Bài tập rút gọn mệnh đề quan hệ lớp 12: Lý thuyết và bài tập thực hành
Key takeaways
Rút gọn mệnh đề quan hệ là việc lược bỏ đại từ quan hệ và động từ "to be" (hoặc chuyển đổi động từ chính) để câu văn ngắn gọn, súc tích hơn mà vẫn giữ nguyên nghĩa.
Có 3 dạng rút gọn:
Rút gọn cụm phân từ:
V-ing (chủ động)
V-ed (bị động)
Having + V-ed (hoàn thành)
Rút gọn cụm động từ nguyên mẫu có TO (To-infinitive)
Rút gọn cụm danh từ (Noun Phrase)
Đối với học sinh lớp 12, việc làm chủ ngữ pháp tiếng Anh là yếu tố then chốt để đạt kết quả cao trong các kỳ thi và giao tiếp thành thạo. Trong số các cấu trúc ngữ pháp phức tạp, rút gọn mệnh đề quan hệ là một kỹ năng đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là một quy tắc giúp câu văn trở nên súc tích mà còn thể hiện sự tinh tế, chuẩn xác trong cách diễn đạt, đặc biệt trong văn viết học thuật.
Nắm vững dạng bài tập này cho phép học sinh biến câu phức tạp thành cấu trúc gọn gàng, mang tính chuyên nghiệp, một lợi thế lớn trong các bài thi viết như IELTS, TOEFL hay các bài luận. Hơn nữa, kỹ năng này còn cải thiện khả năng đọc hiểu, giúp dễ dàng phân tích và nắm bắt ý nghĩa của văn bản dài. Đây là bước đệm thiết yếu để học sinh lớp 12 nâng cao trình độ tiếng Anh, mở rộng cơ hội học tập và nghề nghiệp trong tương lai.
Tóm tắt lý thuyết về rút gọn mệnh đề quan hệ trong tiếng Anh lớp 12
Rút gọn mệnh đề quan hệ là quá trình lược bỏ đại từ quan hệ (who, whom, which, that) và động từ "to be" hoặc chuyển đổi động từ chính của mệnh đề quan hệ thành dạng rút gọn (V-ing, V-ed, to-V) để câu văn trở nên ngắn gọn, súc tích hơn nhưng vẫn giữ nguyên nghĩa.
Có ba dạng chính:
Rút gọn bằng cách dùng Cụm phân từ (Participle Phrase)
Dạng V-ing (Present Participle): Dùng khi động từ trong mệnh đề quan hệ ở thể chủ động.
Công thức: Noun + V-ing + ...
Ví dụ:
The boy who is playing soccer is my brother. → The boy playing soccer is my brother. (Cậu bé đang chơi bóng đá là anh trai tôi.)
The woman who lives next door is a doctor. → The woman living next door is a doctor
Dạng V-ed (Past Participle): Dùng khi động từ trong mệnh đề quan hệ ở thể bị động.
Công thức: Noun + V-ed + ...
Ví dụ:
The book which was written by Nguyễn Nhật Ánh is very interesting. → The book written by Nguyễn Nhật Ánh is very interesting. (Cuốn sách được viết bởi Nguyễn Nhật Ánh rất thú vị.)
The car which was damaged in the accident needs repairing. → The car damaged in the accident needs repairing.
Dạng HAVING + V-ed (Perfect Participle): Dùng khi hành động trong mệnh đề quan hệ xảy ra trước hành động trong mệnh đề chính, hoặc để nhấn mạnh tính hoàn thành của hành động.
Công thức: Noun + having + V-ed + ...
Ví dụ:
The man who had completed the project left the office. → The man having completed the project left the office. (Người đàn ông đã hoàn thành dự án rời khỏi văn phòng.)
The students who had submitted their essays received good marks. → The students having submitted their essays received good marks.
Xem thêm: Mệnh đề quan hệ không xác định (non-defining relative clauses)
Rút gọn bằng cách dùng Cụm động từ nguyên mẫu có TO (To-infinitive Phrase)
Dùng khi danh từ đứng trước đại từ quan hệ có các từ/cụm từ sau: the first, the second, the last, the only, the next, so sánh nhất, hoặc mục đích.
Công thức: Noun + to-V / to be V-ed + ...
Ví dụ:
She is the last person who arrived at the party. → She is the last person to arrive at the party. (Cô ấy là người cuối cùng đến bữa tiệc.)
He has lots of homework that he has to do. → He has lots of homework to do. (Anh ấy có nhiều bài tập phải làm.)
Rút gọn bằng cách dùng Cụm danh từ (Noun Phrase)
Dùng khi mệnh đề quan hệ giải thích thêm về một danh từ, và có dạng: Noun + (be) + Noun/Noun Phrase.
Công thức: Noun + , + (a/an/the) + Noun/Noun Phrase + ...
Ví dụ:
Mr. Long, who is a famous English teacher, has just moved to our city. → Mr. Long, a famous English teacher, has just moved to our city. (Thầy Long, một giáo viên tiếng Anh nổi tiếng, vừa chuyển đến thành phố của chúng ta.)
Hanoi, which is the capital of Vietnam, is a beautiful city. → Hanoi, the capital of Vietnam, is a beautiful city. (Hà Nội, thủ đô của Việt Nam, là một thành phố xinh đẹp.)
Lưu ý:
Chỉ rút gọn được mệnh đề quan hệ xác định (có dấu phẩy) hoặc không xác định (không dấu phẩy) khi đại từ quan hệ là chủ ngữ (who, which, that).
Không rút gọn được mệnh đề quan hệ khi đại từ quan hệ là "where", "when", "why" hoặc sau giới từ.
Mệnh đề quan hệ rút gọn chỉ áp dụng với các đại từ quan hệ làm chủ ngữ (who, which, that).
Bài tập về rút gọn mệnh đề quan hệ lớp 12
Dạng 1: Chọn đáp án đúng để hoàn thành câu MĐQH rút gọn (Chọn A, B, C hoặc D)
The woman ______ next door is a famous singer. A) who lived B) living C) lived D) to live
The car ______ in the accident needs to be repaired. A) that damaged B) damaging C) damaged D) to damage
She is the only student ______ the scholarship. A) who received B) receiving C) to receive D) received
The book ______ by Stephen King is a bestseller. A) writing B) written C) that written D) to write
Students ______ the course must submit their assignments by Friday. A) taking B) took C) to take D) are taking
The man ______ the red car is my uncle. A) drives B) driving C) driven D) to drive
Mount Everest, ______ the highest mountain in the world, attracts many climbers every year. A) which are B) which is C) to be D) is
The documents ______ on the table belong to the director. A) laying B) lied C) to lie D) lying
This is the second time ______ to Paris. A) I went B) going C) to go D) have gone
The bridge ______ in the 19th century is still in good condition.
A) built B) building C) to build D) was built
Dạng 2: Viết lại câu bằng cách rút gọn mệnh đề (Sử dụng cụm phân từ V-ing hoặc V-ed)
The girl who is standing near the window is my sister.
The novel which was written by Jane Austen is very popular.
The students who are preparing for the exam are very diligent.
The house which was built last year looks beautiful.
People who live in glass houses shouldn't throw stones.
The money which was stolen from the bank has not been found yet.
The boy who is drawing a picture is my cousin.
The goods that were imported from China are very cheap.
The woman who is wearing a red dress is my teacher.
The tree which was planted by my grandfather grew very tall.
Dạng 3: Viết lại câu bằng cách rút gọn mệnh đề quan hệ (Sử dụng cụm động từ nguyên mẫu có TO)
He is the first person who arrived at the meeting.
This is the best film that I have ever seen.
She was the only one who survived the accident.
The last person who leaves the room must turn off the lights.
I have a lot of homework that I must do tonight.
He is the most intelligent student who studies in this class.
The first country which sent a man to the moon was the Soviet Union.
The children have many games that they can play.
This is the most interesting book that I have ever read.
My brother is the youngest person who participated in the competition.
Dạng 4: Viết lại câu bằng cách rút gọn mệnh đề quan hệ (Sử dụng cụm danh từ)
Dr. Johnson, who is a renowned surgeon, performed the complex operation.
London, which is the capital of the United Kingdom, is a bustling city.
My friend, who is a talented artist, painted this beautiful portrait.
The Eiffel Tower, which is a famous landmark in Paris, attracts millions of tourists.
Shakespeare, who was a great playwright, wrote many famous tragedies.
The dog, which is a loyal companion, is often called man's best friend.
My uncle, who is a university professor, teaches history.
The Amazon, which is the longest river in South America, flows through several countries.
Marie Curie, who was a brilliant scientist, discovered radium.
My hometown, which is a small village, is very peaceful.
Dạng 5: Kết hợp hai câu thành một câu sử dụng rút gọn mệnh đề quan hệ
The man is my father. He is reading a newspaper.
The presents were bought for me by my parents. They are on the table.
The girl is my sister. She is wearing a blue dress.
The painting was stolen from the museum. It is worth millions of dollars.
The student is very smart. He always gets good grades.
The building was destroyed by the fire. It will be rebuilt next year.
The boy is my brother. He is sitting on the bench.
The car was parked in front of the house. It belongs to my neighbor.
The woman is my aunt. She is talking to the principal.
The letters were sent yesterday. They haven't arrived yet.
Dạng 6: Sửa lỗi sai trong câu có mệnh đề quan hệ rút gọn
The novel wrote by a young author won a prestigious award.
The man stood at the bus stop is my history teacher.
She is the first student arriving at the examination room.
The antique vase, placing on the mantelpiece, is very fragile.
All the students took the exam passed with high scores.
The goods importing from Japan are usually high quality.
Mount Everest, is the highest mountain in the world, attracts many climbers.
There are a lot of interesting things seeing in the museum.
The letter sending yesterday hasn't arrived yet.
He is the most intelligent student studied in this class.
Dạng 7: Điền từ/cụm từ thích hợp vào chỗ trống để rút gọn mệnh đề
The student ______ (win) the first prize is my friend.
The car ______ (park) outside is mine.
She was the only one ______ (pass) the exam.
The new stadium ______ (build) in the city center will be finished next year.
People ______ (live) in this area are very friendly.
The research ______ (conduct) by scientists is very important.
He is the best student ______ (study) at this school.
The documents ______ (sign) by the manager are ready.
This is the first time ______ (see) such a beautiful landscape.
The river ______ (flow) through the city is polluted.
Đọc thêm: Những lỗi phổ khi dùng mệnh đề quan hệ trong IELTS Writing
Đáp án và giải thích
Dạng 1: Chọn đáp án đúng để hoàn thành câu
B) living (The woman living next door is a famous singer.)
Giải thích: "who lives" là mệnh đề quan hệ chủ động. Rút gọn bằng V-ing.
C) damaged (The car damaged in the accident needs to be repaired.)
Giải thích: "which was damaged" là mệnh đề quan hệ bị động. Rút gọn bằng V-ed.
C) to receive (She is the only student to receive the scholarship.)
Giải thích: Có "the only" nên rút gọn bằng To-infinitive.
B) written (The book written by Stephen King is a bestseller.)
Giải thích: "which was written" là mệnh đề quan hệ bị động. Rút gọn bằng V-ed.
A) taking (Students taking the course must submit their assignments by Friday.)
Giải thích: "who are taking" là mệnh đề quan hệ chủ động. Rút gọn bằng V-ing.
B) driving (The man driving the red car is my uncle.)
Giải thích: "who is driving" là mệnh đề quan hệ chủ động. Rút gọn bằng V-ing.
B) which is (Mount Everest, which is the highest mountain in the world, attracts many climbers every year.)
Giải thích: Vì "Mount Everest" là số ít nên dùng "is", và "which is" tạo thành mệnh đề quan hệ bổ nghĩa cho chủ ngữ.
D) lying (The documents lying on the table belong to the director.)
Giải thích: "which are lying" là mệnh đề quan hệ chủ động (đang nằm). Rút gọn bằng V-ing.
C) to go (This is the second time to go to Paris.)
Giải thích: Có "the second time" nên rút gọn bằng To-infinitive.
A) built (The bridge built in the 19th century is still in good condition.)
Giải thích: "which was built" là mệnh đề quan hệ bị động. Rút gọn bằng V-ed.
Dạng 2: Viết lại câu bằng cách rút gọn mệnh đề (Sử dụng cụm phân từ V-ing hoặc V-ed)
The girl standing near the window is my sister.
The novel written by Jane Austen is very popular.
The students preparing for the exam are very diligent.
The house built last year looks beautiful.
People living in glass houses shouldn't throw stones.
The money stolen from the bank has not been found yet.
The boy drawing a picture is my cousin.
The goods imported from China are very cheap.
The woman wearing a red dress is my teacher.
The tree planted by my grandfather grew very tall.
Dạng 3: Viết lại câu bằng cách rút gọn mệnh đề (Sử dụng cụm động từ nguyên mẫu có TO)
He is the first person to arrive at the meeting.
This is the best film to have ever seen. (hoặc to see)
She was the only one to survive the accident.
The last person to leave the room must turn off the lights.
I have a lot of homework to do tonight.
He is the most intelligent student to study in this class.
The first country to send a man to the moon was the Soviet Union.
The children have many games to play.
This is the most interesting book to read.
My brother is the youngest person to participate in the competition.
Dạng 4: Viết lại câu bằng cách rút gọn mệnh đề (Sử dụng cụm danh từ)
Dr. Johnson, a renowned surgeon, performed the complex operation.
London, the capital of the United Kingdom, is a bustling city.
My friend, a talented artist, painted this beautiful portrait.
The Eiffel Tower, a famous landmark in Paris, attracts millions of tourists.
Shakespeare, a great playwright, wrote many famous tragedies.
The dog, a loyal companion, is often called man's best friend.
My uncle, a university professor, teaches history.
The Amazon, the longest river in South America, flows through several countries.
Marie Curie, a brilliant scientist, discovered radium.
My hometown, a small village, is very peaceful.
Dạng 5: Kết hợp hai câu thành một câu sử dụng rút gọn mệnh đề
The man reading a newspaper is my father.
The presents bought for me by my parents are on the table.
The girl wearing a blue dress is my sister.
The painting stolen from the museum is worth millions of dollars.
The student always getting good grades is very smart.
The building destroyed by the fire will be rebuilt next year.
The boy sitting on the bench is my brother.
The car parked in front of the house belongs to my neighbor.
The woman talking to the principal is my aunt.
The letters sent yesterday haven't arrived yet.
Dạng 6: Sửa lỗi sai trong câu có mệnh đề quan hệ rút gọn
The novel written by a young author won a prestigious award.
Lỗi sai: "wrote" là dạng quá khứ đơn, không phải phân từ quá khứ.
Sửa: "written" (quá khứ phân từ - V-ed) để diễn tả hành động bị động (cuốn tiểu thuyết được viết).
The man standing at the bus stop is my history teacher.
Lỗi sai: "stood" (quá khứ đơn) không đúng dạng rút gọn chủ động.
Sửa: "standing" (hiện tại phân từ - V-ing) để diễn tả hành động đang diễn ra hoặc mang tính chủ động.
She is the first student to arrive at the examination room.
Lỗi sai: "arriving" không phải dạng rút gọn phù hợp nhất với cấu trúc "the first".
Sửa: "to arrive" (nguyên thể có "to") là dạng rút gọn chuẩn khi có các từ như "the first, the last, the only, the second,...".
The antique vase, placed on the mantelpiece, is very fragile.
Lỗi sai: "placing" (chủ động) không đúng, vì chiếc bình không tự đặt nó.
Sửa: "placed" (quá khứ phân từ - V-ed) để diễn tả hành động bị động (chiếc bình được đặt).
All the students taking the exam passed with high scores.
Lỗi sai: "took" (quá khứ đơn) không đúng dạng rút gọn chủ động.
Sửa: "taking" (hiện tại phân từ - V-ing) để diễn tả hành động chủ động.
The goods imported from Japan are usually high quality.
Lỗi sai: "importing" (chủ động) không đúng, vì hàng hóa không tự nhập khẩu.
Sửa: "imported" (quá khứ phân từ - V-ed) để diễn tả hành động bị động (hàng hóa được nhập khẩu).
Mount Everest, the highest mountain in the world, attracts many climbers.
Lỗi sai: Thừa động từ "is" khi rút gọn mệnh đề quan hệ không xác định.
Sửa: Bỏ "is", chỉ giữ lại cụm danh từ làm appositive (đồng vị ngữ).
There are a lot of interesting things to see in the museum.
Lỗi sai: "seeing" (chủ động V-ing) không phù hợp vì "things" không tự nhìn, mà "chúng ta nhìn thấy chúng".
Sửa: "to see" (nguyên thể có "to") dùng để chỉ mục đích hoặc khả năng (những thứ để được nhìn thấy).
The letter sent yesterday hasn't arrived yet.
Lỗi sai: "sending" (chủ động) không đúng, vì bức thư không tự gửi.
Sửa: "sent" (quá khứ phân từ - V-ed) để diễn tả hành động bị động (bức thư được gửi).
He is the most intelligent student to study in this class.
Lỗi sai: "studied" (bị động) không đúng, vì anh này không thể được học.
Sửa: "to study" (nguyên thể có "to") phù hợp hơn với cấu trúc so sánh nhất ("the most + adj + to V").
Dạng 7: Điền từ/cụm từ thích hợp vào chỗ trống để rút gọn mệnh đề
The student winning the first prize is my friend.
The car parked outside is mine.
She was the only one to pass the exam.
The new stadium built in the city center will be finished next year.
People living in this area are very friendly.
The research conducted by scientists is very important.
He is the best student to study at this school.
The documents signed by the manager are ready.
This is the first time to see such a beautiful landscape.
The river flowing through the city is polluted.
Xem thêm: Luyện tập sử dụng mệnh đề quan hệ trong IELTS Speaking
Kết luận
Tóm lại, việc nắm vững dạng mệnh quan hệ rút gọn là một kỹ năng ngữ pháp then chốt cho học sinh lớp 12, giúp cải thiện đáng kể sự rõ ràng và hiệu quả trong diễn đạt tiếng Anh. Chúng ta đã khám phá ba dạng rút gọn chính: cụm phân từ (V-ing, V-ed, having + V-ed), cụm động từ nguyên mẫu có "to", và cụm danh từ, mỗi dạng có những quy tắc và trường hợp áp dụng riêng. Để làm chủ kỹ năng này, việc thực hành liên tục qua đa dạng các dạng bài tập là vô cùng cần thiết. Luyện tập rút gọn mệnh đề quan hệ sẽ giúp học sinh xây dựng phản xạ ngữ pháp, nhận diện và áp dụng linh hoạt các quy tắc rút gọn.
Bên cạnh đó, học sinh quan tâm đến kỳ thi IELTS mong muốn nâng cao khả năng giao tiếp và tư duy bằng tiếng Anh, có thể xem thêm các khóa học luyện thi IELTS của ZIM để kiến thức ngữ pháp trở thành kỹ năng ngôn ngữ của bạn.
Tác giả: Huỳnh Hoàng Lâm
Bình luận - Hỏi đáp