“可以” và “能” đều biểu thị năng lực, sở trường hoặc sự cho phép trong một số ngữ cảnh. Nhưng “可以” nhấn mạnh sự cho phép hoặc điều kiện khách quan, còn “能” nhấn mạnh năng lực chủ quan.
Ở thể phủ định, “不能” thường diễn tả không thể do hoàn cảnh hoặc quy định, trong khi “不可以” mang sắc thái cấm đoán mạnh.
可以 là gì? Cách dùng chi tiết và phân biệt với 能 trong tiếng Trung
Key takeaways
可以 là một động từ năng nguyện trong tiếng Trung, biểu thị khả năng, sự cho phép hoặc việc một hành động được chấp nhận tùy ngữ cảnh. Tuy nhiên, vì 可以 và 能 đều thường được dịch là “có thể”, người học dễ dùng thay thế lẫn nhau dù chúng khác về ý nghĩa và cách sử dụng. Bài viết giải thích cấu trúc, cách dùng 可以, đồng thời so sánh với 能 qua ví dụ và bài tập thực tế để hỗ trợ sử dụng chính xác hơn trong giao tiếp.
“可以” (kěyǐ) là gì?
“可以” là một động từ năng nguyện trong tiếng Trung, phiên âm là kěyǐ. Từ này thường được dùng để diễn đạt sự cho phép, khả năng thực hiện hành động hoặc đưa ra sự đánh giá ở một mức độ nhất định.[1] “可以” (kěyǐ) xuất hiện phổ biến trong cả khẩu ngữ và văn viết, là từ thường gặp trong quá trình học tiếng Trung.
Cấu trúc ngữ pháp của “可以”
Thể khẳng định: Chủ ngữ + 可以 + Động từ + (Tân ngữ)
Ví dụ:
我可以教你汉语。
wǒ kě yǐ jiào nǐ hàn yǔ。
(Tớ có thể dạy tiếng Trung cho cậu.)这里可以拍照。
zhè lǐ kě yǐ pāi zhào。
(Ở đây được phép chụp ảnh.)
Thể phủ định: Chủ ngữ + 不 + 可以 + Động từ + (Tân ngữ)
Ví dụ:
这里不可以拍照。
zhè lǐ bù kě yǐ pāi zhào。
(Ở đây không được phép chụp ảnh.)学生不可以迟到。
xué shēng bù kě yǐ chí dào。
(Học sinh không được phép đến muộn. )
Thể nghi vấn: Có hai cách để chuyển 可以 sang thể nghi vấn
Thêm trợ từ nghi vấn “吗” vào cuối câu:“...可以…吗? ”
Ví dụ:
我们周末可以出去玩吗?
wǒ men zhōu mò kě yǐ chū qù wán ma?
(Cuối tuần chúng mình có thể đi chơi không?)我可以坐这里吗?
wǒ kě yǐ zuò zhè lǐ ma?
(Tớ có thể ngồi đây không?)
Sử dụng hình thức câu hỏi chính phản: “...可不可以...?”
Ví dụ:
我们周末可不可以出去玩?
wǒ men zhōu mò kě bù kě yǐ chū qù wán?
(Cuối tuần chúng mình có thể đi chơi không?)我可不可以坐这里?
wǒ kě bù kě yǐ zuò zhè lǐ?
(Tớ có thể ngồi đây không?)
Lưu ý:
Không thể cùng lúc sử dụng trợ từ nghi vấn “吗” và hình thức câu hỏi chính phản “A不A” trong cùng một câu.
Dạng câu hỏi chính phản “...可不可以...?” tự nhiên hơn, thường được dùng nhiều trong văn nói.
Cách dùng của “可以” (kěyǐ)
Về cơ bản, “可以” có 3 cách dùng:
Biểu thị sự cho phép
Đây là cách dùng phổ biến nhất của “可以” . Thông thường từ này được dùng khi muốn xin phép, cho phép ai thực hiện một hành động nào đó.
Ví dụ:
我可以进来吗?
wǒ kě yǐ jìn lái ma?
(Tôi có thể đi vào không?)这里不可以抽烟。
zhè lǐ bù kě yǐ chōu yān。
(Ở đây không được hút thuốc.)
Biểu thị khả năng
“可以” được dùng để diễn đạt một việc có thể thực hiện (về mặt khách quan) hoặc một giải pháp mang tính khả thi.
Ví dụ:
这个问题可以这样解决。
zhè gè wèn tí kě yǐ zhè yàng jiě jué。
(Vấn đề này có thể giải quyết theo cách này.)我们可以坐出租车去。
wǒ men kě yǐ zuò chū zū chē qù。
(Chúng mình có thể đi bằng taxi.)
Biểu thị sự đánh giá "tạm được", "khá tốt" hoặc "đáng để làm"
Dùng để nhận xét mức độ chấp nhận được, tạm được, có thể làm.
Ví dụ:
你的中文说得还可以。
nǐ de zhōng wén shuō dé hái kě yǐ。
(Bạn nói tiếng Trung không tệ.)这部电影可以看。
zhè bù diàn yǐng kě yǐ kàn。
(Bộ phim này khá ổn/ đáng xem.)

Xem thêm: Trợ từ kết cấu 的 (de) và ứng dụng trong bài thi HSK 1 và HSK 2
Phân biệt giữa “能” (Néng) và “可以” (Kěyǐ)

“能” (Néng) và “可以” (Kěyǐ) đều là động từ năng nguyện nên về cơ bản chức năng ngữ pháp là như nhau, và đều có thể dịch sang tiếng Việt là “có thể”. Chúng có thể dùng thay thế cho nhau trong một số trường hợp:
Điểm giống nhau
1.Khi biểu thị đủ khả năng để làm việc nào đó.
Ví dụ:
我能说中文。(wǒ néng shuō zhōng wén。)
我可以说中文。(wǒ kě yǐ shuō zhōng wén。)
(Tớ có thể nói được tiếng Trung.)
2.Khi biểu thị sự cho phép (thường dùng dưới dạng nghi vấn).
Ví dụ:
我能进来吗?(wǒ néng jìn lái ma?)
我可以进来吗? (wǒ kě yǐ jìn lái ma?)
(Tớ có thể đi vào không?)
Điểm khác biệt
Khác nhau | 能 | 可以 |
|---|---|---|
Sắc thái khi nói về khả năng | Nhấn mạnh năng lực chủ quan, kỹ năng đạt đến trình độ nhất định. VD: 你能把车停在这里吗? nǐ néng bǎ chē tíng zài zhè lǐ ma? (Cậu có thể đỗ xe ở chỗ này không?) Trong ví dụ này, 能 nhấn mạnh người đó có năng lực, kĩ thuật để đem xe đỗ ở chỗ này hay không. | Nhấn mạnh điều kiện khách quan cho phép làm điều gì. VD: 你可以把车停在这里。 nǐ kě yǐ bǎ chē tíng zài zhè lǐ。 (Cậu có thể đỗ xe ở chỗ này.) Nhấn mạnh nơi đó cho phép được đỗ xe, ý chỉ điều kiện khách quan. |
Biểu thị gợi ý, sự lựa chọn | Không có cách dùng này | Dùng để đưa ra lời gợi ý, lựa chọn, đề xuất, phương án. VD: 有时间你可以去看看。 yǒu shí jiān nǐ kě yǐ qù kàn kàn。 (Có thời gian thì cậu có thể đi xem thử. ) |
Sắc thái phủ định | Dạng phủ định “不能” thường nhấn mạnh không có năng lực thực hiện, điều kiện không cho phép hoặc không thực hiện được hành động. VD1: 我今天不能跟你出去玩。 wǒ jīn tiān bù néng gēn nǐ chū qù wán。 (Hôm nay tớ không ra ngoài chơi với cậu được. Nguyên nhân có thể vì ốm, thời tiết,…) VD2: 他不能喝酒。 tā bù néng hē jiǔ。 (Anh ấy không uống được rượu.) | Dạng phủ định “不可以” thường nhấn mạnh sự cấm đoán, không được phép làm gì. VD1: 我妈说不可以跟他玩。 wǒ mā shuō bù kě yǐ gēn tā wán。 (Mẹ tớ nói không được chơi với bạn ấy. Biểu thị sự cấm đoán.) VD2: 教室里不可以吃东西。 jiào shì lǐ bù kě yǐ chī dōng xi。 (Không được ăn đồ ăn trong lớp.) |
Kết hợp với phó từ chỉ mức độ | “能”có thể kết hợp với phó từ chỉ mức độ để nhấn mạnh năng lực, khả năng. VD: 他真能吃,一下子就把桌子上的饭菜都吃光了。 tā zhēn néng chī,yī xià zi jiù bǎ zhuō zi shàng de fàn cài dōu chī guāng le 。 (Cậu ấy ăn giỏi thật đấy, mới tí mà đã ăn hết sạch đồ ăn trên bàn.) | Không có cách dùng này. |
Tìm hiểu thêm: Phân biệt 能 (néng) và 可以 (kěyǐ)
Các trường hợp đặc biệt và cụm từ cố định
Trong giao tiếp thực tế, khi trả lời câu hỏi “可不可以”, nên lưu ý sử dụng “不能” hoặc “不行” nếu chỉ muốn từ chối một cách nhẹ nhàng, lịch sự. Hạn chế nói “不可以”, trừ khi muốn biểu thị cấm đoán.
Ví dụ:
A:我可以进来吗?wǒ kě yǐ jìn lái ma?(Tôi có thể vào đây không?)
B:不行,会议还没开始。bù xíng,huì yì hái méi kāi shǐ 。(Không được, hội nghị còn chưa bắt đầu.)
B:不可以。bù kě yǐ 。
(Cả hai câu trả lời trên đều dịch là “không được”, nhưng 不行 tự nhiên hơn, còn 不可以 tạo cảm giác nghiêm khắc, cấm đoán.)
Ngoài ra, “可以” còn được dùng nhiều trong cụm từ “还可以”, diễn tả mức độ “tàm tạm”, “không tệ lắm”.
VD: 这道菜还可以。zhè dào cài hái kě yǐ 。(Món này cũng tạm được.)
Bài tập vận dụng
Bài 1: Điền “能” hoặc “可以” vào chỗ trống:
他病好了,今天___去上课了。
学校里不___抽烟。
我找到了一家中国餐厅,明天我们___一起去看看。
这个问题你___先问老师。
他说汉语说得还___。
这个小孩儿已经___自己吃饭了。
我___在这里坐吗?
他的腿前天受伤了,现在还不___下床走路。
她很___说,每次见到我都会滔滔不绝。
天气太热了,我们___打车去。
Bài 2: Sắp xếp các từ dưới đây thành câu hoàn chỉnh:
我/打游戏/跟/可以/朋友/吗?
越南菜/的/做/她/还可以。
大声说话/不/里/可以/图书馆。
可以/停车/不/按照规定,/路边/。
能/四个小时/她/唱/真/已经/唱了/了。
Bài 3: Phán đoán đúng (✓) hoặc sai (✗) và giải thích lý do:
考试的时候不能看手机。
电梯坏了,你现在不能坐电梯上楼。
这是我的手机,你不可以随便翻我的相册。
医生对病人说:“你血压太高了,以后不能吃太咸的东西。”
我不会游泳,不可以去深水区。
Xem thêm:
Đáp án
Bài 1
1. 他病好了,今天 能 去上课了。
tā bìng hǎo le ,jīn tiān néng qù shàng kè le。
(Anh ấy khỏi bệnh rồi, có thể đi học được rồi.)
Dùng 能 để nói về khả năng chủ quan của ai đó.
2. 学校里不 可以 抽烟。
xué xiào lǐ bù kě yǐ chōu yān。
(Không được hút thuốc trong trường.)
Nói về sự cấm đoán, không cho phép nên phải dùng 可以.
3. 我找到了一家中国餐厅,明天我们 可以 一起去看看。
wǒ zhǎo dào le yī jiā zhōng guó cān tīng,míng tiān wǒ men kě yǐ yì qǐ qù kàn kàn。
(Tớ mới tìm thấy một nhà hàng Trung Quốc, ngày mai chúng mình có thể đi xem sao.)
Dùng 可以 khi muốn đưa ra gợi ý, đề xuất.
4. 这个问题你 可以 先问老师。
zhè ge wèn tí nǐ kě yǐ xiān wèn lǎo shī。
(Vấn đề này cậu có thể hỏi giáo viên trước.)
Dùng 可以 khi muốn đưa ra gợi ý, đề xuất.
5. 他说汉语说得还 可以 。
tā shuō hàn yǔ shuō dé hái kě yǐ。
(Bạn ấy nói tiếng Trung cũng tạm được.)
Cụm từ cố định '“还可以” , biểu thị mức độ tạm được, cũng ổn.
6. 这个小孩儿已经 能 自己吃饭了。
zhè ge xiǎo háir yǐ jīng néng zì jǐ chī fàn le。
(Đứa trẻ này có thể tự ăn cơm được rồi.)
Dùng 能 để nói về khả năng chủ quan của ai đó.
7. 我 可以 在这里坐吗?
wǒ kě yǐ zài zhè lǐ zuò ma?
(Tớ có thể ngồi đây không?)
Xin phép, nên dùng 可以.
8. 他的腿前天受伤了,现在还不 能 下床走路。
tā de tuǐ qián tiān shòu shāng le,xiàn zài hái bù néng xià chuáng zǒu lù。
(Chân anh ấy hôm trước bị thương rồi, đến giờ vẫn chưa thể xuống giường đi lại được.)
Dùng 能 để nói về khả năng chủ quan của ai đó.
9. 她很 能 说,每次见到我都会滔滔不绝。
tā hěn néng shuō,měi cì jiàn dào wǒ dōu huì tāo tāo bù jué。
(Bạn ấy nói giỏi thật, mỗi lần gặp tớ là thao thao bất tuyệt.)
Chỉ có 能 mới có thể kết hợp với phó từ chỉ mức độ, nhằm nhấn mạnh khả năng, năng lực.
10. 天气太热了,我们 可以 打车去。
tiān qì tài rè le,wǒ men kě yǐ dǎ chē qù 。
(Nay trời nóng quá, chúng mình có thể đi taxi.)
Dùng 可以 khi muốn đưa ra gợi ý, đề xuất.
Bài 2
1. 我可以跟朋友打游戏吗?
wǒ kě yǐ gēn péng yǒu dǎ yóuxì ma?
(Tôi có thể chơi game với bạn bè không?)
2. 她做的越南菜还可以。
tā zuò de yuè nán cài hái kě yǐ。
(Đồ ăn Việt Nam cô ấy làm cũng tạm được.)
3. 图书馆里不可以大声说话。
tú shū guǎn lǐ bù kě yǐ dà shēng shuō huà。
(Không được nói chuyện to tiếng trong thư viện.)
4. 按照规定,路边不可以停车。
àn zhào guī dìng,lù biān bù kě yǐ tíng chē。
(Theo quy định, không được đỗ xe ở lề đường.)
5. 她真能唱,已经唱了四个小时了。
tā zhēn néng chàng,yǐ jīng chàng le sì gè xiǎo shí le。
(Cô ấy giỏi hát thật, hát được tận 4 tiếng rồi.)
Bài 3
1. 考试的时候不能看手机。
kǎo shì de shí hòu bù néng kàn shǒu jī。
(Không được sử dụng điện thoại trong lúc thi.)
Sai. Câu trên biểu thị sự cấm đoán, không được phép làm nên dùng “考试的时候不可以看手机。” sẽ chuẩn xác hơn.
2. 电梯坏了,你现在不能坐电梯上楼。
diàn tī huài le,nǐ xiàn zài bù néng zuò diàn tī shàng lóu。
(Thang máy bị hỏng rồi, bây giờ bạn không thể dùng thang máy để lên lầu được.)
Đúng. Vì thang máy bị hỏng là điều kiện khách quan, nên dùng 不能 để nhấn mạnh không có khả năng/điều kiện, chứ không phải cấm đoán.
3. 这是我的手机,你不可以随便翻我的相册。
zhè shì wǒ de shǒu jī,nǐ bù kě yǐ suí biàn fān wǒ de xiàng cè。
(Đây là điện thoại của tôi, bạn không được tùy tiện xem album ảnh.)
Đúng. 不可以 diễn tả không được phép, thể hiện sự ngăn cấm của người nói.
4. 医生对病人说:“你血压太高了,以后不能吃太咸的东西。”
yī shēng duì bìng rén shuō:“nǐ xuè yā tài gāo le ,yǐ hòu bù néng chī tài xián de dōng xī。”
(Bác sĩ nói với bệnh nhân: “Huyết áp của bạn quá cao rồi, sau này không được ăn đồ ăn quá mặn.”)
Đúng. 不能 diễn tả không nên/không thể vì lý do sức khỏe, không phải do ai cấm.
5. 我不会游泳,不可以去深水区。
wǒ bú huì yóu yǒng,bù kě yǐ qù shēn shuǐ qū。
(Tôi không biết bơi, không thể đi ra chỗ nước sâu. )
Sai. Nguyên nhân là không có năng lực (không biết bơi), nên phải dùng 不能.
Tổng kết
“可以” là động từ năng nguyện mang nghĩa “có thể”, được sử dụng theo cấu trúc phù hợp để diễn đạt khả năng hoặc sự cho phép trong giao tiếp tiếng Trung. “可以” và “能” đều có thể dịch là “có thể”, nhưng khác nhau về sắc thái và trọng tâm biểu đạt tùy ngữ cảnh. “不可以” thể hiện sự từ chối, song sắc thái mệnh lệnh có thể khiến lời nói kém lịch sự, vì vậy người học nên tiếp tục luyện tập để sử dụng tự nhiên và chính xác hơn.
Để củng cố cách dùng các động từ năng nguyện như 可以 và phân biệt với 能 trong giao tiếp, người học có thể tham khảo Khóa học HSK cam kết đầu ra bằng văn bản, với lộ trình bài bản, phát triển toàn diện 4 kỹ năng và chuẩn hóa phát âm Pinyin từ đầu.
Nguồn tham khảo
“现代汉语词典(第七版).” 商务印书馆, Accessed 30 April 2026.

Bình luận - Hỏi đáp