Làm thế nào để ôn tập từ mới hiệu quả khi lượng từ mới đã trở nên nhiều hơn?

Bài viết này sẽ cung cấp một số phương pháp ôn tập nhiều từ vựng một cách hiệu quả và giúp chúng đi vào trí nhớ dài hạn của người học. Tuy nhiên mỗi người học sẽ phù hợp với một cách ôn tập khác nhau, vì vậy người học có thể thử và tìm ra phương pháp phù hợp với mình, hoặc kết hợp các phương pháp này.

Thông thường người học ngoại ngữ hiểu rằng từ vựng chính là gốc gác của ngôn ngữ, đồng thời cũng hiểu rằng việc học từ 10-20 từ vựng mỗi ngày và vận dụng chúng trong khi nói, khi viết rất cần thiết. Tuy nhiên nếu người học không ôn tập lại, những từ vựng đó sẽ sớm đi vào “dĩ vãng”, để rồi đến một ngày nhìn lại, sẽ thấy từ này “quen quen” nhưng không nhớ được nghĩa của từ.

Vậy người học cần ôn tập từ vựng thường xuyên để biến những từ vựng trong trí nhớ ngắn hạn đi vào trí nhớ dài hạn, để mãi mãi nhớ được từ đó. Nhưng nếu mỗi ngày học 10 từ, 1 tháng sẽ được 300 từ, 2 tháng sẽ được 600 từ, 1 năm được 3600 từ… đến lúc đó phần đông người học sẽ bắt đầu nản với khối lượng từ cần ôn tập, và từ vựng lại dần đi vào quên lãng.

Khi tìm kiếm cụm từ “Cách ôn tập từ vựng tiếng Anh hiệu quả” trên Google, đa số các bài viết đều chỉ tập trung vào phương pháp “học từ vựng hiệu quả, nhớ lâu”, chứ không phải phương pháp “ôn từ vựng hiệu quả, nhớ mãi”.

Lưu ý về cách học từ vựng

Phương pháp ôn tập nhanh từ vựng số lượng lớn theo chủ đề hoặc ngẫu nhiên

Đối với người học bằng giấy bút

Nếu chép từ vựng ra vở kẻ ngang (30 dòng 1 trang) thì với cách chép như trên (chép từ kèm phiên âm, câu mẫu và collocation nếu có), người học sẽ chép được 8-10 từ trong 1 trang. Do đó, nên đánh số trang như sau: 

• từ 1 đến 30

• Đến trang 31 đánh là 1A, rồi tiếp tục đánh đến 30A

• Đến trang 61 đánh là 1B, rồi tiếp tục đánh đến 30B

• tương tự

Tại sao lại là bộ 30 trang? Vì 1 tháng thường có 30-31 ngày! Tức là đến ngày nào thì sẽ ôn trang của ngày đó và ôn tập từ vựng của 2 ngày trước. Ví dụ nếu hôm nay là ngày 27 tháng 5, người học đang học đến trang 6B, thì sẽ ôn tập từ vựng của ngày 6, 6A, 4B, 5B. Như vậy trong vòng 1 tháng người học sẽ học và ôn lại từ vựng 4 lần.

Nghiên cứu chỉ ra rằng nếu ôn đến lần thứ 4 (trong vòng 31 ngày) thì người học sẽ nhớ được trên 95% kiến thức đã học. 

Đây là ứng dụng của kỹ thuật lặp lại ngắt quãng (Spaced Repetition), tức là kỹ thuật gia tăng thời gian giữa những lần ôn tập để khai thác hiệu ứng tâm lý ngắt quãng (định nghĩa bởi Hermann Ebbinghaus, nhà tâm lý học người Đức) , thích hợp trong việc học ngôn ngữ thứ hai, đặc biệt là từ vựng.

Cần lưu ý thêm, khi ôn tập lại người học nên dùng mảnh giấy che từ vựng tiếng Anh đi, chỉ nhìn vào nghĩa của từ rồi đoán xem từ bị che là từ gì. Điều này giúp người học kích hoạt được khả năng nghĩ đến từ này trong lúc nói hoặc viết. 

Ưu điểm

• Không bỏ sót từ vựng nào, vì cứ đến ngày nào trong tháng sẽ ôn các trang đánh số ngày đó

• Phù hợp với cách học từ “không theo chủ đề”. Tuy rằng thường được khuyên nên học từ vựng theo chủ đề, người học vẫn cần kết hợp với học từ vựng có vẻ “không theo chủ đề”. Ví dụ khi học từ vựng chủ đề giao thông, cần kết hợp xem các video hoặc đọc báo về chủ đề giao thông, và thế là một số từ mới xuất hiện, người học cần note chúng vào vở và học thôi!

• Số lượng từ vựng cần ôn không nhiều, không đến con số hàng trăm

Nhược điểm

• Khi học bằng giấy bút thì rất khó để viết nghĩa tiếng Anh của từ đó ra, vì sẽ mất thời gian. Như vậy thường thường người học sẽ viết nghĩa tiếng Việt của từ, và điều này không thực sự có lợi nếu nghĩa tiếng Việt của nó không hoàn toàn tương đương với tiếng Anh.

2. Đối với người học bằng thiết bị công nghệ

Hãy sử dụng flashcard. Có thể sử dụng các ứng dụng hoặc trang web cung cấp flashcard miễn phí hoặc trả phí.

Lưu ý khi sử dụng podcast, vẫn phải có đầy đủ các thành phần như từ vựng, phiên âm/phát âm của từ, nghĩa của từ, câu mẫu và kết hợp từ nếu có.

Với flashcard miễn phí như quizlet, các phiên ôn tập sẽ được thiết kế đơn giản hơn. Vì vậy người học cần chủ động chia khối lượng từ vựng thành các học phần nhỏ và đánh số thứ tự để ôn lại theo chu kỳ giống như học với sách vở vậy.

Với flashcard tính phí (Memrise, Duolingo,...), các phiên ôn tập sẽ được thiết kế rất khoa học. Ngay kể cả khi người học không quá chăm chỉ cũng khó lòng mà quên được từ vựng, bởi lẽ từ vựng được ôn tập theo chu kỳ và các từ người học quên nghĩa sẽ được lưu lại để ôn cho tới khi thuộc thì thôi.

Ưu điểm

• Ôn tập được nhiều từ vựng trong thời gian ngắn

• Có thể chèn audio phát âm từ vựng vào từng từ, khi ôn tập sẽ được nghe lại nhiều lần, không quên được cách phát âm của từ đó

• Hình thức ôn tập phù hợp với cả từ vựng theo chủ đề và không theo chủ đề

• Có thể ôn tập một cách linh hoạt hơn, vì mọi người sẽ cầm điện thoại bên mình thường xuyên hơn là sách bút

Nhược điểm

• flashcard miễn phí sẽ không hiệu quả bằng các ứng dụng trả phí

Phương pháp ôn tập sâu từ vựng số lượng nhỏ theo chủ đề

Xem video, đọc bài viết liên quan

Phương pháp này phù hợp với việc ôn tập từ vựng theo chủ đề. Sau khi học từ vựng và các kết hợp từ cho một chủ đề nào đó, người học tìm những video và bài báo có liên quan đến chủ đề này để xem, đọc. Khi nghe hoặc đọc được những từ mình đã học trong một ngữ cảnh nhất định, người học sẽ nhớ từ vựng lâu hơn.

Ví dụ, nếu hôm nay người học đã học từ vựng chủ đề ngoại hình (appearance), ngày hôm sau đọc 1 bài báo về chủ đề này, ví dụ “5 types of appearance in modeling”, hoặc 1 bài viết trên wikipedia về một kiểu ngoại hình nào đó, ví dụ bài viết về “normal weight obesity (skinny fat)”. Khi đọc như vậy, người học sẽ gặp những từ vựng về chủ đề ngoại hình mà mình đã học (gặp từ mới thì lại note ngay vào vở/flashcard nhé), từ đó sẽ có cơ hội ôn tập lại và nhớ từ vựng lâu hơn.

Sau khi đọc, cần kết hợp với xem video về chủ đề của bài đọc để củng cố từ vựng đã học. Ví dụ sau khi đọc bài về skinny fat, người học sẽ xem video “Skinny fat - to toned and lean in 6 steps”, đây sẽ là lần thứ 3 những từ vựng đó được cấy sâu hơn vào bộ não người học.

Có một lưu ý nhỏ rằng, khi tìm bài viết để đọc hoặc video để xem, cần chọn những chủ đề mà người học quan tâm, như vậy khi xem sẽ có hứng thú và dễ tiếp thu hơn.

Ưu điểm

• Vừa ôn tập từ vựng, vừa nâng cao khả năng nghe, đọc.

• Ôn tập từ vựng theo ngữ cảnh, qua đó nắm chắc hơn cách dùng từ vựng đó trong từng ngữ cảnh khác nhau.

• Được đọc/xem theo sở thích, từ vựng dễ ngấm vào đầu hơn, nhớ sâu hơn chỉ ôn bằng flashcard/ sách vở.

Nhược điểm

• Dù đọc nhiều bài viết hoặc xem nhiều video, vẫn sẽ có những từ vựng đã học mà chẳng xuất hiện trong video nào cả. Vì vậy người học phải kết hợp giữa cách ôn tập này và ôn tập bằng flashcard / trong sách vở.

• Tốn nhiều thời gian hơn việc ôn tập danh sách từ vựng trong vở/flashcard, vì có khi xem video mất 10 phút mà chỉ ôn được 10 từ thôi.

Tìm hiểu thêm: 2 kỹ thuật ghi nhớ và tiếp nhận từ vựng đối với người học tiếng Anh

Nói và viết về chủ đề liên quan

Nghe và đọc là hai hình thức học thụ động, giúp người học nhớ được nghĩa của từ vựng nói chung và trong ngữ cảnh nói riêng. Tuy nhiên, cách học và ôn từ vựng tốt nhất, đó chính là sử dụng hai kỹ năng nói và viết - hai hình thức học chủ động.

Sau khi đã tích lũy cho mình một lượng từ vựng về một chủ đề nào đó, người học cần phải thực hành sử dụng chúng bằng việc nói hoặc viết chúng ra trong một ngữ cảnh cụ thể. Cách dễ nhất là nói, viết về chính bản thân mình, sử dụng những từ đó. Ví dụ người học học từ vựng về chủ đề “relationships”, cần tập nói, viết khoảng 10 câu về “lịch sử tình trường của bản thân”, về “mức độ thân thiết với đồng nghiệp” hay “cách mình thường dùng để tạo lập mối quan hệ với mọi người”.

Ưu điểm

• Rèn luyện kỹ năng nói và viết

• Giúp người học phát huy khả năng huy động vốn từ của mình khi cần

• Giúp nhớ sâu, nhớ lâu.

Nhược điểm

• Thông thường mọi người sẽ thích luyện nghe, đọc hơn là nói và viết. Tuy nhiên đừng quên rằng nói và viết - hai hình thức ôn tập chủ động - mới là cách giúp người học ôn tập và vận dụng từ vựng hiệu quả nhất.

• Giống như phương pháp ôn tập nghe và đọc, người học sẽ nhớ từ lâu hơn, nhưng sẽ mất thời gian hơn và không ôn tập được nhiều từ vựng như flashcard. Cho nên hãy kết hợp ôn tập từ vựng qua danh sách từ vựng.

Nói tóm lại, bộ não của người học ngoại ngữ thông thường sẽ quên đi từ vựng nếu không được ôn lại thường xuyên. Tuy nhiên, với lượng từ vựng cần học ngày một nhiều, người học cần có cách ôn tập hợp lý để nhớ từ vựng lâu dài và hiệu quả hơn.

Như đã nói ở trên, người học có thể thử và chọn những cách ôn tập từ vựng phù hợp với bản thân nhất, hoặc kết hợp các cách trên, mỗi ngày ôn tập bằng một hình thức khác nhau, đan xen nghe, nói, đọc, viết. Mưa dầm thấm lâu, cho dù danh sách từ vựng có kéo dài đến hàng trăm, hàng nghìn từ, người học vẫn có cách giải quyết bằng các phương pháp ôn tập khoa học.

Bài tập vận dụng: 3 ngày học từ vựng chủ đề sức khỏe

Day 1: Learn some new words and phrases

1. high body fat percentage: tỉ lệ mỡ trong cơ thể cao

2. health risks: các nguy cơ về sức khỏe

3. obesity: béo phì 

4. metabolically: thuộc chuyển hóa 

5. body mass index (BMI): chỉ số khối cơ thể

6. syndrome: hội chứng

7. visceral fat: chất béo nội tạng 

8. be predisposed to something: có xu hướng tới điều gì 

9. insulin-resistance: sự kháng insulin 

10. type 2 diabetes: tiểu đường loại 2 

11. hypertension: tăng huyết áp

Day 2: Revise words from day 1 and learn some new words and phrases

1. premature coronary heart disease: bệnh tim sớm 

2. cardiovascular disease: bệnh tim mạch 

3. percentage body fat (PBF): phần trăm mỡ trên cơ thể 

4. abnormality: sự bất thường 

5. fat distribution: sự trao đổi chất béo

6. biochemical: thuộc sinh hóa

7. analysis: phân tích 

8. four-fold higher: cao gấp 4 lần

9. optimal: tối ưu

10. treatment: phương pháp điều trị 

11. energy restriction : hạn chế năng lượng 

12. weight loss: giảm cân

Day 3: Read this article from wikipedia and answer the question

Questions:

• What is normal weight obesity?

• Do you have this health problem? Why or why not?

• Who is predisposed to normal weight obesity?

• What can we do to avoid normal weight obesity?

Note: You can answer the question in 2 ways

• Speak out loud and record your answer to check if your answer is good enough

• Write it down and use the words and collocations you have learned in your answer 

Đáp án gợi ý

• What is normal weight obesity?

It is a status when a person has high body fat percentage, even when he is skinny. He can be exposed to health risks due to metabolically unhealthy syndromes similar to obesity.

• Do you have this health problem? Why or why not?

I have this problem because I am a couch potato who just enjoys sitting in my bedroom and studying, without doing exercise. Now weight loss is my desire, since I do not want to be predisposed to cardiovascular disease in my early age.

• Who is predisposed to normal weight obesity?

Anyone who has high percentage body fat, because if fat distribution does not function well, it causes biochemical abnormalities inside their bodies.

• What can we do to avoid normal weight obesity?

I suppose the optimal solution is the combination between energy restriction and doing exercise, which means a balance between our calories input and output.

Tổng kết

Thông qua bài viết này, tác giả đã tổng hợp và đưa ra một số phương pháp ôn tập từ vựng hiệu quả, chia thành 2 phương pháp chính là ôn tập nhanh số lượng lớn và ôn tập sâu số lượng nhỏ. Tác giả hi vọng người học sẽ tìm được phương pháp ôn tập từ vựng phù hợp với bản thân để ghi nhớ từ vựng nhanh chóng và hiệu quả lâu dài hơn.

Giải đáp thắc mắc về kiến thức tiếng Anh là nhu cầu thiết yếu của nhiều học viên trong quá trình học tập và ôn thi. ZIM Helper là diễn đàn trực tuyến chuyên nghiệp cung cấp giải đáp về kiến thức tiếng Anh cho người học đang luyện thi IELTS, TOEIC, luyện thi Đại học và các kỳ thi tiếng Anh khác. Diễn đàn được vận hành bởi đội ngũ High Achievers - những người đã đạt thành tích cao trong các kỳ thi, đảm bảo chất lượng thông tin và hướng dẫn chính xác cho người học. Liên hệ Hotline 1900-2833 (nhánh số 1) để được tư vấn chi tiết.

Tác giả: Vũ Thanh Thảo