Banner background

Sử dụng DESMOS để tìm hàm mũ tương đương trong các câu hỏi

Bài viết sau sẽ hướng dẫn người học sử dụng DESMOS để Tìm hàm mũ tương đương và ứng dụng trong các câu hỏi trong SAT Math.
su dung desmos de tim ham mu tuong duong trong cac cau hoi

Key takeaways

  • DESMOS là công cụ máy tính khoa học dùng trong các kỳ thi chuẩn hóa.

  • Để dùng DESMOS tìm hàm mũ tương đương, ta sử dụng tính năng vẽ đồ thị.

Trong các bài thi chuẩn hóa quốc tế về năng lực toán, chẳng hạn như Digital SAT, thí sinh có thể sẽ được cung cấp phần mềm DESMOS, phần mềm máy tính khoa học giúp giải quyết các vấn đề liên quan đến đồ thị, thống kê và các phép tính cơ bản. Nắm được các tính năng của DESMOS cũng như thao tác sử dụng sẽ giúp thí sinh tăng tốc độ làm bài, đơn giản hóa các bước tính toán, từ đó nâng cao hiệu quả bài thi. Trong phạm vi bài viết này, tác giả sẽ hướng dẫn người đọc cách sử dụng DESMOS để tìm hàm mũ tương đương, một dạng bài phổ biến trong bài thi Digital SAT.

Lý thuyết chung về hàm số mũ

Hàm số mũ có dạng tổng quát là:

\(y=f\left(x\right)=A\cdot B^{\left(x-m\right)}+n\)

Trong đó: 

  • f(x) là biểu thức đại số theo biến x 

  • B được gọi là cơ số. Trong SAT, ta luôn xét B > 0 và a ≠ 1.

  • Ví dụ hàm mũ: Người học xét hàm số y = f(x) = 3(2x+1) . Với f(x), cơ số là 3, g(x) sẽ là (2x + 1).

  • Trên mặt phẳng toạ độ Oxy, hàm số số mũ sẽ được biểu diễn dưới dạng một đường cong.

    Trong đó:

  • A là hệ số co giãn theo chiều dọc. Nếu A < 0, đồ thị còn bị phản xạ qua trục x.

  • B là cơ số, quyết định hàm số tăng hay giảm.

  • m quyết định độ dịch chuyển theo chiều ngang.

  • n quyết định độ dịch chuyển theo chiều dọc.

Cụ thể:

  • Nếu B > 1 thì hàm số tăng khi x tăng. Nếu 0 < B < 1 thì hàm số giảm khi x tăng, với điều kiện A > 0.

  • Hệ số A tác động trực tiếp lên giá trị y. Nếu |A| > 1, đồ thị bị kéo giãn theo chiều dọc. Nếu 0 < |A| < 1, đồ thị bị co lại theo chiều dọc. Nếu A < 0, đồ thị bị phản xạ qua trục x.

  • Phần x - m quyết định sự dịch chuyển theo chiều ngang. Nếu m > 0, đồ thị dịch sang phải m đơn vị. Nếu m < 0, đồ thị dịch sang trái |m| đơn vị.

  • Phần +n quyết định sự dịch chuyển theo chiều dọc. Nếu n > 0, đồ thị dịch lên n đơn vị. Nếu n < 0, đồ thị dịch xuống |n| đơn vị.

Một đặc điểm quan trọng của dạng: y = A · B^(x - m) + n là đường tiệm cận ngang: y = n

Ngoài ra, khi x = m thì: y = A · B^0 + n = A + n

Vì vậy, đồ thị luôn đi qua điểm: (m, A + n)

Ví dụ: y = 4 · 2^(x - 3) + 7 có A = 4, B = 2, m = 3 và n = 7.

Đồ thị dịch sang phải 3 đơn vị, dịch lên 7 đơn vị, có đường tiệm cận ngang y = 7 và đi qua điểm: (3, 11) vì khi x = 3: y = 4 · 2^0 + 7 = 11

Fig. 1.
Fig. 1.

Fig. 1. Function y = 4 · 2^(x - 3) + 7 on the Desmos Graphing Calculator. (Source: [1])

Xem thêm: Các quy tắc số mũ (exponent) và căn bậc (radical) trong SAT® Math

Diễn giải đồ thị hàm mũ trên mặt phẳng toạ độ Oxy

Trên mặt phẳng tọa độ Oxy:

  • Đồ thị của hàm số y = f(x) = A ⋅ B^x là một đường cong có tiệm cận y = 0.

  • A là hệ số của hàm số.

  • B là cơ số, với B > 0 và B ≠ 1.

  • Các cặp giá trị (x, y) thỏa mãn hàm số sẽ nằm trên đồ thị.

Ngoài ra, người học có thể dựa vào cơ số B để xác định chiều biến thiên của đồ thị:

  • Nếu B > 1 và A > 0, đồ thị tăng dần từ trái sang phải.

  • Nếu 0 < B < 1 và A > 0, đồ thị giảm dần từ trái sang phải.

Hệ số A cũng ảnh hưởng đến vị trí và hướng của đồ thị:

  • Nếu A > 0, đồ thị nằm phía trên trục Ox và tiến gần đến trục Ox khi x giảm hoặc tăng tùy vào giá trị của B.

  • Nếu A < 0, đồ thị bị phản xạ qua trục Ox và nằm phía dưới trục Ox.

Một đặc điểm quan trọng người học cần chú ý của hàm số mũ là đồ thị không bao giờ cắt trục Ox khi A = 0, bởi vì: B^x > 0 với mọi x. Tuy vậy, hàm mũ có thể cắt trục Oy, điểm này được gọi là y-intercept. Khi quan sát đồ thị, người học có thể quan sát điểm giao giữa đồ thị và Oy, đây là điểm có toạ độ (0, f(0)).

Ví dụ: Xét hàm số y = f(x) = 3^(x + 1)

Ta có thể biến đổi hàm số thành 3 ⋅ 3^x, vậy ta có:

  • B = 3 > 1 -> Đồ thị tăng dần từ trái sang phải.

  • A > 0 -> đồ thị nằm phía trên trục Ox và tiến gần đến trục Ox khi x giảm.

  • Khi x = 0, f(x) = 3 => y-intercept có toạ độ (0,3).

Fig. 2.
Fig. 2.

Fig. 2. Function f(x) = 3^(x + 1) on the Desmos Graphing Calculator. (Source: [2])

Lý thuyết về hàm mũ tương đương

Hai biểu thức mũ tương đương là hai biểu thức tuy có dạng khác nhau nhưng luôn cho cùng một giá trị với mọi giá trị của x (khi thay cùng một x). Hai biểu thức này sẽ có cùng tập nghiệm và cùng đồ thị.

Như vậy, hai biểu thức bậc hai tương đương sẽ có các đặc điểm sau:

  • Biến đổi đại số được thành nhau.

  • Khi rút gọn hoặc khai triển thì là cùng một biểu thức.

  • Khi biểu diễn trên đồ thị thì sẽ trùng nhau.

Trong phạm vi hàm mũ, một hàm số mũ có thể được viết dưới nhiều dạng khác nhau nhưng vẫn biểu diễn cùng một hàm số. Khi làm bài SAT, người học có thể cần sử dụng các quy tắc lũy thừa để biến đổi giữa các dạng.

Các quy tắc quan trọng về biến đổi luỹ thừa:

  • B^(x + c) = B^x · B^c

  • B^(x - c) = B^x / B^c

  • B^(-x) = 1 / B^x

  • (B^a)^x = B^(ax)

  • B^x · B^a = B^(x + a)

  • B^x / B^a = B^(x - a)

Ngoài ra, người học có thể đổi cơ số:

  • 4^x = (2^2)^x = 2^(2x)

  • 8^x = (2^3)^x = 2^(3x)

Ví dụ: 3 · 2^(x + 2) + 5
= 3 · 2^x · 2^2 + 5
= 12 · 2^x + 5

Vì vậy: 3 · 2^(x + 2) + 5 = 12 · 2^x + 5

Fig. 3.
Fig. 3.

Fig. 3. Expressions 3 · 2^(x + 2) + 5 and 12 · 2^x + 5 on the Desmos Graphing Calculator. (Source: [3])

Tìm hàm mũ tương đương trong câu hỏi Digital SAT

Trong bài thi Digital SAT, các câu hỏi về tìm hàm mũ tương đương là rất đa dạng. Thí sinh có thể được hỏi về việc tìm hàm mũ tương đương tương đương, xác định tính đúng sai của các mệnh đề liên quan đến hàm mũ tương đương, tìm hằng số để hai hàm mũ tương đương hoặc trả lời các câu hỏi thực tế liên quan đến hàm mũ tương đương.

Sample question

The function g is defined by g(x) = 5^(x + 2).

Which function is equivalent to g(x)?

A. 10(5)^x
B. 25(5)^x
C. 5(25)^x
D. 25(25)^x

Giới thiệu máy tính khoa học DESMOS

DESMOS là một phần mềm máy tính khoa học được thiết kế bởi DESMOS Studio. Đây là phần mềm chính thức được tích hợp trong phần mềm Bluebook của bài thi Digital SAT nhằm hỗ trợ thí sinh giải quyết đa dạng câu hỏi Toán học ở nhiều chuyên đề khác nhau.

Fig. 4.
Fig. 4.


Fig. 4. Official logo of Desmos Studio PBC. (Source: [4])

Các tính năng cơ bản của DESMOS

Với phần mềm DESMOS, người học và thí sinh sẽ cần làm quen với một số tính năng cơ bản, bao gồm:

  • Các phép cộng, trừ, nhân, chia cơ bản

  • Vẽ đồ thị phương trình từ bậc thấp đến cao

  • Sử dụng bảng biểu

  • Tính năng thanh trượt

  • Các phép tính thống kê cơ bản

  • Các phép tính lượng giác cơ bản

  • V.v.

Trên màn hình giao diện DESMOS, người học có thể nhận diện được các vùng cơ bản. Thứ nhất, vùng bên tay trái là nơi người học nhập phương trình (VD: 2x + y = 0). Thứ hai, vùng mặt phẳng toạ độ Oxy là nơi đồ thị của phương trình hiển thị. Cuối cùng, nút cài đặt (có biểu tượng hình cờ lê) bên góc phải là nơi người học điều chỉnh một số cài đặt để phù hợp nhu cầu (VD: chuyển đổi từ Degree sang Radian.)

Fig. 5.
Fig. 5.


Fig. 5. Interface of the Desmos Graphing Calculator. (Source: [5])

Lưu ý: Phần mềm DESMOS hiện tại mà người học có thể tìm trên mạng có thể được chia làm hai phiên bản: Nguyên bản (đen) và Khảo thí (testing - xanh lá). Phần mềm DESMOS nguyên bản sẽ có nhiều tính năng hơn bản khảo thí, bao gồm tính năng chia sẻ biểu đồ, thư mục, hoặc hình ảnh. Tuy vậy, các tính năng quan trọng dùng trong bài thi SAT vẫn có đầy đủ ở cả hai phiên bản.

Hướng dẫn sử dụng DESMOS để tìm hàm mũ tương đương

Để sử dụng DESMOS để tìm hàm mũ tương đương, người học cần vận dụng tính năng vẽ đồ thị. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết từng bước:

Bước 1: Đọc kĩ đề để xác định dữ kiện được cung cấp.

Người học đọc kĩ đề bài để xác định các dữ kiện được cho, trong trường hợp này là hàm mũ được cho sẵn và các lựa chọn.

Bước 2: Nhập dữ kiện được cung cấp từ đề bài vào ô nhập dữ liệu của phần DESMOS graphing calculator. Trong trường hợp này, người học trước hết viết hàm mũ được cho sẵn trong đề bài vào DESMOS.

DESMOS sẽ tự động vẽ đồ thị của hàm mũ tương ứng.

Bước 3: Sau khi người học thấy được đồ thị được vẽ, người học nhấp xuống các dòng dưới và lần lượt nhập các biểu thức được cho trong phần lựa chọn. 

DESMOS sẽ tự động vẽ đồ thị của các biểu thức tương ứng.

Lưu ý: Người học có thể bấm vào những hình tròn ở cạnh các biểu thức để đồ thị của chúng không hiện lên giao diện, tránh bị rối khi xét đồ thị. Sau đó, người học xem biểu thức nào cho người học một đồ thị khớp với đồ thị của đề bài.

Bước 4: (tuỳ chọn) Người học có thể thế các giá trị x vào hai biểu thức để kiểm tra liệu chúng có tương đương không.

Ví dụ minh hoạ:

Câu hỏi: 

The function g is defined by g(x) = 5^(x + 2).

Which function is equivalent to g(x)?

A. 10(5)^x
B. 25(5)^x
C. 5(25)^x
D. 25(25)^x

Hướng dẫn giải bằng DESMOS

Bước 1: Đọc kĩ đề để xác định dữ kiện được cung cấp

  • Hàm số được cho: g(x) = 5^(x + 2)

Bước 2: Nhập dữ kiện được cung cấp từ đề bài vào ô nhập dữ liệu của DESMOS. Trong đó:

  • Viết ở dòng đầu tiên: g(x) = 5^(x + 2) để hiện đồ thị hàm số trên mặt phẳng toạ độ

Lưu ý, với các số mũ, người học nên sử dụng phần bàn phím như đã nêu trên.

Fig. 6.
Fig. 6.

Fig. 6. The Calculator function on the Desmos Graphing Calculator. (Source: [6])

Desmos sẽ hiển thị hàm số trên mặt phẳng tọa độ. 

Fig. 7.
Fig. 7.

Fig. 7. Function g(x) = 5^(x + 2) on the Desmos Graphing Calculator. (Source: [7])

Bước 3: Người học lần lượt viết các lựa chọn được cho vào DESMOS. Sau khi viết, người học chỉ cần lần lượt xét từng biểu thức một để xét biểu thức tương đương bằng cách bấm vào những hình tròn cạnh từng biểu thức để lần lượt hiện/ẩn từng đồ thị trên giao diện. 

Trong trường hợp này, biểu thức 25(5)^x cho ta thấy một đồ thị khớp với đồ thị của 5^(x + 2).

Fig. 8.
Fig. 8.

Fig. 8. Function g(x) = 5^(x + 2) and others on the Desmos Graphing Calculator. (Source: [7])

Bước 4: Người học có thể thử một vài giá trị x vào hai biểu thức để kiểm tra.

  • Thay x = 1

    • 5^(x + 2) = 5^(1 + 2) = 125

    • 25(5)^x = 25(5)^1 = 125

⇒ Hai biểu thức tương đương.

⇒ Chọn đáp án B.

Lưu ý: DESMOS luôn hiển thị giá trị dưới dạng số thập phân. Do đó, DESMOS hữu dụng khi giá trị cần tìm là giá trị nguyên (1,2,3,...), giá trị thập phân hữu hạn (1.5, 2.5,...), giá trị thập phân vô hạn tuần hoàn (0.6666), hoặc giá trị thập phân không tuần hoàn thông dụng (3.141592). Nếu người học chưa quen nhận diện các giá trị này (VD: 10/3 có thể được biểu diễn là 3.33333), điều nên làm là luôn kiểm tra lại đáp án trước khi chọn.

Xem thêm: Good SAT® Score - Cách xác định và lựa chọn điểm mục tiêu

Bài tập vận dụng

Sau đây bài viết sẽ giới thiệu đến người học một số câu hỏi Digital SAT có sử dụng DESMOS để tìm hàm mũ tương đương [8]. Người học hãy sử dụng tính năng DESMOS đã giới thiệu để giải các câu hỏi sau.

Question 1: 

The function f is defined by f(x) = 3^(2x - 1).

Which of the following is equivalent to f(x)?

A. 3(9)^x

B. (1/3)(9)^x

C. 3(6)^x

D. (1/3)​(6)^x 

Answer: B

Question 2: 

The function g is defined by g(x) = 3^(2x + 1).

It can be written in the form g(x) = A ⋅ 9^x, where A is a constant.

What is the value of A?

A. 3

B. 6

C. 9

D. 27

Answer: A

Question 3:

The function q is defined by q(x) = [27^(x + 1)]/(9^x).

Which of the following is equivalent to q(x)?

A. 3(3)^x

B. 9(3)^x

C. 27(3)^x

D. 3(9)^x 

Answer: C

Question 4:

The function m is defined by m(x) = 16^[x - (1/2)].

The function can be expressed as m(x) = A ⋅ B^x, where A and B are constants.

Which pair (A, B) gives this equivalent form?

A. (2, 16)

B. (4, 16)

C. (1/2​, 8) 

D. (1/4, 16)

Answer: D

Question 5:

The function u is defined by u(x) = 5^(-x + 2).

Which of the following is equivalent to u(x)?

A. 25(5)^x

B. 25/(5^x)

C. (1/25)(5)^x

D. 5^2(5)^x 

Answer: B

Question 6:

The function f is defined by f(x) = 3(2)^(x - 1) - 12.

Which of the following equivalent forms of the given function displays, as a constant or coefficient, the x-coordinate of the x-intercept of the graph in the xy-plane?

A. y = (3/2)​(2^x) - 12

B. y = 6(2)^(x - 2) - 12

C. y = 12(2)^(x - 3) - 12

D. y = 24(2)^(x - 4) - 12

Answer: C

Question 7:

The function f is defined by f(x) = 6(2)^(x - 2) - 9.

Which of the following equivalent forms of the given function displays, as a constant or coefficient, the y-coordinate of the y-intercept of the graph in the xy-plane?

A. y = (3/2)​(2^x) - 9

B. y = (3/2)(2^x − 1) - 15/2

C. y = 6[(2)^(x - 2) - 1] - 3

D. y = 3(2)^(x - 1) - 12/5

Answer: B

Question 8:

The function f is defined by f(x) = [2^(3x + 4)]/[4^(x - 1)].

Which of the following equivalent forms of the given function displays, as a constant or coefficient, the value of f(0)?

A. 4(8/4​)^x

B. 8(2)^(x + 1)

C. 2^(3x + 4) ⋅  4^(1 - x)

D. 64(2)^x

Answer: D

Question 9:

The function h is defined by

h(x) = 5(2)^(x + 2) - 40.

Which of the following equivalent forms of the given function displays, as a constant or coefficient, the y-coordinate of the horizontal asymptote of the graph?

A. y = 20(2^x) - 40

B. y = 5(2)^(x + 2) - 8

C. y = 20(2^x - 1) - 20

D. y = 5[(2)^(x + 2) - 1] - 35

Answer: A

Question 10:

The function h is defined by h(x) = 2^(3x - 6) - 7.

Which of the following equivalent forms of the given function displays, as a constant or coefficient, the factor by which the exponential part of the function is multiplied whenever x increases by 1?

A. y = (1/64)​(2^x)^3 - 7

B. y = 8(1/8)^(1 - x) - 7

C. y = (1/4)(8)^(x - 1) - 7

D. y = (1/64)(8)^x - 7

Answer: D

Như vậy, bài viết đã giới thiệu về phần mềm DESMOS và hướng dẫn chi tiết cách sử dụng phần mềm này trong bài thi Digital SAT để tìm hàm mũ tương đương. Việc vận dụng linh hoạt các tính năng vẽ đồ thị không chỉ giúp thí sinh trực quan hóa các phép biến đổi hình học mà còn là công cụ đắc lực để đối chiếu và xác định chính xác phương trình hàm số cần tìm.

Hy vọng người học có thể vận dụng các nội dung và quy trình thao tác trong bài viết để cải thiện hiệu suất ôn tập, đơn giản hóa các bước tính toán phức tạp và nâng cao hiệu quả làm bài của bản thân trong các kỳ thi sắp tới.

Tham khảo chương trình luyện thi SAT cam kết đầu ra tại ZIM Academy để được hướng dẫn chuyên sâu và bứt phá điểm số.


SAT® is a trademark registered by the College Board, which is not affiliated with, and does not endorse, this website.

Tham vấn chuyên môn
Học là hành trình tích lũy kiến thức lâu dài và bền bỉ. Điều quan trọng là tìm thấy động lực và niềm vui từ việc học. Phương pháp giảng dạy tâm đắc: Lấy người học làm trung tâm, đi từ nhận diện vấn đề đến định hướng người học tìm hiểu và tự giải quyết vấn đề.

Nguồn tham khảo

Đánh giá

(0)

Gửi đánh giá

0

Bình luận - Hỏi đáp

Bạn cần để có thể bình luận và đánh giá.
Đang tải bình luận...
Bài viết tương tự