Học từ vựng bằng phương pháp lặp lại ngắt quãng - Spaced Repetition

Trên cơ sở cách thức hoạt động của trí nhớ, Ebbinghaus tiến hành thử nghiệm phương pháp “Lặp lại ngắt quãng” bằng cách nhớ một danh sách các từ cho đến khi thuộc làu và không xem lại danh sách. Khi Ebbinghaus không còn nhớ từ nào trong danh sách nữa, ông học lại các từ này và so sánh với đường cong quên lãng của hai lần.
Published on
author
ZIM Academy

Tác giả

hoc-tu-vung-bang-phuong-phap-lap-lai-ngat-quang-spaced-repetition

Trong quá trình học bất cứ ngoại ngữ nào, từ vựng luôn đóng một vai trò quan trọng. Người học sẽ không thể diễn đạt ý tưởng của họ nếu không có từ vựng và ngược lại, quá trình tiếp thu thông tin cũng bị cản trở nếu không có vốn từ vựng đủ nhiều. Không có một con số tiêu chuẩn cụ thể về số từ vựng mà một người cần học để đạt đến mức độ thành thạo trong tiếng anh, tuy nhiên theo tiến sĩ A.J Hoge, tác giả phương pháp Effortless English, con số ấy sẽ rơi vào khoảng 10000 – một số lượng khổng lồ đối với người vừa bắt đầu học Tiếng Anh và đòi hỏi quá trình tích lũy dài lâu. Do đó, việc nắm được bí quyết học từ vựng nhanh và hiệu quả sẽ quyết định trực tiếp đến sự tiến bộ trong quá trình học ngoại ngữ. Một trong những phương pháp học từ vựng có lịch sử phát triển lâu đời dựa trên những nghiên cứu về não bộ con người là “Spaced Repetition System” hay còn gọi là “Lặp lại ngắt quãng”. Trong bài nghiên cứu này, tác giả sẽ giới thiệu đến người đọc về phương pháp này cũng như hướng dẫn áp dụng hiệu quả vào quá trình học từ vựng.

Lịch sử ra đời và cơ sở khoa học của phương pháp “Lặp lại ngắt quãng”

Sự ứng dụng nguyên lý “Lặp lại ngắt quãng” được giáo sư Cecil Alec Mace đề cập đến lần đầu qua quyển “Tâm lý trong việc học” (Psychology of Study) vào năm 1932. Trong những năm sau đó, kỹ thuật này cũng được áp dụng trong nghiên cứu nhận thức con người và điều trị cho các bệnh nhân Ailzemer. Tuy nhiên chỉ mãi đến năm 1985, người ta mới có cái nhìn toàn diện và khoa học về phương pháp này thông qua những nghiên cứu của nhà tâm lý học nổi tiếng người Đức Hermann Ebbinghaus. Một trong những phát hiện quan trọng của Hermann Ebbinghaus là tìm ra quy luật của trí nhớ, theo đó trong điều kiện không có sự ôn tập hay gợi nhớ, hầu hết thông tin mà một người học được sẽ mất đi một vài ngày sau đó. Hình bên dưới là Đường cong quên lãng được Ebbinghaus tổng hợp từ các thí nghiệm của ông. Có thể thấy, đường cong này đặc biệt dốc ở những ngày đầu tiên sau khi người học tiếp nhận thông tin, đồng nghĩa với việc lượng kiến thức còn đọng lại trong trí nhớ của họ suy giảm đáng kể. Tuy nhiên, sau một khoảng thời gian, độ dốc của đường giảm dần và người học vẫn nhớ được một phần nhỏ thông tin.

quy-luat-tri-nho

 

Trên cơ sở cách thức hoạt động của trí nhớ, Ebbinghaus tiến hành thử nghiệm phương pháp “Lặp lại ngắt quãng” bằng cách nhớ một danh sách các từ cho đến khi thuộc làu và không xem lại danh sách. Khi Ebbinghaus không còn nhớ từ nào trong danh sách nữa, ông học lại các từ này và so sánh với đường cong quên lãng của hai lần. Kết quả là hiệu quả ghi nhớ trong lần thứ hai được cải thiện đáng kể. Biểu đồ bên dưới mô tả hiệu suất lưu trữ qua mỗi lần lặp lại thông tin. Như vậy, khi một người có ý thức ghi nhớ những kiến thức đã học bằng cách đều đặn ôn tập chúng trong nhiều lần, khả năng mà những kiến thức đó được đưa vào bộ nhớ dài hạn của họ tăng lên đáng kể. Cách tiếp cận này chính là phương pháp “Lặp lại ngắt quãng”.

quy-luat-tri-nho-02

Áp dụng hiệu quả phương pháp “Lặp lại ngắt quãng” trong học từ vựng

Sử dụng flashcards (Leitner System)

Với tính hiệu quả cao mà phương pháp Lặp lại ngắt quãng mang lại, một số nhà nghiên cứu đã phát triển cách áp dụng kỹ thuật này trong việc học nói chung và học ngoại ngữ nói riêng. Một trong số đó là Sebastian Leitner, người đã kết hợp lặp lại ngắt quãng và flashcards (thẻ ghi nhớ).

Hình dưới đây mô tả quá trình áp dụng Leitner System

quy-luat-tri-nho-03

Theo đó, để chuẩn bị cho phương pháp này, người học cần có 5 chiếc hộp từ vựng đánh số từ 1 đến 5 cũng như các thẻ ghi nhớ với một mặt ghi từ và mặt còn lại chú thích ý nghĩa, phát âm, cách sử dụng… của từ đó.

Người học xếp tất cả flashcard ghi từ vựng mới học vào hộp thứ nhất, mỗi khi trả lời đúng một flashcard thì di chuyển nó sang hộp thứ hai, nếu vẫn trả lời sai thì để nguyên từ đó trong hộp thứ nhất.

Lặp lại quá trình tương tự đối với các hộp tiếp theo. Ví dụ, ở hộp thứ hai, những flashcard trả lời đúng sẽ được di chuyển sang hộp thứ ba, những từ trả lời sai sẽ bị đưa về hộp thứ nhất. Cứ như thế cho đến khi tất cả các flashcard của người học đến được hộp thứ 5, đồng nghĩa với việc đã kết thúc chu kỳ ôn tập.

Với phương pháp này tất cả nội dung đã học sẽ được lặp đi lặp lại cho đến khi người học đã nhớ thông tin. Bên cạnh đó, ưu điểm của cách làm này là phân loại được từ vựng theo mức độ dễ – trung bình – khó để người học không học tràn lan mà chỉ phân bổ thời gian và công sức tập trung vào những từ vựng khó.

Tuy nhiên, phương pháp kết hợp giữa lặp lại ngắt quãng và thẻ ghi nhớ này cũng tồn tại một số bất lợi nhất định cho người học như:

  • Thẻ từ vựng được làm bằng tay nên bị giới hạn nội dung thông tin đưa vào thẻ. Chẳng hạn như, người học không thể thêm hình ảnh minh họa hay file âm thanh ghi lại phát âm cho từ đó… khó khăn cho việc tạo ấn tượng đối với từ vựng

  • Bộ thẻ trở nên lộn xộn, khó quản lý khi lượng từ mới tăng lên đến hàng trăm, hàng nghìn từ

  • Khó tìm được khoảng thời gian ôn tập hợp ý cho mỗi hộp từ vựng. Ví dụ, người học sẽ ôn lại hộp thứ 2 sau mỗi 3 ngày, hộp thứ 3 sau mỗi 5 ngày,…Như vậy, phải có một lịch trình cụ thể ghi chép lại thời gian nào cần ôn hộp nào, dễ gây bối rối, chán nản cho người học.

Sử dụng phần mềm lặp lại ngắt quãng trên thiết bị công nghệ

Để khắc phục những nhược điểm của một hệ thống học từ vựng thủ công nêu ra bên trên, giải pháp tối ưu là nhờ đến sự trợ giúp của công nghệ. Hiện nay có nhiều ứng dụng thông minh trên điện thoại đã tích hợp phương pháp lặp lại ngắt quãng và flashcard nhằm hỗ trợ người học học ngoại ngữ. Một trong những phần mềm dễ sử dụng và hoàn toàn miễn phí là Anki. Dưới đây là giao diện của phần mềm học từ vựng này:

phuong-phap-lap-lai-ngat-quang-ankiHình ảnh mô phỏng phần mềm Anki

phuong-phap-lap-lai-ngat-quang-anki-02Hình ảnh mô phỏng phần mềm Anki

Ưu điểm của phần mềm Anki là kho lưu trữ gần như vô hạn, tiện lợi, dễ dùng, thay vì phải tạo ra hàng trăm flashcard bằng tay, người học có thể sử dụng các flashcard ảo để ôn tập từ vựng ở bất cứ đâu. Thứ hai, ứng dụng này cho phép người học thêm âm thanh và hình ảnh liên quan đến từ vựng nhằm nâng cao ấn tượng của người học đối với từ đó, khiến cho quá trình ghi nhớ dễ dàng hơn. Đặc biệt, hệ thống lặp lại ngắt quãng tích hợp trong Anki tính toán thời gian giữa các lần ôn tập  và sắp xếp sự xuất hiện của các thẻ một cách hợp lý để tiết kiệm tối đa thời gian người học phải dành ra cho việc ghi nhớ.

Kết hợp đồng thời các phương pháp học từ vựng khác

Từ những phân tích bên trên, có thể thấy Lặp lại ngắt quãng là một phương pháp học từ vựng khoa học và hiệu quả. Tuy nhiên, cũng như những cách học từ vựng khác, phương pháp này vẫn tồn tại khuyết điểm. Người học cần phải nhớ rằng học tiếng Anh là quá trình tiếp nhận thông tin mới và không ngừng sử dụng từ vựng, cấu trúc ngữ pháp, phát âm… để có thể thực sự chủ động nghe-nói-đọc-viết. Do đó, nếu chỉ lặp lại sự nhận biết từ vựng mà không kết hợp với những cách áp dụng từ vựng đó trong kỹ năng nói hoặc viết, thì học từ qua phương pháp lặp lại ngắt quãng cũng không khác nào học thuộc lòng. Vì vậy, người học cần phải kết hơp học bằng lặp lại ngắt quãng với những phương pháp học từ vựng khác, chẳng hạn như học qua ngữ cảnh, mới có thể tạo ra hiệu quả cao.

Tổng kết

Trên đây là những phân tích của tác giả về học từ vựng bằng phương pháp lặp lại ngắt quãng. Đây là một phương pháp khoa học dựa trên những nghiên cứu về quá trình ghi nhớ thông tin của con người. Có nhiều cách khác nhau để áp dụng kỹ thuật này chẳng hạn như sử dụng hệ thống Leitner hoặc các phần mềm lặp lại thông minh với sự hỗ trợ của công nghệ, người học có thể chọn ra một cách học phù hợp với bản thân và đề ra chiến lược học hợp lý. Như bất kỳ phương pháp học ngoại ngữ nào khác, sự kiên trì và kỷ luật là yếu tố đặc biệt quan trọng khi áp dụng Lặp lại ngắt quãng, hy vọng phương pháp này sẽ giúp người học đạt được tiến bộ nhất định khi ghi nhớ từ vựng

Chu Minh Thùy

0 Bình luận
Bạn cần để có thể bình luận và đánh giá.
avatar

Gia Bim

27/10/2021

bài viết khá hay.