí sinh cũng cần sử dụng từ vựng và ngữ pháp chính xác để truyền tải ý nghĩa rõ ràng (ETS, 2025) [1].

Từ đó, có thể thấy từ vựng trong TOEFL iBT Speaking có ít nhất ba vai trò chính.

• Thứ nhất, từ vựng giúp người học nhận diện và tái tạo ngôn ngữ trong các câu nghe được.

• Thứ hai, từ vựng giúp người học diễn đạt ý tưởng khi trả lời câu hỏi.

• Thứ ba, từ vựng giúp phản hồi nói trở nên rõ ràng, tự nhiên và phù hợp hơn với bối cảnh giao tiếp.

Khó khăn của người học khi học từ vựng cho Speaking

Tuy nhiên, nhiều người học vẫn gặp khó khăn vì cách học từ vựng chưa phù hợp với yêu cầu của bài nói.

• Có người biết nghĩa của nhiều từ nhưng không nhận ra từ đó khi nghe.

• Có người hiểu từ khi đọc nhưng phát âm chưa rõ khi nói.

• Có người học được nhiều cụm từ hay nhưng không sử dụng được trong câu trả lời thực tế.

Một số khó khăn khác cũng xuất hiện khi người học cố gắng dùng từ vựng học thuật trong bài nói.

• Người học có thể dùng từ vựng học thuật nhưng câu trả lời lại thiếu tự nhiên.

• Một số từ hoặc cụm từ có thể đúng về nghĩa nhưng không phù hợp với bối cảnh phỏng vấn.

• Điều này khiến phản hồi nói trở nên gượng ép, thiếu tính giao tiếp hoặc khó theo dõi.

Vai trò của từ vựng trong TOEFL iBT Speaking

Từ vựng giữ vai trò trung tâm trong TOEFL iBT Speaking vì đây là công cụ giúp người học chuyển ý tưởng thành lời nói cụ thể.

• Từ vựng không chỉ được đánh giá qua việc người học biết nhiều hay ít từ.

• Điều quan trọng hơn là người học có thể dùng từ để tạo ra phản hồi rõ ràng, chính xác và dễ hiểu.

• Theo ETS, phần Speaking không chỉ đo khả năng giao tiếp, mà còn đo khả năng xử lý ngôn ngữ đầu vào, tạo lời nói dễ hiểu và sử dụng hiệu quả từ vựng, ngữ pháp, nhịp điệu và ngữ điệu trong phản hồi nói (ETS, 2025) [1].

Từ vựng trong dạng Listen and Repeat

Trong dạng Listen and Repeat, từ vựng đóng vai trò đầu vào rõ rệt.

• Người học cần nghe được câu, nhận diện các từ và cụm từ trong dòng âm thanh.

• Sau đó, người học phải ghi nhớ trật tự từ và lặp lại câu bằng phát âm đủ rõ.

• Nếu chỉ biết từ qua mặt chữ nhưng chưa quen với âm thanh của từ, người học có thể không nhận ra từ khi nghe hoặc lặp lại sai trọng âm.

Dạng bài này cho thấy việc học từ vựng không thể chỉ dừng ở nghĩa tiếng Việt.

• Một câu đơn giản trong bối cảnh học thuật hoặc đời sống trường học vẫn đòi hỏi người học xử lý chuỗi từ, trật tự câu, trọng âm và nhịp nói trong thời gian ngắn.

• Vì vậy, từ vựng cần được học cùng với phát âm, trọng âm và ngữ điệu.

• Người học cũng cần luyện ghi nhớ cụm từ theo chuỗi âm thanh, thay vì chỉ học từng từ riêng lẻ trên giấy.

Từ vựng trong dạng Take an Interview

Trong dạng Take an Interview, từ vựng đóng vai trò đầu ra nhiều hơn.

• Người học phải dùng từ để trả lời câu hỏi, mô tả trải nghiệm, giải thích cảm xúc, nêu quan điểm và phát triển lý do.

• Ví dụ, trong tài liệu mẫu của ETS, thí sinh có thể được hỏi về một thành phố từng đến, phản ứng cá nhân với thành phố, quan điểm về cuộc sống ở thành phố và việc chính quyền có nên tạo thêm công viên trong đô thị hay không (ETS, 2025).

  [1]

• Những câu hỏi này yêu cầu người học có vốn từ đủ linh hoạt để nói về địa điểm, trải nghiệm, cảm xúc, cơ hội nghề nghiệp, hoạt động giải trí, không gian xanh và chất lượng sống

Điều này cho thấy người học không thể chỉ học từ vựng theo danh sách chủ đề rồi dừng lại ở mức nhận diện.

• Một từ như convenient chỉ thật sự hữu ích khi người học có thể dùng nó để giải thích vì sao sống ở thành phố thuận tiện hơn.

• Một cụm như public transportation cần được đặt vào câu có ý nghĩa, chẳng hạn nói rằng giao thông công cộng giúp người dân đi làm dễ dàng hơn.

• Một từ như stressful không chỉ cần được hiểu về nghĩa, mà còn cần được dùng để mô tả cảm giác khi sống trong môi trường đông đúc hoặc áp lực.

Như vậy, từ vựng trong TOEFL iBT Speaking cần được học như công cụ diễn đạt.

• Người học cần biết cách đưa từ vào câu trả lời nói.

• Người học cần hiểu từ đó phù hợp với tình huống nào.

• Người học cũng cần luyện dùng từ trong các phản hồi thực tế, thay vì chỉ ghi nhớ từ như đơn vị rời rạc.

Từ vựng và độ trôi chảy của câu trả lời

Từ vựng ảnh hưởng trực tiếp đến độ trôi chảy trong phần nói.

• Khi không có sẵn từ phù hợp, người học thường phải dừng lại lâu, dùng nhiều từ đệm hoặc lặp lại những từ đơn giản.

• Điều này có thể làm tốc độ nói bị ngắt quãng và khiến ý tưởng thiếu rõ ràng.

• Ngược lại, khi đã quen dùng các cụm từ trong ngữ cảnh, người học có thể phản hồi nhanh hơn và tự nhiên hơn.

Ví dụ, thay vì chỉ nói a good city, người học có thể dùng các cụm cụ thể hơn.

• A dynamic city giúp nhấn mạnh sự năng động.

• A convenient place to live giúp nói về sự thuận tiện trong đời sống.

• A city with many professional opportunities hoặc a stressful but exciting environment giúp câu trả lời rõ ý và giàu nội dung hơn.

Những cụm từ như vậy giúp phản hồi nói có chất lượng hơn.

• Câu trả lời trở nên cụ thể hơn.

• Ý tưởng được thể hiện chính xác hơn.

• Người học cũng tránh được việc lặp lại quá nhiều từ đơn giản.

Từ vựng và độ chính xác của phản hồi

Bên cạnh độ trôi chảy, từ vựng còn ảnh hưởng đến độ chính xác và độ phù hợp của câu trả lời.

• Một câu trả lời tốt không nhất thiết phải dùng từ khó.

• Điều quan trọng là người học dùng từ đúng với ý và đúng với bối cảnh.

• Nếu dùng từ quá học thuật trong một câu hỏi mang tính cá nhân, câu trả lời có thể trở nên thiếu tự nhiên.

Trong phần phỏng vấn mô phỏng, người học cần điều chỉnh từ vựng theo loại câu hỏi.

• Nếu câu hỏi yêu cầu mô tả trải nghiệm cá nhân, người học nên dùng từ tự nhiên, gần với lời nói hằng ngày.

• Nếu câu hỏi yêu cầu nêu quan điểm về một vấn đề rộng hơn, người học có thể dùng từ có tính khái quát hơn để giải thích lý do.

• Theo thang mô tả của ETS, phản hồi nói hiệu quả cần trả lời đúng câu hỏi, phát triển phù hợp, duy trì tốc độ hội thoại tốt, phát âm dễ hiểu và sử dụng ngữ pháp, từ vựng đủ chính xác để diễn đạt ý nghĩa rõ ràng (ETS, 2025) [1].

Chiều rộng và chiều sâu của từ vựng

Từ góc độ học tập, người học cần phát triển cả chiều rộng và chiều sâu từ vựng.

• Chiều rộng từ vựng là số lượng từ và cụm từ người học có thể sử dụng trong nhiều chủ đề thường gặp.

• Các chủ đề này có thể bao gồm giáo dục, công việc, thành phố, môi trường, sức khỏe, công nghệ và đời sống sinh viên.

• Chiều rộng giúp người học có đủ chất liệu ngôn ngữ để phản hồi nhiều dạng câu hỏi khác nhau.

Tuy nhiên, chỉ biết nhiều từ là chưa đủ.

• Chiều sâu từ vựng là mức độ người học hiểu cách dùng của từ.

• Điều này bao gồm phát âm, trọng âm, sắc thái nghĩa, kết hợp từ và khả năng dùng từ trong câu nói hoàn chỉnh.

• Bài viết này cũng nhấn mạnh rằng việc học từ không nên chỉ dừng ở nghĩa đơn lẻ, mà cần chú ý đến cách từ hoạt động trong ngữ cảnh và khả năng vận dụng từ vào tình huống giao tiếp cụ thể [2].

Thách thức khi học từ vựng cho TOEFL iBT Speaking

Từ vai trò của từ vựng trong TOEFL iBT Speaking, có thể thấy khó khăn của người học không chỉ nằm ở việc thiếu từ, mà còn nằm ở khoảng cách giữa biết từ và dùng được từ trong lời nói thực tế.

• Nhiều người học có thể nhớ nghĩa của từ khi đọc tài liệu, nhưng lại không nhận ra từ đó khi nghe.

• Một số người phát âm từ chưa rõ, dùng từ thiếu tự nhiên hoặc không kịp chọn từ phù hợp trong thời gian giới hạn.

• Vì vậy, học từ vựng cho TOEFL iBT Speaking cần khác với cách học từ chỉ để đọc hiểu hoặc làm bài tập ngữ pháp.

Thách thức đầu tiên: Biết từ qua mặt chữ nhưng chưa nhận diện được từ qua âm thanh

Vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến dạng Listen and Repeat.

• Ở dạng bài này, thí sinh phải nghe câu, ghi nhớ nội dung và lặp lại câu đó trong thời gian ngắn.

• Theo ETS, dạng Listen and Repeat đo khả năng xử lý câu nghe được và tái tạo lại câu một cách chính xác, dễ hiểu; câu trong nhiệm vụ có thể dài và phức tạp dần theo tiến trình bài thi (ETS, 2025) [1].

• Nếu người học chỉ biết từ ở dạng viết, họ có thể gặp khó khi nghe từ đó trong dòng nói tự nhiên, đặc biệt khi có trọng âm, nhịp câu hoặc sự nối âm.

Vì vậy, học từ vựng cho dạng bài này cần gắn với âm thanh.

• Người học cần nghe cách từ xuất hiện trong câu thật.

• Người học cần chú ý trọng âm, nhịp nói và cách các từ nối với nhau.

• Người học cũng cần luyện ghi nhớ cụm từ theo chuỗi âm thanh, thay vì chỉ học nghĩa tiếng Việt của từng từ.

Thách thức thứ hai: Hiểu nghĩa của từ nhưng phát âm chưa rõ

Một khó khăn khác là người học có thể hiểu nghĩa của từ, nhưng chưa phát âm đủ rõ khi nói.

• Trong TOEFL iBT Speaking, phát âm không chỉ là từng âm riêng lẻ.

• Người học còn cần kiểm soát trọng âm từ, nhịp điệu, ngữ điệu và độ dễ hiểu của cả câu.

• Nếu phát âm chưa rõ, người nghe có thể khó hiểu ý dù người học đã chọn đúng từ.

Vấn đề này xuất hiện ở cả hai dạng nhiệm vụ.

• Với Listen and Repeat, phát âm chưa rõ có thể khiến phần lặp lại khó hiểu dù người học nhớ được một phần nội dung.

• Với Take an Interview, phát âm chưa ổn định có thể làm giảm độ rõ của ý tưởng.

• Điều này đặc biệt dễ xảy ra khi người học dùng từ dài, từ học thuật hoặc cụm từ chưa được luyện nói thường xuyên.

Thách thức thứ ba: Phản xạ chọn từ còn chậm

Trong phần phỏng vấn mô phỏng, người học cần chọn từ và trả lời trong thời gian ngắn.

• Câu hỏi có thể bắt đầu từ trải nghiệm cá nhân.

• Sau đó, câu hỏi có thể mở rộng sang quan điểm về một vấn đề chung hơn.

• Ví dụ, người học có thể được hỏi về cảm nhận đối với một thành phố, cơ hội nghề nghiệp, hoạt động giải trí hoặc việc xây thêm công viên trong đô thị (ETS, 2025) [1].

Nếu chưa luyện dùng từ trong tình huống nói, người học dễ bị ngập ngừng.

• Họ có thể lặp lại các từ đơn giản vì chưa tìm được cách diễn đạt phù hợp hơn.

• Họ có thể dừng quá lâu để nghĩ từ, khiến tốc độ nói bị ngắt quãng.

• Họ cũng có thể có ý tưởng nhưng không chuyển được ý tưởng đó thành câu trả lời rõ ràng.

Thách thức thứ tư: Từ vựng học theo danh sách khó chuyển thành câu trả lời tự nhiên

Nhiều người học có vốn từ, nhưng chưa biết cách đưa từ vào câu trả lời nói.

• Ví dụ, người học có thể học các từ như opportunity, environment, community, stressful, convenient.

• Tuy nhiên, khi được hỏi về một thành phố từng đến, họ vẫn có thể chỉ nói được những câu đơn giản như the city is good hoặc I like it very much.

• Vấn đề không phải là họ hoàn toàn không có từ, mà là họ chưa học cách đưa từ vào cụm, vào câu và vào một mạch trả lời có lý do, ví dụ hoặc cảm xúc cá nhân.

Điều này cho thấy học từ theo danh sách là chưa đủ.

• Người học cần biết từ đó thường đi với những từ nào.

• Người học cần luyện đặt từ vào câu trả lời cụ thể.

• Người học cũng cần dùng từ trong ngữ cảnh giao tiếp, vì học từ tách rời khỏi ngữ cảnh khiến việc ghi nhớ và vận dụng linh hoạt trở nên khó hơn (Nation, 2001) [2].

Thách thức thứ năm: Dùng từ không phù hợp với bối cảnh nói

Một số người học cố dùng từ học thuật hoặc cụm từ phức tạp để tạo ấn tượng.

• Cách dùng này có thể khiến câu trả lời nghe cứng và thiếu tự nhiên.

• Một số từ có thể đúng về nghĩa, nhưng không phù hợp với tình huống phỏng vấn.

• Trong TOEFL iBT Speaking, đặc biệt ở dạng Take an Interview, phản hồi cần mang tính hội thoại, trả lời đúng câu hỏi và phát triển ý rõ ràng.

Vì vậy, người học cần chọn từ theo mục đích giao tiếp.

• Nếu câu hỏi yêu cầu kể trải nghiệm cá nhân, từ vựng nên tự nhiên và gần với lời nói hằng ngày.

• Nếu câu hỏi yêu cầu nêu quan điểm về vấn đề rộng hơn, người học có thể dùng từ khái quát hơn để giải thích lý do.

• Theo thang mô tả của ETS, một phản hồi nói tốt cần duy trì tốc độ nói phù hợp, phát âm dễ hiểu, dùng nhịp điệu và ngữ điệu để truyền tải ý nghĩa, đồng thời sử dụng từ vựng và ngữ pháp chính xác để diễn đạt ý rõ ràng (ETS, 2025) [1].

Thách thức thứ sáu: Thiếu chiến lược mở rộng ý bằng từ vựng

Trong phần nói, từ vựng không chỉ dùng để gọi tên sự vật hoặc hiện tượng.

• Từ vựng còn giúp người học giải thích nguyên nhân.

• Từ vựng giúp đưa ví dụ, so sánh và thể hiện thái độ.

• Từ vựng cũng giúp người học kết luận hoặc làm rõ quan điểm.

Nếu thiếu các cụm từ chức năng, câu trả lời dễ bị quá ngắn.

• Với câu hỏi về việc thành phố có nên xây thêm công viên hay không, người học cần từ vựng để nói về sức khỏe tinh thần, không gian xanh, hoạt động thể chất, sự căng thẳng trong đô thị và chất lượng sống.

• Nếu vốn từ chỉ dừng ở park, city và happy, câu trả lời sẽ khó phát triển sâu.

• Vì vậy, người học cần học các cụm từ giúp mở rộng ý, không chỉ học các danh từ đơn lẻ theo chủ đề.

Thách thức cuối cùng: Chưa có thói quen ghi âm, nghe lại và sửa lỗi

Khi học từ vựng cho kỹ năng nói, việc nhìn từ và hiểu nghĩa chưa đủ.

• Người học cần kiểm tra xem mình có phát âm được từ đó rõ ràng hay không.

• Người học cần xem mình có dùng từ đúng cụm, đúng câu và đúng ngữ cảnh hay không.

• Người học cũng cần thử dùng từ đó khi trả lời một câu hỏi mới, thay vì chỉ nhận diện từ trong tài liệu học.

Nếu không có bước tự nghe lại, người học dễ đánh giá sai năng lực từ vựng của mình.

• Họ có thể nghĩ rằng mình đã biết từ vì đã hiểu nghĩa của từ.

• Tuy nhiên, từ đó có thể vẫn chưa được phát âm rõ hoặc chưa được dùng tự nhiên trong câu nói.

• Vì vậy, ghi âm, nghe lại và sửa lỗi là bước quan trọng để biến từ vựng đã học thành một phần của năng lực nói thực tế.

Cơ sở lý thuyết: Học từ vựng theo ngữ cảnh và học qua nhiệm vụ thực tiễn

Từ những khó khăn đã phân tích, việc học từ vựng cho TOEFL iBT Speaking cần vượt ra ngoài cách học thuộc nghĩa của từ.

• Người học không chỉ cần biết một từ có nghĩa là gì.

• Người học còn cần nhận ra từ đó khi nghe, phát âm được khi nói và đặt từ vào câu tự nhiên.

• Quan trọng hơn, người học cần sử dụng từ để hoàn thành một mục đích giao tiếp cụ thể.

Điều này đặc biệt phù hợp với cấu trúc TOEFL iBT Speaking.

• Phần thi gồm hai dạng nhiệm vụ chính: Listen and Repeat và Take an Interview.

• Ở dạng Listen and Repeat, thí sinh cần xử lý câu nghe được và lặp lại câu đó một cách chính xác, dễ hiểu.

• Ở dạng Take an Interview, thí sinh cần trả lời câu hỏi trong một cuộc phỏng vấn mô phỏng, trình bày trải nghiệm, phản ứng cá nhân và quan điểm với phần phát triển phù hợp (ETS, 2025) [1].

Cơ sở thứ nhất: Từ vựng là một hệ thống kiến thức nhiều tầng

Người học cần hiểu rằng biết một từ không chỉ là biết nghĩa của từ đó.

• Theo Nation, kiến thức về một từ bao gồm hình thức, cách phát âm, chức năng ngữ pháp, các kết hợp thường gặp và cách sử dụng trong ngữ cảnh giao tiếp (Nation, 2001) [2].

• Với TOEFL iBT Speaking, quan điểm này quan trọng vì một từ chỉ thật sự hữu ích khi người học có thể dùng nó trong lời nói.

• Nếu người học chỉ biết nghĩa nhưng không biết phát âm, trọng âm hoặc cách kết hợp từ, từ đó vẫn khó được sử dụng hiệu quả trong bài nói.

Ví dụ, với từ convenient, người học cần biết nhiều hơn nghĩa tiếng Việt của từ.

• Người học cần biết cách phát âm và trọng âm của từ.

• Người học cần biết từ này có thể kết hợp với các danh từ như transportation hoặc location.

• Người học cũng cần biết cách đưa từ đó vào câu trả lời về trải nghiệm sống ở thành phố, chẳng hạn giải thích vì sao một nơi thuận tiện cho việc học tập hoặc đi lại.

Cơ sở thứ hai: Từ vựng cần được gặp lại trong nhiều tình huống sử dụng

Kiến thức từ vựng không hình thành đầy đủ chỉ sau một lần ghi nhớ nghĩa.

• González-Fernández và Schmitt cho rằng kiến thức từ vựng phát triển theo nhiều thành phần khác nhau.

• Người học cần tiếp xúc với từ qua nhiều lần và trong nhiều tình huống sử dụng để đạt mức độ thành thạo cao hơn (González-Fernández & Schmitt, 2019) [3]

• Điều này giải thích vì sao học từ vựng cho TOEFL iBT Speaking không nên chỉ dựa vào danh sách từ đơn lẻ.

Nếu người học chỉ ghi chép nghĩa của từ, từ đó có thể vẫn ở trạng thái thụ động.

• Người học có thể nhận ra từ khi đọc nhưng không nhận ra khi nghe.

• Người học có thể hiểu nghĩa nhưng không phát âm được rõ ràng.

• Người học có thể biết từ nhưng không dùng được trong câu trả lời nói.

Ngược lại, khi một từ được gặp lại trong nhiều bối cảnh, khả năng sử dụng từ sẽ tăng lên.

• Người học có thể gặp từ trong bài nói mẫu.

• Người học có thể nghe từ trong hội thoại hoặc câu hỏi phỏng vấn.

• Người học có thể dùng lại từ trong phần tự ghi âm, từ đó chuyển dần từ nhận biết sang sử dụng.

Học từ vựng theo ngữ cảnh

Từ nền tảng trên, học từ vựng theo ngữ cảnh có thể được hiểu là cách học đặt từ vào câu, đoạn hội thoại, bài nói mẫu hoặc chủ đề cụ thể.

• Người học không học từ như những đơn vị rời rạc.

• Người học quan sát cách từ xuất hiện trong lời nói tự nhiên.

• Người học chú ý từ đi với cụm nào, xuất hiện ở vị trí nào trong câu và phù hợp với kiểu câu trả lời nào.

Với TOEFL iBT Speaking, ngữ cảnh giúp người học hiểu cách dùng từ chính xác hơn.

• Người học có thể nhận ra từ mang sắc thái trang trọng hay thân mật.

• Người học biết từ phù hợp với câu trả lời cá nhân hay câu trả lời nêu quan điểm rộng hơn.

• Người học cũng dễ ghi nhớ từ hơn vì từ được gắn với tình huống cụ thể.

Ví dụ, khi học nhóm từ về thành phố, người học không nên chỉ học từng từ riêng lẻ.

• Các từ như dynamic, crowded, stressful hoặc green spaces cần được đặt vào câu trả lời cụ thể.

• Người học có thể nói rằng một thành phố năng động vì có nhiều cơ hội nghề nghiệp.

• Người học cũng có thể nói rằng công viên giúp người dân giảm căng thẳng trong môi trường đô thị.

Hạn chế nếu chỉ học theo ngữ cảnh mà không luyện nhiệm vụ nói

Học theo ngữ cảnh là cần thiết, nhưng vẫn chưa đủ nếu người học chỉ đọc hoặc nghe câu mẫu.

• Người học có thể hiểu cụm professional opportunities khi thấy trong tài liệu.

• Tuy nhiên, họ vẫn có thể không dùng được cụm này khi phải trả lời câu hỏi về việc người sống ở thành phố có cuộc sống thú vị hơn hay không.

• Điều này cho thấy người học cần chuyển từ việc hiểu từ sang việc sử dụng từ trong nhiệm vụ nói thực tế.

Vì vậy, học từ theo ngữ cảnh cần được kết nối với học qua nhiệm vụ thực tiễn.

• Shin và Park nhấn mạnh rằng việc học từ vựng có thể được cá nhân hóa và gắn với nhu cầu sử dụng cụ thể của người học (Shin & Park, 2021) [4].

• Khi từ vựng gắn với mục tiêu giao tiếp cụ thể, người học sẽ dễ chọn từ phù hợp hơn.

• Cách học này cũng giúp người học luyện đúng những từ và cụm từ cần cho dạng câu hỏi mình sẽ gặp trong bài thi.

Học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn

Học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn là cách học trong đó người học phải sử dụng từ để hoàn thành một hành động giao tiếp cụ thể.

• Người học không chỉ nhìn từ, ghi nghĩa hoặc đọc câu mẫu.

• Người học phải dùng từ để nói, trả lời, giải thích hoặc bảo vệ quan điểm.

• Nhờ đó, từ vựng trở thành công cụ giao tiếp thay vì chỉ là nội dung cần ghi nhớ.

Trong TOEFL iBT Speaking, nhiệm vụ thực tiễn có thể gắn trực tiếp với các dạng câu hỏi trong bài thi.

• Người học có thể luyện lặp lại một câu nghe được.

• Người học có thể trả lời câu hỏi về một trải nghiệm cá nhân.

• Người học có thể giải thích vì sao mình thích hoặc không thích một thành phố.

• Người học cũng có thể nêu quan điểm về việc chính quyền có nên xây thêm công viên hoặc trình bày lý do cho một lựa chọn.

Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của học tập dựa trên nhiệm vụ.

• Người học sử dụng ngôn ngữ để đạt một kết quả giao tiếp cụ thể.

• Việc học không còn tách rời giữa từ vựng, ngữ pháp và giao tiếp.

• Theo Baralt và cộng sự, học tập dựa trên nhiệm vụ nhấn mạnh việc người học dùng ngôn ngữ để hoàn thành mục tiêu giao tiếp, thay vì chỉ luyện các đơn vị ngôn ngữ riêng lẻ (Baralt et al., 2014) [5].

Bài viết cũng nhấn mạnh ý nghĩa của cách học này.

• Học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn đặt người học vào tình huống có ý nghĩa.

• Người học buộc phải vận dụng từ vựng như một công cụ giao tiếp.

• Nhờ đó, việc học từ không còn mang tính thụ động mà gắn trực tiếp với khả năng sử dụng trong bài nói.

Kết hợp học theo ngữ cảnh và học qua nhiệm vụ thực tiễn

Khi áp dụng vào TOEFL iBT Speaking, hai phương pháp này nên được xem là hai giai đoạn liên kết.

• Học theo ngữ cảnh giúp người học hiểu từ một cách chính xác, tự nhiên và có căn cứ.

• Học qua nhiệm vụ thực tiễn giúp người học kiểm tra xem mình có thể sử dụng từ đó trong lời nói thật hay không.

• Khi kết hợp cả hai, người học có thể chuyển từ biết từ sang dùng được từ trong phản hồi nói.

Ví dụ, người học có thể bắt đầu với cụm green spaces.

• Trước hết, người học học cụm này trong câu nói về công viên và sức khỏe tinh thần.

• Sau đó, người học thực hiện một nhiệm vụ nói: trả lời câu hỏi liệu chính quyền thành phố có nên xây thêm công viên hay không.

• Khi đó, green spaces không còn là một cụm từ trong sổ tay, mà trở thành công cụ để phát triển ý, đưa ví dụ và bảo vệ quan điểm.

Như vậy, học từ vựng cho TOEFL iBT Speaking cần đi theo hướng sử dụng thực tế.

• Người học cần gặp từ trong ngữ cảnh.

• Người học cần luyện phát âm và dùng từ trong câu nói.

• Người học cần đưa từ vào các nhiệm vụ gần với bài thi để biến từ vựng thành năng lực giao tiếp thật sự.

Tìm hiểu thêm: Chiến lược xử lí dạng câu hỏi về hành động tiếp theo dạng bài Listen to a Conversation

Phân tích phương pháp học từ vựng theo ngữ cảnh cho TOEFL iBT Speaking

Phương pháp học từ vựng theo ngữ cảnh có vai trò quan trọng trong TOEFL iBT Speaking vì phần thi này không chỉ yêu cầu người học biết nghĩa của từ, mà còn phải dùng được từ trong lời nói.

• Với Listen and Repeat, người học cần nhận diện từ trong dòng âm thanh và lặp lại câu một cách chính xác, dễ hiểu.

• Với Take an Interview, người học cần dùng từ vựng để mô tả trải nghiệm, giải thích cảm xúc, nêu quan điểm và phát triển lý do.

• Vì vậy, từ vựng cần được học trong cụm, câu và tình huống giao tiếp cụ thể, thay vì chỉ học nghĩa tiếng Việt của từng từ (ETS, 2025) [1].

Học từ trong môi trường sử dụng tự nhiên

Học từ theo ngữ cảnh giúp người học hiểu cách từ hoạt động trong lời nói thực tế.

• Một từ không nên được học riêng lẻ, mà nên được đặt trong cụm, câu hoặc đoạn nói ngắn.

• Cách học này giúp người học biết từ thường đi với danh từ nào, đứng ở vị trí nào trong câu và phù hợp với loại câu trả lời nào.

• Nhờ đó, người học không chỉ hiểu nghĩa của từ, mà còn biết cách dùng từ đó trong phản hồi nói.

Ví dụ, thay vì chỉ học từ convenient với nghĩa “tiện lợi”, người học nên học từ này trong các cụm và câu cụ thể.

• A convenient place to live

• Convenient public transportation

• It is convenient for students to get around

Những cụm này giúp người học dễ đưa từ vào câu trả lời hơn khi nói về thành phố, trường học hoặc đời sống sinh viên.

Ứng dụng với dạng Listen and Repeat

Đối với dạng Listen and Repeat, học từ theo ngữ cảnh đặc biệt hữu ích vì người học phải xử lý từ vựng dưới dạng âm thanh.

• Nếu chỉ học từ qua mặt chữ, người học có thể biết nghĩa nhưng vẫn không nghe ra từ khi từ xuất hiện trong câu.

• Người học cũng có thể lặp lại sai nếu chưa quen với trọng âm, nhịp câu hoặc cách các từ nối với nhau.

• Vì vậy, khi học từ mới, người học cần nghe cách phát âm, xác định trọng âm và luyện lặp lại cả cụm hoặc cả câu.

Ví dụ, khi học cụm educational opportunities, người học không nên chỉ học riêng từng từ.

• Người học nên luyện cả cụm trong câu.

• Ví dụ: The visitor center can give you more information about educational opportunities.

• Cách luyện này giúp người học ghi nhớ cụm từ theo chuỗi âm thanh, gần với yêu cầu của dạng Listen and Repeat hơn.

Ứng dụng với dạng Take an Interview

Đối với dạng Take an Interview, học từ theo ngữ cảnh giúp câu trả lời trở nên tự nhiên và cụ thể hơn.

• Các câu hỏi phỏng vấn mô phỏng trong tài liệu ETS có thể yêu cầu thí sinh nói về một thành phố từng đến.

• Người học cũng có thể được hỏi về cảm nhận cá nhân, cơ hội sống ở đô thị hoặc việc xây thêm công viên.

Nếu học từ theo ngữ cảnh chủ đề, người học sẽ có sẵn chất liệu để phát triển câu trả lời thay vì chỉ dùng các từ đơn giản như good, nice hoặc interesting (ETS, 2025) [1].

Ví dụ, với chủ đề thành phố, người học có thể chuẩn bị các cụm từ theo nhóm ý.

• Historical places, busy atmosphere, cultural activities

• Professional opportunities, green spaces, overall well-being

• Những cụm này giúp người học nói rõ hơn về trải nghiệm, lợi ích, bất lợi và chất lượng sống trong thành phố.

Phát triển chiều sâu từ vựng

Một ưu điểm khác của phương pháp học theo ngữ cảnh là giúp người học phát triển chiều sâu từ vựng.

• Chiều sâu từ vựng không chỉ bao gồm nghĩa của từ.

• Nó còn bao gồm phát âm, trọng âm, cách kết hợp, sắc thái nghĩa và mức độ phù hợp với ngữ cảnh.

• Khi học từ trong câu trả lời mẫu hoặc đoạn nói ngắn, người học dễ nhận ra sự khác biệt giữa các từ gần nghĩa.

Ví dụ, dynamic và overwhelming đều có thể dùng để nói về thành phố, nhưng hai từ này thể hiện hai góc nhìn khác nhau.

• Dynamic thường gợi cảm giác tích cực, năng động và nhiều cơ hội.

• Overwhelming gợi cảm giác quá tải, đông đúc hoặc gây mệt mỏi.

• Nếu hiểu sự khác biệt này, người học có thể chọn từ chính xác hơn khi diễn đạt cảm xúc hoặc quan điểm cá nhân.

Giảm tình trạng dùng từ sai hoặc thiếu tự nhiên

Học từ theo ngữ cảnh cũng giúp người học tránh dùng từ sai hoặc gượng ép.

• Nhiều người học cố đưa từ khó vào câu trả lời để tạo ấn tượng.

• Tuy nhiên, nếu không hiểu ngữ cảnh sử dụng, câu nói có thể trở nên thiếu tự nhiên.

• Trong TOEFL iBT Speaking, phản hồi tốt không nhất thiết phải dùng từ quá phức tạp; điều quan trọng là từ vựng phải chính xác, dễ hiểu và hỗ trợ ý tưởng rõ ràng.

Điều này phù hợp với thang mô tả của ETS.

• Phản hồi nói hiệu quả cần trả lời đúng câu hỏi.

• Phản hồi cần có phần phát triển phù hợp, tốc độ nói tự nhiên và phát âm dễ hiểu.

• Người học cũng cần sử dụng ngữ pháp và từ vựng đủ chính xác để truyền đạt ý nghĩa rõ ràng (ETS, 2025) [1].

Hạn chế của việc chỉ học theo ngữ cảnh

Tuy nhiên, học từ vựng theo ngữ cảnh vẫn chưa đủ nếu người học chỉ đọc hoặc nghe câu mẫu.

• Từ vựng có thể vẫn ở trạng thái thụ động nếu người học không tự nói.

• Người học có thể nhận ra cụm green spaces trong bài mẫu, nhưng vẫn không dùng được cụm này khi trả lời câu hỏi mới.

• Vì vậy, học theo ngữ cảnh cần đi kèm bước luyện nói lại, biến đổi câu mẫu và tự tạo câu trả lời mới.

Ví dụ, sau khi học cụm green spaces, người học nên dùng cụm này trong một câu trả lời thực tế.

• Câu hỏi có thể là: chính quyền thành phố có nên xây thêm công viên hay không?

• Người học có thể dùng cụm green spaces để nói về sức khỏe tinh thần, hoạt động thể chất hoặc chất lượng sống.

• Nhờ đó, cụm từ không chỉ được nhận diện trong tài liệu, mà được chuyển thành công cụ diễn đạt trong lời nói.

Cách áp dụng theo cụm chủ đề

Một cách học hiệu quả là chia từ vựng theo các cụm chủ đề gắn với câu hỏi TOEFL iBT Speaking.

• Với chủ đề thành phố, người học có thể chia từ thành các nhóm nhỏ như địa điểm và trải nghiệm, cảm xúc cá nhân, lợi ích của đô thị, bất lợi của đô thị, không gian xanh và chất lượng sống.

• Sau đó, mỗi nhóm từ cần được đặt vào câu nói cụ thể.

• Cách học này giúp người học có sẵn chất liệu ngôn ngữ để trả lời nhiều kiểu câu hỏi khác nhau.

Ví dụ, chủ đề thành phố có thể được chia như sau:

• Địa điểm và trải nghiệm: historical places, local restaurants, tourist attractions.

• Lợi ích của đô thị: professional opportunities, convenient transportation, cultural activities.

• Bất lợi và giải pháp: stressful environment, crowded streets, green spaces, better public facilities.

Nhờ cách chia này, người học không học từ rời rạc mà học theo hướng có thể sử dụng ngay trong bài nói.

Ghi âm và tự kiểm tra khi học từ theo ngữ cảnh

Người học nên kết hợp ghi âm khi luyện từ theo ngữ cảnh.

• Sau khi học một cụm từ trong câu, người học có thể tự đặt câu và ghi âm lại.

• Sau đó, người học nghe lại để kiểm tra phát âm, cách dùng từ và độ tự nhiên của câu.

• Bước này giúp người học phát hiện khoảng cách giữa việc hiểu từ và việc dùng được từ trong lời nói thật.

Khi nghe lại phần ghi âm, người học nên kiểm tra ba điểm.

• Phát âm của từ hoặc cụm từ có rõ không?

• Từ có được dùng đúng ngữ cảnh không?

• Câu nói có tự nhiên và dễ hiểu không?

Các nghiên cứu gần đây về dữ liệu nói tiếng Anh của người học ngôn ngữ thứ hai cũng nhấn mạnh vai trò của phản hồi trong việc cải thiện độ dễ hiểu, phát âm, độ trôi chảy và khả năng diễn đạt ý nghĩa trong lời nói (Knill et al., 2024) [6].

Tham khảo: Xây dựng nền kiến thức học thuật liên ngành cho bài thi TOEFL iBT hiện đại

Phân tích phương pháp học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn cho TOEFL iBT Speaking

Nếu học từ vựng theo ngữ cảnh giúp người học hiểu từ trong câu nói tự nhiên, thì học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn giúp người học đưa từ đó vào hành động giao tiếp.

• Với TOEFL iBT Speaking, người học không chỉ cần biết từ, mà còn phải sử dụng từ trong phản hồi nói có mục đích.

• Người học cần dùng từ để lặp lại câu nghe được, trả lời câu hỏi cá nhân, mô tả trải nghiệm, giải thích cảm xúc, nêu quan điểm và phát triển lý do.

• Vì thời gian trả lời ngắn, từ vựng cần được luyện trong tình huống nói thật, không chỉ học qua ghi chép hoặc đọc hiểu.

Khái niệm học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn

Học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn là cách học trong đó người học sử dụng từ để hoàn thành một nhiệm vụ giao tiếp cụ thể.

• Người học không học từ như những đơn vị riêng lẻ để ghi nhớ.

• Người học phải dùng từ để thực hiện một hành động giao tiếp, chẳng hạn trả lời, giải thích, kể lại hoặc bảo vệ quan điểm.

• Cách học này phù hợp với tinh thần của học tập dựa trên nhiệm vụ, trong đó người học sử dụng ngôn ngữ để đạt một mục tiêu giao tiếp cụ thể thay vì chỉ luyện từ vựng hoặc ngữ pháp tách rời (Baralt et al., 2014) [5].

Trong TOEFL iBT Speaking, nhiệm vụ thực tiễn có thể gắn trực tiếp với các dạng câu hỏi trong bài thi.

• Người học có thể nghe và lặp lại một câu.

• Người học có thể trả lời một câu hỏi phỏng vấn hoặc kể về một thành phố từng đến.

• Người học cũng có thể giải thích vì sao một môi trường sống khiến mình thấy hào hứng, mệt mỏi, hoặc nêu quan điểm về việc thành phố có nên xây thêm công viên hay không.

Ứng dụng với dạng Listen and Repeat

Đối với dạng Listen and Repeat, học qua nhiệm vụ thực tiễn giúp người học luyện từ vựng như một chuỗi âm thanh có ý nghĩa.

• Người học không chỉ đọc một từ mới, mà cần nghe cả câu và ghi nhớ trật tự từ trong câu.

• Người học cần nhận diện các cụm từ trong dòng âm thanh, sau đó tái tạo câu bằng phát âm dễ hiểu.

• Theo ETS, dạng nhiệm vụ này yêu cầu thí sinh xử lý câu nghe được và lặp lại câu đó một cách chính xác; các câu có thể dài và phức tạp dần theo tiến trình bài thi (ETS, 2025) [1].

Vì vậy, nhiệm vụ lặp lại không chỉ là luyện phát âm.

• Đây cũng là cách kiểm tra xem người học có nhận diện được từ vựng trong dòng nói hay không.

• Người học có thể biết nghĩa của từ khi nhìn thấy mặt chữ, nhưng vẫn chưa chắc nhận ra từ đó khi nghe.

• Khi luyện lặp lại câu, người học buộc phải kết nối nghĩa, âm thanh, trật tự từ và nhịp nói cùng lúc.

Ứng dụng với dạng Take an Interview

Đối với dạng Take an Interview, học qua nhiệm vụ thực tiễn càng có giá trị rõ hơn.

• Trong tài liệu mẫu của ETS, thí sinh có thể được yêu cầu trả lời về trải nghiệm cá nhân, phản ứng với một thành phố, quan điểm về đời sống đô thị hoặc việc tạo thêm công viên trong thành phố (ETS, 2025) [1].

• Những câu hỏi này không thể được xử lý tốt nếu người học chỉ học danh sách từ vựng.

• Người học cần biết cách dùng từ để kể, giải thích, đánh giá và bảo vệ quan điểm.

Ví dụ, với chủ đề công viên trong thành phố, người học không nên chỉ học từ park.

• Người học có thể học và dùng các cụm như green spaces, reduce stress, improve mental health, provide a place to relax và promote physical activity.

• Những cụm này giúp câu trả lời có nội dung rõ hơn, thay vì chỉ nói rằng công viên là tốt.

• Khi được đặt vào nhiệm vụ nói, từ vựng trở thành công cụ để phát triển ý, chứ không chỉ là danh sách cần ghi nhớ.

Chuyển từ vốn từ thụ động sang vốn từ chủ động

Ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là giúp người học chuyển từ biết từ sang dùng được từ.

• Khi thực hiện một nhiệm vụ nói, người học phải chọn từ, đặt từ vào câu và kết nối câu với ý trước đó.

• Nếu thiếu từ, người học phải điều chỉnh cách diễn đạt để vẫn truyền đạt được ý chính.

• Quá trình này giúp người học nhận ra rõ khoảng cách giữa việc hiểu từ và việc sử dụng từ trong lời nói.

Ví dụ, người học có thể nghĩ rằng mình đã biết nhiều từ về thành phố.

• Tuy nhiên, khi phải trả lời trong 45 giây, người học có thể nhận ra mình chưa có đủ cụm từ để nói về giao thông, cơ hội nghề nghiệp, hoạt động giải trí hoặc áp lực đô thị.

• Đây là lúc nhiệm vụ nói trở thành công cụ kiểm tra vốn từ thực tế.

• Người học sẽ biết từ nào đã dùng được, từ nào còn ở mức nhận biết và từ nào cần luyện thêm trong câu trả lời nói.

Tăng độ linh hoạt trong sử dụng từ

Học qua nhiệm vụ thực tiễn cũng giúp người học dùng cùng một nhóm từ cho nhiều câu hỏi khác nhau.

• Cụm public transportation có thể dùng để giải thích vì sao một thành phố thuận tiện.

• Cụm professional opportunities có thể dùng để nói vì sao cuộc sống đô thị thú vị.

• Cụm crowded and overwhelming có thể dùng để mô tả phản ứng tiêu cực với thành phố.

Một số cụm khác cũng có thể được tái sử dụng linh hoạt.

• Green spaces có thể dùng khi nói về công viên, sức khỏe tinh thần hoặc chất lượng sống.

• Cultural activities có thể dùng khi nói về trải nghiệm du lịch hoặc đời sống thành phố.

• Convenient location có thể dùng khi mô tả trường học, nơi ở hoặc một thành phố từng đến.

Nhờ đó, người học không chỉ học từ mới.

• Người học còn học cách điều chỉnh từ theo mục đích nói.

• Một cụm từ có thể phục vụ nhiều dạng câu hỏi nếu được luyện trong nhiều nhiệm vụ khác nhau.

• Điều này giúp vốn từ trở nên linh hoạt hơn và dễ sử dụng hơn trong bài thi thật.

Luyện phản xạ nói dưới áp lực thời gian

Phương pháp này cũng giúp người học luyện phản xạ nói gần với điều kiện bài thi.

• Trong TOEFL iBT Speaking, thí sinh cần hiểu câu hỏi và phản hồi nhanh.

• Nếu chỉ học từ qua đọc hoặc ghi chép, người học có thể hiểu từ nhưng phản xạ nói vẫn chậm.

• Khi thường xuyên trả lời câu hỏi trong thời gian giới hạn, người học sẽ dần rút ngắn thời gian tìm từ và nói liền mạch hơn.

Việc luyện nói theo nhiệm vụ nên đi kèm ghi âm và nghe lại.

• Người học có thể kiểm tra xem mình có dùng được từ đã học hay không.

• Người học cũng có thể nhận ra chỗ ngập ngừng, lặp từ hoặc dùng từ chưa chính xác.

• Các nghiên cứu gần đây về đánh giá năng lực nói tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai cũng nhấn mạnh rằng năng lực nói cần được xem xét qua nhiều khía cạnh như độ dễ hiểu, độ trôi chảy, phát âm, từ vựng, ngữ pháp và khả năng truyền đạt ý nghĩa trong phản hồi nói (Ma et al., 2025) [7].

Hạn chế nếu áp dụng thiếu kiểm soát

Tuy nhiên, học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn cũng có hạn chế nếu người học chỉ nói nhiều mà không có định hướng.

• Nếu không chuẩn bị từ vựng trước, người học có thể lặp lại những từ quen thuộc và ít mở rộng vốn từ.

• Nếu không có phản hồi, người học có thể tiếp tục dùng sai từ, phát âm sai hoặc diễn đạt thiếu tự nhiên.

• Vì vậy, nhiệm vụ nói cần được thiết kế có kiểm soát, thay vì chỉ yêu cầu người học nói càng nhiều càng tốt.

Mỗi nhiệm vụ nói nên có ba bước rõ ràng.

• Bước 1: Chuẩn bị từ vựng theo ngữ cảnh.

• Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ nói trong thời gian giới hạn.

• Bước 3: Nghe lại, kiểm tra và chỉnh sửa cách dùng từ.

Ví dụ áp dụng với chủ đề thành phố

Với chủ đề thành phố, người học có thể chuẩn bị trước một nhóm từ và cụm từ cần dùng.

• Dynamic, overwhelming, convenient

• Cultural activities, public transportation, professional opportunities

• Green spaces, mental well-being

Sau đó, người học thực hiện một nhiệm vụ nói cụ thể.

• Câu hỏi có thể là: người sống ở thành phố có cuộc sống thú vị hơn hay không?

• Người học cần dùng các cụm đã chuẩn bị để đưa ra quan điểm, lý do và ví dụ.

• Sau khi nói, người học nghe lại để kiểm tra xem mình đã dùng được bao nhiêu từ, từ nào dùng chưa đúng và câu nào còn thiếu tự nhiên.

Như vậy, nhiệm vụ nói không chỉ là hoạt động thực hành.

• Nó còn là công cụ đánh giá quá trình học từ vựng.

• Người học biết từ nào đã chuyển thành vốn từ chủ động.

• Người học cũng biết phần nào cần tiếp tục luyện để phản hồi nói rõ ràng và tự nhiên hơn.

Phù hợp với yêu cầu của TOEFL iBT Speaking

Cách học này phù hợp với TOEFL iBT Speaking vì phần thi đánh giá cả nội dung phản hồi và chất lượng ngôn ngữ.

• Theo thang mô tả của ETS, một phản hồi tốt trong dạng Take an Interview cần trả lời đúng câu hỏi và có phần phát triển phù hợp.

• Phản hồi cũng cần duy trì tốc độ nói mang tính hội thoại, phát âm dễ hiểu và sử dụng từ vựng, ngữ pháp đủ chính xác.

• Vì vậy, nhiệm vụ nói nên được thiết kế để người học không chỉ dùng từ mới, mà còn dùng từ đó để trả lời đúng câu hỏi và phát triển ý mạch lạc (ETS, 2025) [1].

Tìm hiểu thêm: Ứng dụng "Exposure Therapy" để giảm căng thẳng khi nói TOEFL iBT

So sánh hai phương pháp và đề xuất cách kết hợp cho TOEFL iBT Speaking

Từ hai phần phân tích trên, có thể thấy học từ vựng theo ngữ cảnh và học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn đều có giá trị đối với TOEFL iBT Speaking.

• Học theo ngữ cảnh giúp người học hiểu từ chính xác hơn: từ có nghĩa gì, phát âm ra sao, đi với những từ nào và thường xuất hiện trong kiểu câu nào.

• Học qua nhiệm vụ thực tiễn giúp người học kiểm tra xem mình có thể sử dụng từ đó trong một phản hồi nói thật hay không.

• Với TOEFL iBT Speaking, cả hai hướng này đều cần thiết vì thí sinh vừa phải xử lý ngôn ngữ đầu vào trong dạng Listen and Repeat, vừa phải tạo phản hồi nói rõ ràng trong dạng Take an Interview (ETS, 2025) [1].

Điểm mạnh của học từ vựng theo ngữ cảnh

Học từ vựng theo ngữ cảnh giúp người học xây dựng nền tảng ngôn ngữ chắc hơn.

• Khi từ được đặt trong câu hoặc đoạn nói, người học không chỉ biết nghĩa đơn lẻ mà còn hiểu cách từ hoạt động trong lời nói.

• Người học có thể nhận ra hình thức, phát âm, chức năng ngữ pháp, kết hợp từ và cách sử dụng của từ trong ngữ cảnh cụ thể.

• Điều này phù hợp với quan điểm rằng kiến thức từ vựng bao gồm nhiều thành phần khác nhau, không chỉ là nghĩa của từ (Nation, 2001; González-Fernández & Schmitt, 2019) [2], [3].

Với TOEFL iBT Speaking, nền tảng này đặc biệt quan trọng.

• Người học cần nói chính xác nhưng vẫn tự nhiên.

• Người học cần dùng từ phù hợp khi trả lời câu hỏi về trải nghiệm cá nhân, cảm xúc và quan điểm.

• Nếu từ được học trong ngữ cảnh, người học sẽ dễ biết từ đó nên dùng trong kiểu câu trả lời nào.

Hạn chế của học từ vựng theo ngữ cảnh

Tuy nhiên, học theo ngữ cảnh chưa chắc giúp người học dùng được từ trong lời nói thật.

• Một người học có thể nghe và hiểu cụm green spaces trong bài mẫu.

• Tuy nhiên, khi cần trả lời câu hỏi về việc chính quyền có nên xây thêm công viên hay không, họ vẫn có thể không nhớ hoặc không đưa được cụm này vào câu trả lời.

• Nói cách khác, học theo ngữ cảnh giúp chuyển từ chưa biết sang hiểu, nhưng chưa chắc giúp chuyển từ hiểu sang sử dụng.

Vì vậy, nếu chỉ học từ qua câu mẫu mà không luyện nói, vốn từ có thể vẫn ở trạng thái thụ động.

• Người học có thể nhận diện từ khi đọc hoặc nghe.

• Người học có thể hiểu cách dùng của từ trong câu mẫu.

• Nhưng người học vẫn cần thêm bước luyện nói để biến từ đó thành công cụ diễn đạt của chính mình.

Điểm mạnh của học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn

Học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn có điểm mạnh ở khả năng kích hoạt vốn từ.

• Khi phải hoàn thành một nhiệm vụ nói, người học buộc phải lựa chọn từ.

• Người học cần đặt từ vào câu, kết nối ý và điều chỉnh cách diễn đạt trong thời gian ngắn.

• Đây là quá trình gần với dạng Take an Interview, nơi thí sinh cần trả lời câu hỏi cá nhân và câu hỏi quan điểm trong một cuộc phỏng vấn mô phỏng.

Cách học này cũng phù hợp với tinh thần học tập dựa trên nhiệm vụ.

• Người học sử dụng ngôn ngữ để đạt một mục tiêu giao tiếp cụ thể.

• Việc học không chỉ dừng ở luyện từ vựng hoặc ngữ pháp tách rời.

• Theo Baralt và cộng sự, học tập dựa trên nhiệm vụ nhấn mạnh việc người học dùng ngôn ngữ để hoàn thành mục tiêu giao tiếp cụ thể (Baralt et al., 2014) [5].

Hạn chế của học từ vựng qua nhiệm vụ thực tiễn

Tuy nhiên, học qua nhiệm vụ thực tiễn cũng có hạn chế nếu thiếu bước chuẩn bị.

• Nếu chỉ nói thật nhiều nhưng không có đầu vào ngôn ngữ, người học có thể tiếp tục dùng các từ đơn giản.

• Nếu không được cung cấp cụm từ mẫu hoặc phản hồi sau khi nói, người học dễ lặp lại lỗi cũ.

• Nếu không có bước tự đánh giá, người học có thể dùng từ chưa chính xác mà không nhận ra.

Vì vậy, nhiệm vụ nói không nên được hiểu là nói tự do hoàn toàn.

• Một nhiệm vụ hiệu quả cần có đầu vào ngôn ngữ trước khi nói.

• Trong khi nói, người học cần có mục tiêu rõ ràng, chẳng hạn sử dụng một số cụm từ đã học để trả lời đúng câu hỏi.

• Sau khi nói, người học cần nghe lại hoặc nhận phản hồi để điều chỉnh cách dùng từ.

Bài viết cũng nhấn mạnh rằng học qua nhiệm vụ thực tiễn chỉ hiệu quả khi người học được đặt vào tình huống có ý nghĩa.

• Người học cần vận dụng từ vựng như công cụ giao tiếp.

• Việc học không nên dừng ở ghi nhớ từ rời rạc.

• Từ vựng cần được sử dụng để hoàn thành một mục đích nói cụ thể. [2].

Cách kết hợp tối ưu cho TOEFL iBT Speaking

Từ những điểm mạnh và hạn chế trên, cách kết hợp tối ưu nên đi theo ba bước.

• Bước thứ nhất: học từ trong ngữ cảnh.

• Bước thứ hai: luyện dùng từ trong câu trả lời ngắn.

• Bước thứ ba: đưa từ vào nhiệm vụ nói hoàn chỉnh.

Bước thứ nhất: Học từ trong ngữ cảnh

Người học nên bắt đầu bằng việc chọn một nhóm chủ đề thường gặp trong TOEFL iBT Speaking.

• Các chủ đề có thể gồm thành phố, giáo dục, công việc, môi trường, sức khỏe hoặc đời sống sinh viên.

• Sau đó, người học học các từ và cụm từ trong câu nói hoàn chỉnh.

• Ở bước này, cần chú ý nghĩa, phát âm, trọng âm, cách kết hợp và sắc thái sử dụng.

Ví dụ, với chủ đề thành phố, người học có thể học các cụm sau:

• A dynamic city

• Professional opportunities

• Public transportation

• Green spaces

• Mental well-being

• A stressful but exciting environment

Bước thứ hai: Luyện dùng từ trong câu trả lời ngắn

Sau khi học từ trong ngữ cảnh, người học không nên chuyển ngay sang bài nói dài.

• Trước hết, người học nên tự tạo các câu ngắn để kiểm tra khả năng dùng từ.

• Bước này giúp người học chuyển từ nhận diện sang sản sinh ở mức câu.

• Người học cũng có thể kiểm tra xem mình đã phát âm rõ và dùng từ đúng ngữ cảnh hay chưa.

Ví dụ, với cụm professional opportunities, người học có thể nói:

• Living in a big city gives people more professional opportunities because there are more companies and universities there.

Với cụm green spaces, người học có thể nói:

• Green spaces help people relax and reduce stress after a busy day.

Bước thứ ba: Đưa từ vào nhiệm vụ nói hoàn chỉnh

Sau khi luyện ở mức câu, người học cần đưa từ vào một nhiệm vụ nói gần với dạng Take an Interview.

• Người học chọn một câu hỏi cụ thể.

• Người học trả lời trong thời gian giới hạn.

• Sau đó, người học ghi âm lại và nghe lại phần trả lời của mình.

Ví dụ, với câu hỏi liệu chính quyền thành phố có nên xây thêm công viên hay không, người học có thể dùng các cụm sau:

• Green spaces

• Mental well-being

• Physical activity

• Quality of life

Sau khi nói, người học cần tự kiểm tra bốn điểm.

• Mình có trả lời đúng câu hỏi không?

• Mình có dùng được từ mục tiêu không?

• Phát âm có rõ không?

• Câu trả lời có mạch lạc không?

Cách luyện này phù hợp với thang mô tả của ETS.

• Một phản hồi nói tốt cần đúng trọng tâm.

• Phản hồi cần có phát triển ý, tốc độ hội thoại phù hợp và phát âm dễ hiểu.

• Người học cũng cần sử dụng từ vựng và ngữ pháp chính xác để truyền đạt ý nghĩa rõ ràng (ETS, 2025) [1].

Kết hợp hai phương pháp với dạng Listen and Repeat

Đối với dạng Listen and Repeat, hai phương pháp cũng có thể được kết hợp theo cách tương tự.

• Trước hết, người học học từ và cụm từ trong câu có âm thanh.

• Sau đó, người học luyện nghe và lặp lại cả cụm thay vì từng từ riêng lẻ.

• Cuối cùng, người học nghe lại bản ghi của mình để kiểm tra độ chính xác, trọng âm, nhịp câu và độ dễ hiểu.

Cách luyện này giúp người học xử lý từ vựng như một chuỗi âm thanh có ý nghĩa.

• Người học không chỉ biết nghĩa của từ.

• Người học còn nhận ra từ trong dòng nói tự nhiên.

• Người học cũng luyện được khả năng tái tạo câu nghe được một cách rõ ràng hơn.

Các nghiên cứu gần đây về dữ liệu nói của người học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai cũng cho thấy vai trò của phản hồi dựa trên bản ghi.

• Phản hồi có thể hỗ trợ đánh giá và cải thiện phát âm.

• Phản hồi cũng giúp người học nhận ra vấn đề về độ trôi chảy và độ dễ hiểu.

• Ngoài ra, phản hồi còn giúp cải thiện khả năng truyền đạt ý nghĩa trong lời nói (Knill et al., 2024; Ma et al., 2025) [6], [7].

Kết lại

Hai phương pháp này không đối lập mà bổ sung cho nhau.

• Học theo ngữ cảnh giúp người học có đầu vào chính xác và tự nhiên.

• Học qua nhiệm vụ thực tiễn giúp người học biến đầu vào đó thành năng lực nói.

• Nếu chỉ học theo ngữ cảnh, người học có thể hiểu nhiều nhưng nói ít.

Ngược lại, nếu chỉ học qua nhiệm vụ mà thiếu nền tảng ngữ cảnh, việc luyện nói cũng có thể kém hiệu quả.

• Người học có thể nói nhiều nhưng thiếu chính xác.

• Người học có thể lặp lại từ quen thuộc mà không mở rộng được vốn từ.

• Người học cũng có thể duy trì lỗi dùng từ hoặc phát âm nếu không có bước tự điều chỉnh.

Khi kết hợp cả hai, người học có thể phát triển từ vựng theo một quy trình đầy đủ hơn.

• Hiểu từ.

• Phát âm được từ.

• Dùng từ trong câu.

• Đưa từ vào phản hồi nói.

• Tự điều chỉnh sau khi nghe lại.

Đọc thêm: Ứng dụng công nghệ phân tích giọng nói theo thời gian thực trong TOEFL iBT Speaking: Đánh giá độ chính xác phát âm, ngữ điệu và tốc độ nói

Tổng kết

Đối với TOEFL iBT Speaking, học từ vựng hiệu quả là quá trình biến từ vựng từ kiến thức thụ động thành khả năng nói thực tế. Người học cần biết nghĩa của từ, phát âm được từ, nhận ra từ trong lời nói, dùng từ trong câu hoàn chỉnh và lựa chọn từ phù hợp với mục đích giao tiếp. Học theo ngữ cảnh giúp xây nền tảng về nghĩa, phát âm và cách kết hợp từ, trong khi học qua nhiệm vụ thực tiễn tạo điều kiện để người học sử dụng từ trong phản hồi nói có mục tiêu. Khi kết hợp hai phương pháp này với việc ghi âm, nghe lại, phân tích độ rõ, độ trôi chảy và độ chính xác của câu trả lời, người học có thể cải thiện cả hai dạng nhiệm vụ của TOEFL iBT Speaking, đặc biệt là khả năng lặp lại chính xác, trả lời mạch lạc và phát triển ý tưởng trong phỏng vấn mô phỏng.

Thí sinh đang tìm kiếm giải đáp cho các thắc mắc về tiếng Anh sẽ tìm thấy nguồn hỗ trợ quý giá tại ZIM Helper - diễn đàn hỏi đáp chuyên nghiệp dành cho người học tiếng Anh. Nơi đây tập trung giải đáp các vấn đề liên quan đến luyện thi IELTS, TOEIC, chuẩn bị cho kỳ thi Đại học và nhiều kỳ thi tiếng Anh khác, với đội ngũ vận hành là những High Achievers - những người đã đạt thành tích cao trong các kỳ thi. Liên hệ Hotline 1900-2833 (nhánh số 1) để được tư vấn chi tiết.

ETS, and TOEFL iBT are registered trademarks of ETS, used in Vietnam under license.