Banner background

Giải đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa học (mã đề 0343) chi tiết và dễ hiểu

Giải đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa học mã đề 0343 với đáp án chính thức, lời giải chi tiết 28 câu và hướng dẫn giải các dạng bài trọng tâm.
giai de thi tot nghiep thpt 2026 mon hoa hoc ma de 0343 chi tiet va de hieu

Key takeaways

  • Đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hoá học mã đề 0343: 50 phút, 28 câu gồm 18 câu nhiều lựa chọn, 4 câu đúng/sai và 6 câu trả lời ngắn.

  • Đáp án và lời giải: Đối chiếu bảng đáp án chính thức, đọc lời giải từng câu và các bước xử lí bài tập tính toán.

Giải đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa học mã đề 0343 giúp thí sinh đối chiếu đáp án và hiểu cách xử lí từng câu hỏi sau khi làm đề. Bài viết cung cấp bản PDF đề thi, bảng đáp án chính thức và lời giải chi tiết theo ba phần: trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn, trắc nghiệm đúng/sai và trả lời ngắn.

Đề gồm 28 câu, thời gian làm bài 50 phút. Người học có thể xem đề, tự làm bài, sau đó tra cứu đáp án và theo dõi cách giải để xác định các kiến thức cần ôn tập. Bảng đáp án đã được đối chiếu với nguồn chính thức; thông tin cấu trúc đề được đối chiếu theo nguồn tổng hợp kỳ thi năm 2026.

Đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa học mã đề 0343 (PDF)

Đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa học mã đề 0343 có thời gian làm bài 50 phút, gồm 28 câu hỏi được chia thành ba phần: 18 câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn, 4 câu trắc nghiệm đúng/sai và 6 câu trả lời ngắn. Thí sinh có thể xem toàn bộ đề thi bên dưới trước khi đối chiếu đáp án và tham khảo lời giải chi tiết cho từng câu.

Xem hoặc tải đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa học (mã đề 0343): Tại đây.

Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (18 câu)

PHẦN I: Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Poly(vinyl chloride) được điều chế bằng phản ứng trùng hợp chất nào sau đây?

A. CH₂=CH₂.

B. CH₂=CH-CH₃.

C. CH₂=CH-Cl.

D. CH₃-CH₂-Cl.

Sử dụng thông tin cho dưới đây để trả lời các câu số 2 – 3:

Phèn nhôm – kali có công thức hoá học là K₂SO₄·Al₂(SO₄)₃·24H₂O, được sử dụng phổ biến để làm giảm độ đục (làm trong nước đục) trong quá trình xử lí nước phục vụ sinh hoạt. Ứng dụng này dựa trên sự thuỷ phân của ion Al³⁺(aq) tạo ra Al(OH)₃(s) theo phương trình sau:

Al³⁺(aq) + 3H₂O(l) ⇌ Al(OH)₃(s) + 3H⁺(aq)

Kết tủa Al(OH)₃ tạo thành dưới dạng keo, hấp phụ các hạt lơ lửng và lắng xuống đáy. Phèn nhôm – kali làm giảm độ đục hiệu quả đối với nước có pH khoảng 6,5 – 7,5. Trong nhiều trường hợp, pH của nước chỉ khoảng 5,0 nên trước khi xử lí nước bằng phèn nhôm – kali, cần điều chỉnh pH phù hợp.

Câu 2. Khi thảo luận về hoá chất phù hợp để làm tăng pH của nước từ 5,0 lên khoảng 6,5 – 7,5, một số đề xuất kèm theo lí do được đưa ra như sau:

(1) Có thể sử dụng Ca(OH)₂ vì Ca(OH)₂ là base, phản ứng với ion H⁺(aq).

(2) Có thể sử dụng NaCl vì dung dịch NaCl có pH = 7 nằm trong khoảng pH phù hợp với phèn nhôm – kali.

(3) Có thể sử dụng NH₄Cl vì ion NH₄⁺(aq) thuỷ phân tạo ra môi trường base làm tăng pH.

(4) Có thể sử dụng Fe₂(SO₄)₃ vì ion Fe³⁺(aq) thuỷ phân tạo ra Fe(OH)₃ làm tăng pH.

Đề xuất kèm theo lí do hợp lí là

A. đề xuất (4).

B. đề xuất (2).

C. đề xuất (3).

D. đề xuất (1).

Câu 3. Ở 25 °C, một mẫu nước (mẫu X) có pH = 6,5. Để làm giảm độ đục của X, người ta cho vào X một lượng phèn nhôm – kali. Cho các phát biểu sau:

(a) Mẫu X có môi trường acid.

(b) Sự có mặt của các ion K⁺ và Al³⁺ làm cho nước có tính cứng toàn phần.

(c) Nếu thêm acid mạnh vào mẫu X thì hiệu quả làm trong nước đục của phèn nhôm – kali tăng lên.

(d) Sau khi xử lí mẫu X bằng phèn nhôm – kali, nước thu được có pH = 7,5.

Số phát biểu đúng là

A. 1.

B. 4.

C. 2.

D. 3.

Câu 4. Ăn mòn kim loại là quá trình phá hủy kim loại hoặc hợp kim do tác dụng với các chất trong môi trường, trong đó kim loại đóng vai trò là

A. acid.

B. chất khử.

C. chất điện li.

D. chất oxi hoá.

Câu 5. Nhôm (aluminium, Al) và kali (potassium, K) đều là kim loại có tính khử mạnh. Tuy nhiên, các vật dụng làm bằng nhôm để được trong không khí do có lớp màng oxide bền vững bảo vệ. Trong khi đó, kim loại kali thường được bảo quản bằng cách ngâm trong dầu hỏa khan mà không để ngoài không khí.

Giải thích nào sau đây phù hợp với cơ sở hoá học của phương pháp bảo quản kali?

A. Kim loại kali và oxide của nó dễ bị chuyển hoá trong không khí nhưng kali bền khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

B. Kim loại kali không tạo được oxide khi để ngoài không khí nhưng tạo được oxide khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

C. Kim loại kali dễ bị bay hơi khi để ngoài không khí nhưng không bay hơi khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

D. Kim loại kali không bị nóng chảy khi để ngoài không khí nhưng nóng chảy khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

Câu 6. Amine nào sau đây là amine bậc ba?

A. C₆H₅NH₂.

B. CH₃NH₂.

C. (CH₃)₃N.

D. CH₃NHCH₃.

Câu 7. Phát biểu nào sau đây không đúng về peptide?

A. Peptide được tạo nên từ các gốc β- hoặc γ-amino acid.

B. Peptide bị thủy phân bởi acid hoặc base.

C. Peptide Gly-Ala-Val-Gly có phản ứng màu biuret.

D. Trong thành phần peptide luôn có nguyên tố nitrogen.

Câu 8. Cho công thức cấu tạo và kí hiệu của bốn amino acid sau:

Cấu tạo bốn amino acid Glu, Ala, Lys và Gly ở Phần I câu 8
Công thức cấu tạo các amino acid Glu, Ala, Lys và Gly

Công thức cấu tạo của amino acid nào biểu diễn nhiều nhóm amino nhất?

A. Glu.

B. Ala.

C. Lys.

D. Gly.

Câu 9. Các đồng vị của một nguyên tố hoá học là những nguyên tử có cùng số proton nhưng khác nhau ...(1).... Nội dung phù hợp trong chỗ trống (1) là

A. điện tích hạt nhân.

B. số electron.

C. số neutron.

D. số hiệu nguyên tử.

Câu 10. Kim loại nào sau đây không tan trong dung dịch HCl 0,10 M?

A. Zn.

B. Mg.

C. Au.

D. Fe.

Câu 11. Công thức hoá học của chromium(III) sulfate là

A. CrSO₄.

B. Cr₂(SO₄)₃.

C. K₂Cr₂O₇.

D. Cr₂S₃.

Câu 12. Công thức cấu tạo thu gọn nào sau đây là của propane?

A. CH₃-CH₂-CH₃.

B. CH₃-CH=CH₂.

C. CH₃-CH₂-CHO.

D. CH₃-CH₂-CH₂-CH₃.

Câu 13. Dụng cụ nào cần bổ sung vào hệ được mô tả như sơ đồ ở hình bên để tạo thành pin Galvani hoạt động?

Sơ đồ pin Galvani Zn–Cu cần bổ sung cầu muối ở Phần I câu 13
Sơ đồ pin Galvani trong câu 13

A. Cầu muối.

B. Ampe kế.

C. Vôn kế.

D. Ổ cắm điện.

Câu 14. Hình bên minh họa một số dụng cụ thí nghiệm với kí hiệu tương ứng. Kí hiệu nào ứng với dụng cụ phễu chiết?

Các dụng cụ thí nghiệm dùng để xác định phễu chiết ở Phần I câu 14
Các dụng cụ thí nghiệm trong câu 14

A. (I).

B. (II).

C. (III).

D. (IV).

Câu 15. Phản ứng với thuốc thử Tollens (phản ứng tráng bạc) thể hiện tính chất của nhóm chức nào trong phân tử propanal?

A. -CHO.

B. -COOH.

C. -OH.

D. -C₂H₅.

Câu 16. Xu hướng biến đổi tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó được nêu trong

A. định luật tuần hoàn các nguyên tố hoá học.

B. quy tắc octet.

C. quy tắc Markovnikov.

D. thuyết cấu tạo hoá học.

Câu 17. Khi nghiên cứu về phản ứng điều chế ethyl acetate từ cồn 96° và acetic acid với sự có mặt của dung dịch H₂SO₄ đặc, một nhóm học sinh muốn khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ đến khối lượng ester thu được sau cùng một thời gian phản ứng. Nhóm học sinh dự định thực hiện ba thí nghiệm lần lượt ở ba nhiệt độ 50 °C, 60 °C và 70 °C.

Khi xây dựng kế hoạch thí nghiệm, nhóm thảo luận về một số yếu tố sau:

(1) Thời gian tiến hành phản ứng.

(2) Nồng độ, thể tích ban đầu của các chất phản ứng và dung dịch H₂SO₄ đặc.

(3) Màu sắc của hỗn hợp trong quá trình phản ứng.

(4) Nhiệt độ tiến hành phản ứng.

Những yếu tố nào trong số các yếu tố ở trên cần được thiết lập giống nhau ở cả ba thí nghiệm?

A. (1), (2).

B. (2), (3).

C. (1), (4).

D. (3), (4).

Câu 18. Điện phân nóng chảy hỗn hợp Al₂O₃ và cryolite (Na₃AlF₆) với các điện cực than chì để sản xuất nhôm (aluminium, Al) trong công nghiệp. Quá trình nào sau đây xảy ra ở cathode (cực âm) của bể điện phân?

A. 2H₂O + 2e → H₂ + 2OH⁻.

B. Al³⁺ + 3e → Al.

C. 2O²⁻ → O₂ + 4e.

D. 2H₂O → O₂ + 4H⁺ + 4e.

Phần II. Trắc nghiệm đúng/sai (4 câu)

PHẦN II: Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Các thuốc kháng acid có tác dụng làm giảm lượng acid dư trong dạ dày. Bạn Việt muốn so sánh lượng acid HCl tối đa mà một số thuốc kháng acid (chứa hoạt chất khác nhau) có thể làm giảm được. Việt sử dụng hai mẫu thuốc dạng viên nén màu trắng: viên thuốc A (chứa hoạt chất là CaCO₃) và viên thuốc B (chứa hoạt chất là NaHCO₃).

Coi các thành phần còn lại trong thuốc A và thuốc B không phản ứng với dung dịch HCl và dung dịch NaOH. Dựa vào hiểu biết hoá học, Việt đề xuất giả thuyết: “Lượng acid HCl tối đa giảm được bởi một viên thuốc A lớn hơn bởi một viên thuốc B”.

Để kiểm chứng giả thuyết này, Việt tiến hành thí nghiệm lần lượt cho mỗi loại thuốc A và thuốc B theo các bước như sau:

Bước 1: Cân khối lượng của một viên thuốc, ghi lại giá trị là m₀ gam.

Bước 2: Nghiền mịn viên thuốc ở trên, cân m₁ gam thuốc này cho vào bình tam giác, thêm tiếp khoảng 10 mL nước cất và lắc đều.

Bước 3: Lấy chính xác 25,0 mL dung dịch HCl 0,1017 M cho vào bình tam giác chứa thuốc để hoà tan hết hoạt chất. Lắc đều và đun nhẹ để đuổi hết CO₂, sau đó làm nguội về nhiệt độ phòng.

Bước 4: Tráng rửa burette bằng nước cất, sau đó tráng lại bằng dung dịch X. Tiến hành chuẩn độ lượng acid HCl dư trong bình tam giác ở bước 3 bằng dung dịch NaOH 0,1008 M với chỉ thị phenolphthalein, thì tiêu tốn V mL dung dịch NaOH.

Thí nghiệm được lặp lại thêm 2 lần. Kết quả thí nghiệm lần thứ nhất được ghi lại trong bảng bên. Cho biết: 1 mol = 10³ mmol.

Thông số (Lần thứ nhất)

Thuốc A

Thuốc B

m₀ (gam)

1,503

0,725

m₁ (gam)

0,256

0,259

V (mL)

8,10

4,10

a) Theo kết quả thu được từ thí nghiệm lần thứ nhất, một viên thuốc A làm giảm được tối đa 10,13 mmol HCl (kết quả các phép tính trung gian không được làm tròn, chỉ kết quả cuối cùng được làm tròn tới hàng phần trăm).

b) Phản ứng chuẩn độ xảy ra ở bước 4 là HCl + NaOH → NaCl + H₂O.

c) Ở bước 4, dung dịch X là dung dịch HCl 0,1017 M.

d) Kết quả thu được từ thí nghiệm lần thứ nhất không phù hợp với giả thuyết ban đầu của Việt.

Câu 2. Cellulose và tinh bột đều có công thức chung là (C₆H₁₀O₅)ₙ. Tinh bột gồm hai thành phần là amylose và amylopectin. Thuỷ phân hoàn toàn cellulose và tinh bột trong môi trường acid đun nóng, thu được glucose theo phương trình hoá học sau:

(C₆H₁₀O₅)ₙ + nH₂O → (H⁺, t°) nC₆H₁₂O₆ (1)

a) Cellulose và tinh bột đều là polymer tự nhiên (polymer thiên nhiên).

b) Phản ứng thuỷ phân cellulose và tinh bột theo phương trình (1) là phản ứng tăng mạch polymer.

c) Vì cellulose và tinh bột đều có công thức chung là (C₆H₁₀O₅)ₙ nên phân tử khối của cellulose và tinh bột đều bằng nhau.

d) Cellulose và amylopectin đều cấu tạo từ các đơn vị glucose liên kết với nhau bằng các liên kết glycoside nên chúng đều có cấu tạo mạch polymer phân nhánh.

Câu 3. Chất béo X có trong thành phần dầu đậu nành. Thủy phân X bằng dung dịch NaOH đun nóng, thu được các sản phẩm hữu cơ Y, Z, T theo phương trình hoá học sau:

Phương trình xà phòng hóa chất béo X với NaOH ở Phần II câu 3
Phương trình thủy phân chất béo bằng NaOH

Cho biết chất Z và chất T đều có tính chất giặt rửa.

a) Hợp chất Y có tên gọi là glycerol.

b) Trên mỗi phổ hồng ngoại của chất X và chất Y đều có tín hiệu đặc trưng cho các liên kết C=O và O-H.

c) Do X chứa gốc acid béo không no nên chất béo thu được khi hydrogen hoá hoàn toàn X thuộc loại chất béo no (chỉ chứa gốc acid béo no).

d) Chất Z và chất T đều có tính chất giặt rửa do các chất này đều có phần kị nước và phần ưa nước.

Câu 4. Xét quá trình tạo thành các phức chất của Cu(II) trong sơ đồ gồm hai giai đoạn được đánh số (1), (2) như sau:

Sơ đồ tạo và thay thế phối tử phức chất Cu(II) ở Phần II câu 4
Sơ đồ phản ứng tạo phức của Cu(II)

Trong các phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺ và [CuCl₄]²⁻, mỗi phối tử đều liên kết với nguyên tử trung tâm bằng một liên kết cho – nhận.

a) Phức chất aqua [Cu(OH₂)₆]²⁺ có dạng hình học tứ diện.

b) Để hình thành liên kết cho – nhận trong phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺, các phân tử H₂O đã nhận cặp electron hoá trị riêng (cặp electron chưa liên kết) của cation Cu²⁺.

c) Số liên kết cho – nhận giữa nguyên tử trung tâm với các phối tử trong hai phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺ và [CuCl₄]²⁻ là bằng nhau.

d) Ở giai đoạn (2) có xảy ra phản ứng thay thế phối tử trong phức chất.

Phần III. Trắc nghiệm trả lời ngắn (6 câu)

PHẦN III: Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Thế điện cực chuẩn của các cặp oxi hoá – khử Sn²⁺/Sn và Cu²⁺/Cu lần lượt là -0,138 V và +0,340 V. Tính sức điện động chuẩn (theo V) của pin Galvani tạo bởi hai cặp oxi hoá – khử trên (làm tròn kết quả tới hàng phần trăm).

Câu 2. Xi măng Portland có thành phần được biểu diễn như sau: 3CaO·Al₂O₃ (kí hiệu là C₃A), 2CaO·SiO₂ (kí hiệu là C₂S), 3CaO·SiO₂ (kí hiệu là C₃S), 4CaO·Al₂O₃·Fe₂O₃ (kí hiệu là C₄AF), CaSO₄ (hay CaO·SO₃), còn lại là phụ gia. Thành phần của một loại xi măng Portland quy đổi về % khối lượng các chất được cho trong bảng sau:

Thành phần

CaO

SiO₂

Al₂O₃

Fe₂O₃

SO₃

Phụ gia

% khối lượng

67,76

22,20

5,61

2,40

1,60

0,43

Phần trăm theo khối lượng của 3CaO·SiO₂ (C₃S) trong loại xi măng Portland trên là x%. Xác định giá trị của x (không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần mười).

Câu 3. Trong một nhà máy sản xuất đường saccharose, sau một số giai đoạn xử lí thu được đường ẩm (chỉ gồm saccharose và 1,40% nước theo khối lượng). Đường ẩm được đưa vào thiết bị sấy cho tiếp xúc với dòng không khí nóng (chứa 0,80% nước theo khối lượng). Tỉ lệ khối lượng không khí nóng : đường ẩm là 3 : 1.

Trong quá trình sấy, chỉ xảy ra sự bay hơi của nước từ đường ẩm vào dòng không khí nóng. Sau khi sấy, dòng không khí nóng thoát ra khỏi thiết bị chứa 1,25% nước theo khối lượng và thu được đường chứa a × 10⁻² % nước theo khối lượng. Xác định giá trị của a (không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần trăm).

Câu 4. Một nhà máy sản xuất ammonia theo phương pháp Haber – Bosch. Để thu được nitrogen (N₂) và hydrogen (H₂) từ methane, không khí và nước, các giai đoạn chính được thực hiện như sau:

Giai đoạn 1: Cho hỗn hợp gồm khí methane và hơi nước với tỉ lệ mol tương ứng là 1 : 3,2 qua tháp phản ứng chứa xúc tác ở 900 °C, xảy ra phản ứng:

CH₄(g) + H₂O(g) ⇌ (xt, 900 °C) CO(g) + 3H₂(g)

Hiệu suất chuyển hoá CH₄ ở giai đoạn này là h%.

Giai đoạn 2: Hỗn hợp thu được sau giai đoạn 1 được trộn với không khí (chứa 80% N₂ và 20% O₂ theo thể tích) để oxi hoá hết methane theo phản ứng:

2CH₄(g) + O₂(g) → (xt, t°) 2CO(g) + 4H₂(g)

Giai đoạn 3: Trộn hỗn hợp thu được sau giai đoạn 2 với hơi nước dư để oxi hoá hết CO thành CO₂ theo phản ứng:

CO(g) + H₂O(g) ⇌ (t°) CO₂(g) + H₂(g)

Giai đoạn 4: Dẫn hỗn hợp thu được sau giai đoạn 3 vào tháp hấp thụ để tách CO₂ và hơi nước. Hỗn hợp khí còn lại chỉ gồm N₂ và H₂ với tỉ lệ mol tương ứng là 1 : 3 được sử dụng để tổng hợp ammonia.

Coi các phản ứng khác trong các giai đoạn từ 1 đến 4 xảy ra không đáng kể. Xác định giá trị của h (không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần mười).

Câu 5. Cho các phản ứng hoá học được đánh số như sau:

Bốn phương trình hóa học cần phân loại ở Phần III câu 5
Bốn phản ứng hóa học trong câu 5 Phần III

Sắp xếp số tương ứng của mỗi phản ứng theo thứ tự: phản ứng thủy phân, phản ứng trùng ngưng, phản ứng trùng hợp và phản ứng cộng, thành bộ bốn số (ví dụ: 1234, 4321, ...).

Câu 6. Cho các chất được đánh số như sau: (1) methyl acetate; (2) ethyl formate; (3) acetic acid; (4) methyl methacrylate; (5) sodium palmitate; (6) propyl acetate. Liệt kê theo trình tự từ nhỏ đến lớn các số ứng với tất cả các chất là ester (ví dụ: 56, 124, 3456, ...).

Đáp đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa học mã đề 0343

Bảng dưới đây tổng hợp đáp án Hóa học 2026 mã đề 0343 theo ba phần, đã đối chiếu với đáp án chính thức [1]. Ở Phần II, chuỗi Đ/S lần lượt tương ứng các ý a), b), c), d); ở Phần III, giữ dấu phẩy thập phân khi ghi kết quả. Lưu ý: Bảng này chỉ áp dụng cho mã đề 0343, không dùng để đối chiếu trực tiếp với mã đề khác.

Phần I: Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

C

D

A

B

A

C

A

C

C

C

B

A

A

B

A

A

A

B

Phần II: Trắc nghiệm đúng sai

1

2

3

4

ĐĐSS

ĐSSS

ĐSĐĐ

SSSĐ

Phần III: Trắc nghiệm trả lời ngắn

1

2

3

4

5

6

0,48

61,6

3,34

42,9

4213

1246

Lời giải chi tiết Phần I: 18 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn

Câu 1. Poly(vinyl chloride) được điều chế bằng phản ứng trùng hợp chất nào sau đây?

A. CH₂=CH₂.

B. CH₂=CH-CH₃.

C. CH₂=CH-Cl.

D. CH₃-CH₂-Cl.

Đáp án: C.

Giải chi tiết: Trùng hợp monomer vinyl chloride (CH₂=CH-Cl) thu được poly(vinyl chloride) (PVC) theo phương trình:

nCH₂=CH-Cl → (xt, t°, p) (-CH₂-CHCl-)ₙ.

Các chất CH₂=CH₂ tạo PE, CH₂=CH-CH₃ tạo PP, còn CH₃-CH₂-Cl không có liên kết đôi C=C nên không tham gia phản ứng trùng hợp.

Câu 2. Khi thảo luận về hoá chất phù hợp để làm tăng pH của nước từ 5,0 lên khoảng 6,5 – 7,5 trước khi xử lí bằng phèn nhôm – kali (K₂SO₄·Al₂(SO₄)₃·24H₂O), một số đề xuất kèm theo lí do được đưa ra như sau:

(1) Có thể sử dụng Ca(OH)₂ vì Ca(OH)₂ là base, phản ứng với ion H⁺(aq).

(2) Có thể sử dụng NaCl vì dung dịch NaCl có pH = 7 nằm trong khoảng pH phù hợp với phèn nhôm – kali.

(3) Có thể sử dụng NH₄Cl vì ion NH₄⁺(aq) thuỷ phân tạo ra môi trường base làm tăng pH.

(4) Có thể sử dụng Fe₂(SO₄)₃ vì ion Fe³⁺(aq) thuỷ phân tạo ra Fe(OH)₃ làm tăng pH.

Đề xuất kèm theo lí do hợp lí là:

A. đề xuất (4).

B. đề xuất (2).

C. đề xuất (3).

D. đề xuất (1).

Đáp án: D.

Giải chi tiết: Nước có pH = 5,0 chứa dư ion H⁺(aq); để tăng pH lên 6,5 – 7,5 cần dùng chất có tính base như Ca(OH)₂ để trung hoà bớt H⁺. Đề xuất (2) sai vì NaCl trung tính không làm giảm nồng độ H⁺; (3) và (4) sai vì các ion NH₄⁺ và Fe³⁺ đều thuỷ phân tạo môi trường acid làm pH giảm thêm.

Câu 3. Ở 25 °C, một mẫu nước (mẫu X) có pH = 6,5. Để làm giảm độ đục của X, người ta cho vào X một lượng phèn nhôm – kali. Cho các phát biểu sau:

(a) Mẫu X có môi trường acid.

(b) Sự có mặt của các ion K⁺ và Al³⁺ làm cho nước có tính cứng toàn phần.

(c) Nếu thêm acid mạnh vào mẫu X thì hiệu quả làm trong nước đục của phèn nhôm – kali tăng lên.

(d) Sau khi xử lí mẫu X bằng phèn nhôm – kali, nước thu được có pH = 7,5.

Số phát biểu đúng là:

A. 1.

B. 4.

C. 2.

D. 3.

Đáp án: A.

Giải chi tiết:

(a) đúng vì ở 25 °C, mẫu X có pH = 6,5 < 7,0 nên có môi trường acid.

(b) sai vì tính cứng của nước do ion Ca²⁺ và Mg²⁺ gây ra

(c) sai vì thêm acid mạnh (tăng H⁺) làm cân bằng Al³⁺(aq) + 3H₂O(l) ⇌ Al(OH)₃(s) + 3H⁺(aq) dịch chuyển theo chiều nghịch, hoà tan keo Al(OH)₃

(d) sai vì sự thuỷ phân của Al³⁺ sinh thêm H⁺ làm pH giảm xuống dưới 6,5.

Câu 4. Ăn mòn kim loại là quá trình phá hủy kim loại hoặc hợp kim do tác dụng với các chất trong môi trường, trong đó kim loại đóng vai trò là:

A. acid.

B. chất khử.

C. chất điện li.

D. chất oxi hoá.

Đáp án: B.

Giải chi tiết: Trong quá trình ăn mòn, nguyên tử kim loại luôn nhường electron để chuyển thành cation kim loại (M → Mⁿ⁺ + ne), do đó kim loại đóng vai trò là chất khử.

Câu 5. Nhôm (aluminium, Al) và kali (potassium, K) đều là kim loại có tính khử mạnh. Tuy nhiên, các vật dụng làm bằng nhôm để được trong không khí do có lớp màng oxide bền vững bảo vệ. Trong khi đó, kim loại kali thường được bảo quản bằng cách ngâm trong dầu hỏa khan mà không để ngoài không khí. Giải thích nào sau đây phù hợp với cơ sở hoá học của phương pháp bảo quản kali?

A. Kim loại kali và oxide của nó dễ bị chuyển hoá trong không khí nhưng kali bền khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

B. Kim loại kali không tạo được oxide khi để ngoài không khí nhưng tạo được oxide khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

C. Kim loại kali dễ bị bay hơi khi để ngoài không khí nhưng không bay hơi khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

D. Kim loại kali không bị nóng chảy khi để ngoài không khí nhưng nóng chảy khi bảo quản trong dầu hỏa khan.

Đáp án: A.

Giải chi tiết: Kali có tính khử rất mạnh, tác dụng ngay với oxygen và hơi nước ở nhiệt độ thường; lớp oxide của kali không bền vững như Al₂O₃ mà tiếp tục phản ứng với H₂O và CO₂ trong không khí. Ngâm kali trong dầu hoả khan giúp cách li hoàn toàn kim loại này với không khí ẩm.

Câu 6. Amine nào sau đây là amine bậc ba?

A. C₆H₅NH₂.

B. CH₃NH₂.

C. (CH₃)₃N.

D. CH₃NHCH₃.

Đáp án: C.

Giải chi tiết: Bậc của amine bằng số nguyên tử H trong phân tử NH₃ bị thay thế bởi gốc hydrocarbon. Phân tử (CH₃)₃N có cả 3 nguyên tử H của NH₃ bị thay thế bởi 3 gốc methyl (-CH₃) nên là amine bậc ba (C₆H₅NH₂ và CH₃NH₂ là amine bậc một; CH₃NHCH₃ là amine bậc hai).

Câu 7. Phát biểu nào sau đây không đúng về peptide?

A. Peptide được tạo nên từ các gốc β- hoặc γ-amino acid.

B. Peptide bị thủy phân bởi acid hoặc base.

C. Peptide Gly-Ala-Val-Gly có phản ứng màu biuret.

D. Trong thành phần peptide luôn có nguyên tố nitrogen.

Đáp án: A.

Giải chi tiết: Peptide được cấu tạo từ các đơn vị α-amino acid liên kết với nhau qua liên kết peptide (-CO-NH-), không phải từ các gốc β- hay γ-amino acid. Các phát biểu B, C (tetrapeptide có từ 2 liên kết peptide trở lên nên có phản ứng màu biuret) và D đều đúng.

Câu 8. Cho công thức cấu tạo và kí hiệu của bốn amino acid:

Cấu tạo bốn amino acid Glu, Ala, Lys và Gly ở Phần I câu 8
Công thức cấu tạo các amino acid Glu, Ala, Lys và Gly

Công thức cấu tạo của amino acid nào biểu diễn nhiều nhóm amino nhất?

A. Glu.

B. Ala.

C. Lys.

D. Gly.

Đáp án: C.

Giải chi tiết: Dựa vào công thức cấu tạo đã cho, phân tử Lys (lysine) chứa 2 nhóm amino (-NH₂), trong khi các phân tử Gly, Ala và Glu đều chỉ chứa 1 nhóm amino (-NH₂).

Câu 9. Các đồng vị của một nguyên tố hoá học là những nguyên tử có cùng số proton nhưng khác nhau ...(1).... Nội dung phù hợp trong chỗ trống (1) là:

A. điện tích hạt nhân.

B. số electron.

C. số neutron.

D. số hiệu nguyên tử.

Đáp án: C.

Giải chi tiết: Các đồng vị của cùng một nguyên tố hoá học có cùng số proton (nên cùng điện tích hạt nhân, số hiệu nguyên tử và số electron), nhưng khác nhau về số neutron trong hạt nhân.

Câu 10. Kim loại nào sau đây không tan trong dung dịch HCl 0,10 M?

A. Zn.

B. Mg.

C. Au.

D. Fe.

Đáp án: C.

Giải chi tiết: Trong dãy điện hoá của kim loại, vàng (Au) đứng sau cặp 2H⁺/H₂ nên không phản ứng với dung dịch HCl 0,10 M. Các kim loại Zn, Mg, Fe đứng trước hydrogen đều khử được ion H⁺ giải phóng khí H₂.

Câu 11. Công thức hoá học của chromium(III) sulfate là:

A. CrSO₄.

B. Cr₂(SO₄)₃.

C. K₂Cr₂O₇.

D. Cr₂S₃.

Đáp án: B.

Giải chi tiết: Muối chromium(III) sulfate được tạo thành từ cation Cr³⁺ (chromium có số oxi hoá +3) và anion sulfate SO₄²⁻ (điện tích 2-), có công thức phân tử là Cr₂(SO₄)₃.

Câu 12. Công thức cấu tạo thu gọn nào sau đây là của propane?

A. CH₃-CH₂-CH₃.

B. CH₃-CH=CH₂.

C. CH₃-CH₂-CHO.

D. CH₃-CH₂-CH₂-CH₃.

Đáp án: A.

Giải chi tiết: Propane là alkane mạch hở có 3 nguyên tử carbon trong phân tử (C₃H₈), ứng với công thức cấu tạo thu gọn CH₃-CH₂-CH₃ (B là propene, C là propanal, D là butane).

Câu 13. Dụng cụ nào cần bổ sung vào hệ được mô tả như sơ đồ ở hình bên để tạo thành pin Galvani hoạt động?

Sơ đồ pin Galvani Zn–Cu cần bổ sung cầu muối ở Phần I câu 13
Sơ đồ pin Galvani trong câu 13

A. Cầu muối.

B. Ampe kế.

C. Vôn kế.

D. Ổ cắm điện.

Đáp án: A.

Giải chi tiết: Trên sơ đồ, hai cốc đựng dung dịch ZnSO₄ 1,0 M và CuSO₄ 1,0 M đang tách rời nhau làm mạch điện bị hở. Cần bổ sung cầu muối nối hai dung dịch để khép kín mạch điện và duy trì sự trung hoà điện tích của hai dung dịch điện li.

Câu 14. Hình bên minh họa một số dụng cụ thí nghiệm với kí hiệu tương ứng. Kí hiệu nào ứng với dụng cụ phễu chiết?

Các dụng cụ thí nghiệm dùng để xác định phễu chiết ở Phần I câu 14
Các dụng cụ thí nghiệm trong câu 14

A. (I).

B. (II).

C. (III).

D. (IV).

Đáp án: B.

Giải chi tiết: Dụng cụ (II) có bầu thuỷ tinh kèm nút nhám ở miệng và khoá vặn ở cuống dưới dùng để tách các chất lỏng không tan vào nhau, ứng với dụng cụ phễu chiết.

Câu 15. Phản ứng với thuốc thử Tollens (phản ứng tráng bạc) thể hiện tính chất của nhóm chức nào trong phân tử propanal?

A. -CHO.

B. -COOH.

C. -OH.

D. -C₂H₅.

Đáp án: A.

Giải chi tiết: Propanal có công thức cấu tạo là CH₃-CH₂-CHO. Phản ứng tráng bạc với thuốc thử Tollens thể hiện tính khử đặc trưng của nhóm chức aldehyde (-CHO).

Câu 16. Xu hướng biến đổi tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó được nêu trong:

A. định luật tuần hoàn các nguyên tố hoá học.

B. quy tắc octet.

C. quy tắc Markovnikov.

D. thuyết cấu tạo hoá học.

Đáp án: A.

Giải chi tiết: Sự biến đổi tuần hoàn tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ chúng theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử là nội dung của định luật tuần hoàn các nguyên tố hoá học.

Câu 17. Khi nghiên cứu về phản ứng điều chế ethyl acetate từ cồn 96° và acetic acid với sự có mặt của dung dịch H₂SO₄ đặc, một nhóm học sinh muốn khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ đến khối lượng ester thu được sau cùng một thời gian phản ứng. Nhóm học sinh dự định thực hiện ba thí nghiệm lần lượt ở ba nhiệt độ 50 °C, 60 °C và 70 °C. Khi xây dựng kế hoạch thí nghiệm, nhóm thảo luận về một số yếu tố sau:

(1) Thời gian tiến hành phản ứng.

(2) Nồng độ, thể tích ban đầu của các chất phản ứng và dung dịch H₂SO₄ đặc.

(3) Màu sắc của hỗn hợp trong quá trình phản ứng.

(4) Nhiệt độ tiến hành phản ứng.

Những yếu tố nào trong số các yếu tố ở trên cần được thiết lập giống nhau ở cả ba thí nghiệm?

A. (1), (2).

B. (2), (3).

C. (1), (4).

D. (3), (4).

Đáp án: A.

Giải chi tiết: Nhiệt độ (4) là yếu tố đang khảo sát nên được thay đổi ở ba mức (50 °C, 60 °C, 70 °C), còn màu sắc (3) là kết quả quan sát trong quá trình đun. Để đảm bảo tính chính xác, hai yếu tố đầu vào là (1) thời gian phản ứng và (2) nồng độ, thể tích ban đầu của các chất phải được thiết lập giống nhau ở cả ba thí nghiệm.

Câu 18. Điện phân nóng chảy hỗn hợp Al₂O₃ và cryolite (Na₃AlF₆) với các điện cực than chì để sản xuất nhôm (aluminium, Al) trong công nghiệp. Quá trình nào sau đây xảy ra ở cathode (cực âm) của bể điện phân?

A. 2H₂O + 2e → H₂ + 2OH⁻.

B. Al³⁺ + 3e → Al.

C. 2O²⁻ → O₂ + 4e.

D. 2H₂O → O₂ + 4H⁺ + 4e.

Đáp án: B.

Giải chi tiết: Khi điện phân nóng chảy Al₂O₃ (hệ không có H₂O), tại cathode (cực âm) xảy ra quá trình khử cation Al³⁺ thành nhôm kim loại theo bán phản ứng: Al³⁺ + 3e → Al (còn tại anode cực dương xảy ra quá trình oxi hoá 2O²⁻ → O₂ + 4e).

Đọc thêm: Bài điện phân giúp củng cố bản chất quá trình khử tại cathode được hỏi ở Câu 18.

Lời giải chi tiết Phần II: 4 câu đúng/sai

Câu 1. Các thuốc kháng acid có tác dụng làm giảm lượng acid dư trong dạ dày. Bạn Việt muốn so sánh lượng acid HCl tối đa mà một số thuốc kháng acid (chứa hoạt chất khác nhau) có thể làm giảm được. Việt sử dụng hai mẫu thuốc dạng viên nén màu trắng: viên thuốc A (chứa hoạt chất là CaCO₃) và viên thuốc B (chứa hoạt chất là NaHCO₃).

Coi các thành phần còn lại trong thuốc A và thuốc B không phản ứng với dung dịch HCl và dung dịch NaOH. Dựa vào hiểu biết hoá học, Việt đề xuất giả thuyết: “Lượng acid HCl tối đa giảm được bởi một viên thuốc A lớn hơn bởi một viên thuốc B”.

Để kiểm chứng giả thuyết này, Việt tiến hành thí nghiệm lần lượt cho mỗi loại thuốc A và thuốc B theo các bước như sau:

Bước 1: Cân khối lượng của một viên thuốc, ghi lại giá trị là m₀ gam.

Bước 2: Nghiền mịn viên thuốc ở trên, cân m₁ gam thuốc này cho vào bình tam giác, thêm tiếp khoảng 10 mL nước cất và lắc đều.

Bước 3: Lấy chính xác 25,0 mL dung dịch HCl 0,1017 M cho vào bình tam giác chứa thuốc để hoà tan hết hoạt chất. Lắc đều và đun nhẹ để đuổi hết CO₂, sau đó làm nguội về nhiệt độ phòng.

Bước 4: Tráng rửa burette bằng nước cất, sau đó tráng lại bằng dung dịch X. Tiến hành chuẩn độ lượng acid HCl dư trong bình tam giác ở bước 3 bằng dung dịch NaOH 0,1008 M với chỉ thị phenolphthalein, thì tiêu tốn V mL dung dịch NaOH.

Thí nghiệm được lặp lại thêm 2 lần. Kết quả thí nghiệm lần thứ nhất được ghi lại trong bảng bên. Cho biết: 1 mol = 10³ mmol.

Lần thứ nhất

Thuốc A

Thuốc B

m₀ (gam)

1,503

0,725

m₁ (gam)

0,256

0,259

V (mL)

8,10

4,10

a) Theo kết quả thu được từ thí nghiệm lần thứ nhất, một viên thuốc A làm giảm được tối đa 10,13 mmol HCl (kết quả các phép tính trung gian không được làm tròn, chỉ kết quả cuối cùng được làm tròn tới hàng phần trăm).

b) Phản ứng chuẩn độ xảy ra ở bước 4 là HCl + NaOH → NaCl + H₂O.

c) Ở bước 4, dung dịch X là dung dịch HCl 0,1017 M.

d) Kết quả thu được từ thí nghiệm lần thứ nhất không phù hợp với giả thuyết ban đầu của Việt.

Đáp án:

a) Đúng

b) Đúng

c) Sai

d) Sai

Giải chi tiết:

a) Đúng.

Số mol HCl ban đầu = 25,0 × 0,1017 = 2,5425 mmol

Số mol HCl dư (thuốc A) = n(NaOH) = 8,10 × 0,1008 = 0,81648 mmol.

Lượng HCl phản ứng với m₁ (0,256 g) thuốc A là: 2,5425 - 0,81648 = 1,72602 mmol

Suy ra 1 viên thuốc A (1,503 g) giảm tối đa: \(1,72602\times\frac{1,503}{0,256}\approx10,13336\) mmol (làm tròn tới hàng phần trăm là 10,13 mmol).

b) Đúng. Ở bước 3, lượng HCl được lấy dư để hoà tan hết hoạt chất (CaCO₃ hoặc NaHCO₃) và đã đun nhẹ đuổi hết khí CO₂. Do đó, tại bước 4 chỉ xảy ra phản ứng chuẩn độ lượng HCl dư trong bình tam giác bằng dung dịch NaOH theo phương trình:

HCl + NaOH → NaCl + H₂O.

c) Sai. Điểm sai là burette ở bước 4 được dùng để chứa dung dịch chuẩn NaOH 0,1008 M chứ không phải chứa dung dịch HCl. Để tránh làm pha loãng nồng độ chất chuẩn sau khi tráng bằng nước cất, burette bắt buộc phải được tráng lại bằng dung dịch X là dung dịch NaOH 0,1008 M.

d) Sai. Với mẫu B:

Số mol HCl dư = 4,10 × 0,1008 = 0,41328 mmol.

Lượng HCl phản ứng với 0,259 g thuốc B là: 2,5425 - 0,41328 = 2,12922 mmol.

Một viên thuốc B (0,725 g) giảm tối đa: \(2,12922\times\frac{0,725}{0,259}\approx5,96\) mmol HCl < 10,13 mmol (thuốc A)

Nên kết quả thí nghiệm hoàn toàn phù hợp với giả thuyết ban đầu của Việt.

Câu 2. Cellulose và tinh bột đều có công thức chung là (C₆H₁₀O₅)ₙ. Tinh bột gồm hai thành phần là amylose và amylopectin. Thuỷ phân hoàn toàn cellulose và tinh bột trong môi trường acid đun nóng, thu được glucose theo phương trình hoá học sau:

(C₆H₁₀O₅)ₙ + nH₂O → (H⁺, t°) nC₆H₁₂O₆ (1)

a) Cellulose và tinh bột đều là polymer tự nhiên (polymer thiên nhiên).

b) Phản ứng thuỷ phân cellulose và tinh bột theo phương trình (1) là phản ứng tăng mạch polymer.

c) Vì cellulose và tinh bột đều có công thức chung là (C₆H₁₀O₅)ₙ nên phân tử khối của cellulose và tinh bột đều bằng nhau.

d) Cellulose và amylopectin đều cấu tạo từ các đơn vị glucose liên kết với nhau bằng các liên kết glycoside nên chúng đều có cấu tạo mạch polymer phân nhánh.

Đáp án:

a) Đúng

b) Sai

c) Sai

d) Sai

Giải chi tiết:

a) Đúng. Cả cellulose (thành phần chính tạo nên màng tế bào thực vật) và tinh bột (chất dinh dưỡng dự trữ trong thực vật) đều là các polysaccharide có sẵn trong tự nhiên, nên đều thuộc loại polymer tự nhiên (polymer thiên nhiên).

b) Sai. Điểm sai là phản ứng thuỷ phân theo phương trình (1) thực hiện việc cắt đứt các liên kết glycoside để chia nhỏ mạch polysaccharide thành các phân tử monomer glucose. Đây là phản ứng phân huỷ (cắt mạch) polymer chứ không phải phản ứng tăng mạch polymer.

c) Sai. Công thức chung (C₆H₁₀O₅)ₙ chỉ cho biết loại mắt xích cấu tạo, không cho biết hệ số trùng hợp n của từng phân tử. Vì n có thể khác nhau giữa cellulose và tinh bột nên không thể kết luận phân tử khối của chúng bằng nhau chỉ từ công thức chung.

d) Sai. Điểm sai nằm ở cấu tạo mạch của cellulose: amylopectin có cấu tạo mạch phân nhánh (do chứa liên kết α-1,4-glycoside và α-1,6-glycoside), nhưng cellulose chỉ gồm các đơn vị β-glucose nối với nhau qua liên kết β-1,4-glycoside tạo thành mạch polymer không phân nhánh (mạch thẳng).

Câu 3. Chất béo X có trong thành phần dầu đậu nành. Thủy phân X bằng dung dịch NaOH đun nóng, thu được các sản phẩm hữu cơ Y, Z, T theo phương trình hoá học sau:

Phương trình xà phòng hóa chất béo X với NaOH ở Phần II câu 3
Phương trình thủy phân chất béo bằng NaOH

Cho biết chất Z và chất T đều có tính chất giặt rửa.

a) Hợp chất Y có tên gọi là glycerol.

b) Trên mỗi phổ hồng ngoại của chất X và chất Y đều có tín hiệu đặc trưng cho các liên kết C=O và O-H.

c) Do X chứa gốc acid béo không no nên chất béo thu được khi hydrogen hoá hoàn toàn X thuộc loại chất béo no (chỉ chứa gốc acid béo no).

d) Chất Z và chất T đều có tính chất giặt rửa do các chất này đều có phần kị nước và phần ưa nước.

Đáp án:

a) Đúng

b) Sai

c) Đúng

d) Đúng

Giải chi tiết:

a) Đúng. Dựa vào sơ đồ phản ứng thuỷ phân chất béo X, hợp chất hữu cơ Y có công thức cấu tạo HOCH₂-CH(OH)-CH₂OH (hay C₃H₅(OH)₃), là một polyalcohol có tên gọi là glycerol.

b) Sai. Điểm sai là chất béo X chỉ chứa nhóm chức ester (-COO-) nên trên phổ hồng ngoại (IR) chỉ có tín hiệu đặc trưng của liên kết C=O mà không có liên kết O-H. Ngược lại, chất Y (glycerol) chỉ chứa nhóm chức alcohol (-OH) nên trên phổ IR chỉ có tín hiệu của liên kết O-H mà không có liên kết C=O.

c) Đúng. Phân tử X chứa 1 gốc acid béo no (-OOC-C₁₅H₃₁) và 2 gốc acid béo không no (-OOC-C₁₇H₃₁ chứa 2 liên kết đôi C=C). Khi hydrogen hoá hoàn toàn X, toàn bộ liên kết đôi C=C ở gốc hydrocarbon không no đều cộng H₂ chuyển thành gốc acid béo no (-OOC-C₁₇H₃₅), tạo ra chất béo no.

d) Đúng. Hai chất Z (C₁₅H₃₁COONa) và T (C₁₇H₃₁COONa) đều là muối sodium của acid béo (thành phần chính của xà phòng). Cấu tạo của chúng đều gồm phần ưa nước là nhóm carboxylate (-COO⁻) và phần kị nước là gốc hydrocarbon mạch dài (-C₁₅H₃₁, -C₁₇H₃₁) nên đều có tính chất giặt rửa.

Câu 4. Xét quá trình tạo thành các phức chất của Cu(II) trong sơ đồ gồm hai giai đoạn được đánh số (1), (2) như sau:

Sơ đồ tạo và thay thế phối tử phức chất Cu(II) ở Phần II câu 4
Sơ đồ phản ứng tạo phức của Cu(II)

Trong các phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺ và [CuCl₄]²⁻, mỗi phối tử đều liên kết với nguyên tử trung tâm bằng một liên kết cho – nhận.

a) Phức chất aqua [Cu(OH₂)₆]²⁺ có dạng hình học tứ diện.

b) Để hình thành liên kết cho – nhận trong phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺, các phân tử H₂O đã nhận cặp electron hoá trị riêng (cặp electron chưa liên kết) của cation Cu²⁺.

c) Số liên kết cho – nhận giữa nguyên tử trung tâm với các phối tử trong hai phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺ và [CuCl₄]²⁻ là bằng nhau.

d) Ở giai đoạn (2) có xảy ra phản ứng thay thế phối tử trong phức chất.

Đáp án:

a) Sai

b) Sai

c) Sai

d) Đúng

Giải chi tiết:

a) Sai. Điểm sai là phức chất aqua [Cu(OH₂)₆]²⁺ có nguyên tử trung tâm Cu²⁺ liên kết với 6 phối tử H₂O (số phối trí bằng 6) nên có dạng hình học bát diện, không phải tứ diện. Phức chất có dạng hình học tứ diện trong sơ đồ trên là [CuCl₄]²⁻ (số phối trí bằng 4).

b) Sai. Điểm sai là nhận định đã đảo ngược vai trò của chất cho và chất nhận electron. Trong phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺, nguyên tử oxygen của các phối tử H₂O là chất cho cặp electron hoá trị riêng (chưa liên kết) vào các orbital trống của nguyên tử trung tâm Cu²⁺ (cation Cu²⁺ là chất nhận).

c) Sai. Điểm sai là số lượng liên kết cho – nhận trong hai phức chất này không bằng nhau. Vì mỗi phối tử tạo một liên kết cho – nhận với nguyên tử trung tâm, nên phức chất [Cu(OH₂)₆]²⁺ có 6 liên kết cho – nhận (ứng với 6 phối tử H₂O), còn phức chất [CuCl₄]²⁻ chỉ có 4 liên kết cho – nhận (ứng với 4 phối tử Cl⁻).

d) Đúng. Ở giai đoạn (2), khi thêm dung dịch HCl đặc vào dung dịch chứa phức [Cu(OH₂)₆]²⁺, các phối tử Cl⁻ đã thay thế các phối tử H₂O để tạo thành phức chất mới [CuCl₄]²⁻ theo phương trình:

[Cu(OH₂)₆]²⁺(aq) + 4Cl⁻(aq) ⇌ [CuCl₄]²⁻(aq) + 6H₂O(l).

Ôn tập liên quan: Bài cellulose làm rõ mạch polysaccharide và phản ứng thủy phân xuất hiện ở Câu 2.

Lời giải chi tiết Phần III: 6 câu trả lời ngắn

Câu 1. Thế điện cực chuẩn của các cặp oxi hoá – khử Sn²⁺/Sn và Cu²⁺/Cu lần lượt là –0,138 V và +0,340 V. Tính sức điện động chuẩn (theo V) của pin Galvani tạo bởi hai cặp oxi hoá – khử trên (làm tròn kết quả tới hàng phần trăm).

Đáp án: 0,48

Giải chi tiết:

Điều kiện và mô hình: Pin Galvani hoạt động ở điều kiện chuẩn (nồng độ ion bằng 1 M, nhiệt độ 25 °C). Trong hai cặp oxi hoá – khử đã cho, cặp Cu²⁺/Cu có thế điện cực chuẩn lớn hơn (+0,340 V > –0,138 V) nên điện cực Cu đóng vai trò là cực dương (cathode), còn điện cực Sn đóng vai trò là cực âm (anode).

Phép tính: Áp dụng công thức tính sức điện động chuẩn của pin Galvani:

E°(pin) = E°(cathode) – E°(anode) = E°(Cu²⁺/Cu) – E°(Sn²⁺/Sn) = +0,340 – (–0,138) = 0,478 (V).

Đơn vị, làm tròn và kiểm tra cách ghi đáp án: Kết quả sức điện động chuẩn tính theo đơn vị volt (V) là 0,478 V. Theo yêu cầu làm tròn tới hàng phần trăm (chữ số hàng phần nghìn là 8 ≥ 5 nên tăng 1 đơn vị ở hàng phần trăm), học sinh ghi đáp án là 0,48.

Câu 2. Xi măng Portland có thành phần được biểu diễn như sau: 3CaO·Al₂O₃ (kí hiệu là C₃A), 2CaO·SiO₂ (kí hiệu là C₂S), 3CaO·SiO₂ (kí hiệu là C₃S), 4CaO·Al₂O₃·Fe₂O₃ (kí hiệu là C₄AF), CaSO₄ (hay CaO·SO₃), còn lại là phụ gia. Thành phần của một loại xi măng Portland quy đổi về % khối lượng các chất được cho trong bảng sau:

Thành phần

CaO

SiO₂

Al₂O₃

Fe₂O₃

SO₃

Phụ gia

% khối lượng

67,76

22,20

5,61

2,40

1,60

0,43

Phần trăm theo khối lượng của 3CaO·SiO₂ (C₃S) trong loại xi măng Portland trên là x %. Xác định giá trị của x (không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần mười).

Đáp án: 61,6

Giải chi tiết:

Điều kiện và mô hình: Tự chọn khối lượng xi măng = 100 gam, khi đó khối lượng của mỗi oxide quy đổi đúng bằng số phần trăm khối lượng trong bảng. Vận dụng bảo toàn số mol từng oxide (Fe₂O₃, Al₂O₃, SO₃, CaO và SiO₂) trong các thành phần của xi măng.

Phép tính:

Tính theo Fe₂O₃: \(n_{Fe_2{}O_3}{}=\frac{2,4}{160}=0,015\) mol → \(n_{CaO}(C_4AF)=4\times0,015=0,06\) mol và \(n_{Al_2O_3}(C_4AF)=0,015\;\mathrm{mol}\).

Tính theo Al₂O₃: \(n_{Al_2O_3}=\frac{5,61}{102}=0,055\) mol → \(n_{Al_2O_3}(C_3A)=0,055-0,015=0,04\) mol → \(n_{CaO}(C_3A)=3\times0,04=0,12\) mol.

Tính theo SO₃: \(n_{CaO}(CaO\cdot SO_3)=n_{SO_3}{}=\frac{1,60}{80}=0,02\) mol.

Đặt \(n_{C_2S}=u\) (mol) và \(n_{C_3S}=v\) (mol).

Bảo toàn mol CaO và SiO₂ có: \(2u+3v+0,06+0,12+0,02=\frac{67,76}{56}=1,21\) mol; \(u+v=\frac{22,20}{60}=0,37\) mol.

Giải hệ phương trình thu được u = 0,10 mol và v = 0,27 mol. Khối lượng C₃S trong 100 gam xi măng là 228 × 0,27 = 61,56 gam. Do đó, phần trăm khối lượng C₃S bằng 61,56%, làm tròn đến hàng phần mười là 61,6%.

Đơn vị, làm tròn và kiểm tra cách ghi đáp án: Kết quả tính theo phần trăm khối lượng là 61,56%. Khi làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần mười theo yêu cầu của đề bài, ta thu được %C₃S = 61,6% và ghi đáp án là 61,6.

Câu 3. Trong một nhà máy sản xuất đường saccharose, sau một số giai đoạn xử lí thu được đường ẩm (chỉ gồm saccharose và 1,40% nước theo khối lượng). Đường ẩm được đưa vào thiết bị sấy cho tiếp xúc với dòng không khí nóng (chứa 0,80% nước theo khối lượng). Tỉ lệ khối lượng không khí nóng : đường ẩm là 3 : 1.

Trong quá trình sấy, chỉ xảy ra sự bay hơi của nước từ đường ẩm vào dòng không khí nóng. Sau khi sấy, dòng không khí nóng thoát ra khỏi thiết bị chứa 1,25% nước theo khối lượng và thu được đường chứa a×10⁻² % nước theo khối lượng. Xác định giá trị của a (không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần trăm).

Đáp án: 3,34

Giải chi tiết:

Điều kiện và mô hình: Trong quá trình sấy chỉ xảy ra sự bay hơi của nước từ đường ẩm sang dòng không khí nóng. Tự chọn lượng chất ban đầu theo đúng tỉ lệ khối lượng 3 : 1 gồm 300 gam không khí nóng (0,80% H₂O) và 100 gam đường ẩm (1,40% H₂O).

Phép tính:

Gọi lượng H₂O đã bị dòng không khí nóng lấy đi là x (gam).

Phần trăm khối lượng H₂O trong không khí sau sấy là: %H₂O (không khí sau sấy) = \(\frac{x+300\times0,8\%}{x+300}\)= 1,25% → x = \(\frac{108}{79}\) ≈ 1,3671 gam.

Phần trăm khối lượng H₂O trong đường sau sấy là: %H₂O (đường sau sấy) = \(\frac{100\times1,4\%-x}{100-x}\)= 3,34 × 10⁻² %.

Đơn vị, làm tròn và kiểm tra cách ghi đáp án: Đối chiếu với giá trị a×10⁻² % nước theo khối lượng trong đề bài và làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần trăm, ta thu được a = 3,34 và ghi đáp án là 3,34.

Câu 4. Một nhà máy sản xuất ammonia theo phương pháp Haber – Bosch. Để thu được nitrogen (N₂) và hydrogen (H₂) từ methane, không khí và nước, các giai đoạn chính được thực hiện như sau:

Giai đoạn 1: Cho hỗn hợp gồm khí methane và hơi nước với tỉ lệ mol tương ứng là 1 : 3,2 qua tháp phản ứng chứa xúc tác ở 900 °C, xảy ra phản ứng sau:

CH₄(g) + H₂O(g) ⇌ (xt, 900 °C) CO(g) + 3H₂(g).

Hiệu suất chuyển hoá CH₄ ở giai đoạn này là h%.

Giai đoạn 2: Hỗn hợp thu được sau giai đoạn 1 được trộn với không khí (chứa 80% N₂ và 20% O₂ theo thể tích) để oxi hoá hết methane theo phản ứng:

2CH₄(g) + O₂(g) → (xt, t°) 2CO(g) + 4H₂(g).

Giai đoạn 3: Trộn hỗn hợp thu được sau giai đoạn 2 với hơi nước dư để oxi hoá hết CO thành CO₂ theo phản ứng: CO(g) + H₂O(g) ⇌ (t°) CO₂(g) + H₂(g).

Giai đoạn 4: Dẫn hỗn hợp thu được sau giai đoạn 3 vào tháp hấp thụ để tách CO₂ và hơi nước. Hỗn hợp khí còn lại chỉ gồm N₂ và H₂ với tỉ lệ mol tương ứng là 1 : 3 được sử dụng để tổng hợp ammonia.

Coi các phản ứng khác trong các giai đoạn từ 1 đến 4 xảy ra không đáng kể. Xác định giá trị của h (không làm tròn kết quả các phép tính trung gian, chỉ làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần mười).

Đáp án: 42,9

Giải chi tiết:

Điều kiện và mô hình: Tự chọn lượng chất theo tỉ lệ đề cho (nO₂ : nN₂ = 1 : 4; nN₂ : nH₂ = 1 : 3). Đặt nguyên liệu ban đầu gồm O₂ (1 mol), N₂ (4 mol), CH₄ (x mol) và H₂O (y mol, chỉ tính phần H₂O đã phản ứng); khi đó thành phẩm thu được sau giai đoạn 3 gồm N₂ (4 mol), H₂ (12 mol) và CO₂ (x mol, theo bảo toàn C).

Phép tính:

Bảo toàn nguyên tố O và H cho toàn bộ quá trình: Bảo toàn O → 2x = y + 1 × 2; Bảo toàn H → 12 × 2 = 4x + 2y → giải hệ phương trình thu được x = 3,5 và y = 5.

Xét giai đoạn 2 (do O₂ chỉ tham gia ở giai đoạn này): \(n_{CH_4}\) (giai đoạn 2) = \(2n_{O_2}\) = 2 mol → \(n_{CH_4}\) (phản ứng ở giai đoạn 1) = x – 2 = 3,5 – 2 = 1,5 mol.

Hiệu suất chuyển hoá CH₄ ở giai đoạn 1 là: h = \(\frac{1,5}{3,5}\times100\%\) ≈ 42,857% → làm tròn bằng 42,9%.

Đơn vị, làm tròn và kiểm tra cách ghi đáp án: Kết quả hiệu suất tính theo đơn vị phần trăm (%) là 42,9%. Khi làm tròn kết quả cuối cùng tới hàng phần mười theo yêu cầu của đề bài, ta thu được h = 42,9 và ghi đáp án là 42,9.

Câu 5. Cho các phản ứng hoá học được đánh số như sau:

Bốn phương trình hóa học cần phân loại ở Phần III câu 5
Bốn phản ứng hóa học trong câu 5 Phần III

Sắp xếp số tương ứng của mỗi phản ứng theo thứ tự: phản ứng thủy phân, phản ứng trùng ngưng, phản ứng trùng hợp và phản ứng cộng, thành bộ bốn số (ví dụ: 1234, 4321, ...).

Đáp án: 4213

Giải chi tiết:

Điều kiện và mô hình: Đối chiếu đặc điểm biến đổi liên kết và sản phẩm tạo thành của từng phương trình hoá học với khái niệm các loại phản ứng hữu cơ (thuỷ phân, trùng ngưng, trùng hợp, phản ứng cộng).

Giải thích:

Phản ứng (1) kết hợp nhiều phân tử monomer ethylene có liên kết đôi C=C tạo thành polyethylene mà không giải phóng phân tử nhỏ ⇒ thuộc loại phản ứng trùng hợp.

Phản ứng (2) kết hợp nhiều phân tử ε-aminocaproic acid tạo thành polymer đồng thời giải phóng các phân tử nhỏ H₂O ⇒ thuộc loại phản ứng trùng ngưng.

Phản ứng (3) cộng trực tiếp phân tử Br₂ vào liên kết đôi C=C của ethylene tạo 1,2-dibromoethane ⇒ thuộc loại phản ứng cộng.

Phản ứng (4) phân cắt disaccharide (saccharose) có sự tham gia của H₂O với xúc tác H⁺ tạo hai monosaccharide ⇒ thuộc loại phản ứng thuỷ phân.

Kiểm tra cách ghi đáp án: Ghép các số theo đúng thứ tự yêu cầu: phản ứng thuỷ phân (4) → phản ứng trùng ngưng (2) → phản ứng trùng hợp (1) → phản ứng cộng (3), thí sinh ghi bộ bốn chữ số liền nhau là 4213.

Câu 6. Cho các chất được đánh số như sau:

(1) methyl acetate

(2) ethyl formate

(3) acetic acid

(4) methyl methacrylate

(5) sodium palmitate

(6) propyl acetate

Liệt kê theo trình tự từ nhỏ đến lớn các số ứng với tất cả các chất là ester (ví dụ: 56, 124, 3456, ...).

Đáp án: 1246

Giải chi tiết:

Điều kiện và mô hình: Ester là dẫn xuất của carboxylic acid được tạo thành khi thay thế nhóm -OH ở nhóm carboxyl (-COOH) bằng nhóm -OR' (với R' là gốc hydrocarbon). Tên gọi của ester có dạng: tên gốc R' (đuôi -yl) + tên gốc acid RCOO- (đuôi -ate).

Giải thích:

(1) methyl acetate (CH₃COOCH₃): chứa nhóm chức -COO- liên kết với gốc methyl ⇒ là ester.

(2) ethyl formate (HCOOC₂H₅): chứa nhóm chức -COO- liên kết với gốc ethyl ⇒ là ester.

(3) acetic acid (CH₃COOH): chứa nhóm chức -COOH ⇒ thuộc loại carboxylic acid (loại).

(4) methyl methacrylate (CH₂=C(CH₃)COOCH₃): chứa nhóm chức -COO- liên kết với gốc methyl ⇒ là ester không no.

(5) sodium palmitate (C₁₅H₃₁COONa): là muối sodium của acid béo ⇒ thuộc loại muối carboxylate (loại).

(6) propyl acetate (CH₃COOCH₂CH₂CH₃): chứa nhóm chức -COO- liên kết với gốc propyl ⇒ là ester.

Kiểm tra cách ghi đáp án: Các số ứng với chất thuộc loại ester gồm 1, 2, 4 và 6. Sắp xếp các chữ số này theo trình tự tăng dần từ nhỏ đến lớn, thí sinh ghi dãy số 1246.

Những lỗi thường gặp và chuyên đề cần ôn tập sau khi giải đề

Sau khi đối chiếu đáp án, học sinh có thể phân loại câu sai theo chuyên đề để xác định phần kiến thức cần bổ sung. Các nhóm dưới đây tổng hợp lỗi thường gặp từ những câu hỏi trong mã đề 0343, không thay thế cho đáp án và lời giải phía trên.

Nhóm lỗi về cấu tạo, danh pháp và phản ứng hữu cơ

Lỗi nhận diện nhóm chức và phổ hồng ngoại (IR): Thí sinh làm sai Câu 15 (Phần I), Câu 3b (Phần II) hoặc Câu 6 (Phần III) thường do nhầm lẫn giữa ester với carboxylic acid, muối sodium palmitate (C₁₅H₃₁COONa) hoặc quên vùng tín hiệu đặc trưng của liên kết C=O và O-H trên phổ IR.

\(\rightarrow\)Chuyên đề cần rà soát: Ôn lại Chương 1: Ester – Lipid (Bài 1: Ester – Lipid và Bài 2: Xà phòng và chất giặt rửa – Hóa học 12 Kết nối tri thức), kết hợp xem lại bảng số sóng hấp thụ đặc trưng trên phổ hồng ngoại ở chương Mở đầu Hóa học hữu cơ lớp 11.

Lỗi về cấu trúc mạch và phản ứng của polymer, carbohydrate: Các sai sót ở Câu 1 (Phần I), Câu 2b, 2c, 2d (Phần II) và Câu 5 (Phần III) xuất phát từ việc đánh đồng hệ số trùng hợp n giữa tinh bột và cellulose, nhầm cellulose thành mạch phân nhánh như amylopectin, hoặc gọi sai phản ứng thuỷ phân cắt mạch thành tăng mạch polymer.

\(\rightarrow\)Chuyên đề cần rà soát: Xem lại Chương 2: Carbohydrate (Bài 5: Saccharose và maltose, Bài 6: Tinh bột và cellulose) và Chương 4: Polymer (Bài 12: Đại cương về polymer, Bài 13: Vật liệu polymer – Hóa học 12 Kết nối tri thức).

Lỗi xác định bậc amine và đơn vị cấu tạo peptide: Nếu chọn sai ở Câu 6, Câu 7 và Câu 8 (Phần I), thí sinh cần phân biệt rõ bậc của amine (tính bằng số nguyên tử H trong NH₃ bị thay thế bởi gốc hydrocarbon) với điều kiện hình thành liên kết peptide chỉ từ các gốc α-amino acid (không phải β- hay γ-amino acid).

\(\rightarrow\)Chuyên đề cần rà soát: Ôn tập Chương 3: Hợp chất chứa nitrogen (Bài 8: Amine, Bài 9: Amino acid và peptide – Hóa học 12 Kết nối tri thức).

Nhóm lỗi về điện hoá học, đại cương kim loại và phức chất

Lỗi về nguyên tắc hoạt động của pin Galvani và điện phân: Thí sinh mất điểm ở Câu 4, Câu 10, Câu 13, Câu 18 (Phần I) hoặc Câu 1 (Phần III) thường do quên vai trò khép kín mạch của cầu muối, nhầm lẫn bán phản ứng khử Al³⁺ ở cathode khi điện phân nóng chảy Al₂O₃, hoặc lấy ngược thứ tự hiệu thế điện cực chuẩn E°(cathode) – E°(anode).

\(\rightarrow\)Chuyên đề cần rà soát: Đối chiếu lại Chương 5: Pin điện và điện phân (Bài 15: Thế điện cực và nguồn điện hoá học, Bài 16: Điện phân) và Chương 6: Đại cương về kim loại (Bài 19: Tính chất vật lí và tính chất hoá học của kim loại, Bài 20: Kim loại trong tự nhiên và phương pháp tách kim loại, Bài 22: Ăn mòn kim loại – Hóa học 12 Kết nối tri thức).

Lỗi về hình học phức chất và bản chất liên kết cho – nhận: Việc trả lời sai các mệnh đề ở Câu 4a, 4b, 4c, 4d (Phần II) cho thấy học sinh chưa phân biệt được dạng bát diện của phức [Cu(OH₂)₆]²⁺ (6 phối tử) với dạng tứ diện của [CuCl₄]²⁻ (4 phối tử), hoặc xác định ngược vai trò cho cặp electron chưa liên kết của phối tử H₂O vào nguyên tử trung tâm Cu²⁺.

\(\rightarrow\)Chuyên đề cần rà soát: Ôn tập kĩ Chương 8: Sơ lược về dãy kim loại chuyển tiếp thứ nhất và phức chất (Bài 27: Đại cương về kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất, Bài 28: Sơ lược về phức chất, Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất – Hóa học 12 Kết nối tri thức).

Nhóm lỗi thực nghiệm, cân bằng dung dịch và tính toán công nghiệp

Lỗi về cân bằng thuỷ phân, xử lí nước và thao tác chuẩn độ: Các sai lầm ở Câu 2, Câu 3, Câu 14, Câu 17 (Phần I) và Câu 1c, 1d (Phần II) bắt nguồn từ việc quên nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier của ion Al³⁺ trong nước, nhầm khái niệm nước cứng (do Ca²⁺, Mg²⁺ gây ra) hoặc chọn sai dung dịch tráng rửa burette (phải tráng bằng dung dịch chuẩn NaOH 0,1008 M nạp trên burette thay vì HCl).

\(\rightarrow\)Chuyên đề cần rà soát: Rà soát Chương 7: Nguyên tố nhóm IA và nhóm IIA (Bài 24: Nguyên tố nhóm IA, Bài 25: Nguyên tố nhóm IIA – Hóa học 12 Kết nối tri thức) cùng kiến thức chuẩn độ acid – base ở Chương 1: Cân bằng hoá học (Hóa học 11).

Lỗi mô hình hoá bài toán công nghiệp và quy tắc làm tròn: Ở các bài toán định lượng thuộc Câu 1a (Phần II) và Câu 2, Câu 3, Câu 4 (Phần III), thí sinh dễ tính sai nếu không biết cách tự chọn lượng chất ban đầu (100 gam xi măng Portland, 100 gam đường ẩm đi kèm 300 gam không khí nóng, hoặc chọn tỉ lệ mol N₂ : O₂ : H₂ trong quy trình Haber – Bosch) và mắc lỗi làm tròn sớm ở các phép tính trung gian.

\(\rightarrow\)Chuyên đề cần rà soát: Luyện tập lại phương pháp bảo toàn nguyên tố (C, H, O, N, Ca, Si, Al, Fe, S) kết hợp ôn lại quy trình tổng hợp NH₃ ở Chương 2: Nitrogen – Sulfur (Hóa học 11), đồng thời giữ nguyên phân số trên máy tính cầm tay cho tới bước làm tròn cuối cùng.

Tổng kết

Bài viết giải đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Hóa Học trên đây đã cung cấp trọn vẹn đáp án và hướng dẫn giải cho 28 câu hỏi thuộc mã đề 0343 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Khi tự chấm điểm, học sinh cần lưu ý ba điểm quan trọng: đối chiếu đúng mã đề 0343, không làm tròn số ở các phép tính trung gian và phân biệt rõ bản chất cấu tạo ở phần đúng/sai.

Để củng cố các phần kiến thức còn hổng, thí sinh hãy ôn tập tiếp theo từng bài học tại chuyên đề Hóa học 12 Kết nối tri thức với cuộc sống.

Đánh giá

(0)

Gửi đánh giá

0

Bình luận - Hỏi đáp

Bạn cần để có thể bình luận và đánh giá.
Đang tải bình luận...
Bài viết tương tự
Công ty cổ phần Eduvator Giấy chứng nhận số: 0107346642
Ngày cấp phép: 07/03/2016.Nơi cấp: Sở KHĐT Hà Nội.

Giấy phép hoạt động Trung tâm chuyên luyện thi IELTS số 4478 /GCN-SGDĐT Hà Nội.

DMCA.com Protection StatusĐã đăng ký Bộ Công Thương giấy phép hoạt động kinh doanh