Thi chuyên Anh lớp 10 cần học những gì? Các kiến thức cần nắm chắc

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 chuyên Anh là một cột mốc quan trọng đối với học sinh lớp 9, đặc biệt với những thí sinh có định hướng theo đuổi lộ trình học tập chuyên sâu về ngoại ngữ. Đề thi thường có độ khó cao, yêu cầu kiến thức ngữ pháp, từ vựng và kỹ năng đọc – viết khác với chương trình phổ thông cơ bản. Vì vậy, việc chuẩn bị kỹ lưỡng, có lộ trình ôn tập khoa học và phương pháp học toàn diện là điều kiện tiên quyết để đạt kết quả cao. Bài viết dành cho những thí sinh còn đang thắc mắc về việc thi chuyên Anh lớp 10 cần học những gì, giúp xây dựng kế hoạch ôn tập hợp lý, đạt được kết quả mong đợi.

Ngữ pháp trọng tâm cho kỳ thi

Ngữ pháp là nền tảng của mọi kỳ thi tiếng Anh, và càng trở nên quan trọng hơn trong đề thi chuyên Anh vốn có độ khó cao, yêu cầu thí sinh không chỉ nắm vững kiến thức, mà còn cả khả năng vận dụng linh hoạt trong các trường hợp khác nhau. Bởi đối với đề thi chuyên, kiến thức được mở rộng và đi sâu vào những chuyên đề phức tạp, mang tính phân loại cao. Ngoài những kiến thức nền tảng như 12 thì cơ bản trong tiếng anh, dưới đây là các chuyên đề ngữ pháp thí sinh cần chú ý:

• Các cấu trúc câu (Sentence Structures): Thí sinh cần nắm vững các cấu trúc câu như câu phức (Complex Sentences), câu ghép (Compound Sentences),…Đồng thời, thí sinh cần có khả năng sử dụng linh hoạt các mệnh đề trạng ngữ chỉ thời gian, nguyên nhân, kết quả, mục đích,…

Ví dụ:

Câu phức: Despite having studied hard, she couldn’t pass the exam. (Dù đã học hành chăm chỉ, cô ấy vẫn không thể vượt qua kì thi).

Câu ghép: The weather conditions was bad, so we decided to postpone our picnic. (Bởi điều kiện thời tiết xấu, chúng tôi quyết định hoãn buổi picnic.)

• Đảo ngữ (Inversion): Đây là một chuyên đề thường xuyên xuất hiện trong các đề thi chuyên, yêu cầu thí sinh nhận biết và biến đổi các cấu trúc câu chính xác. Các dạng đảo ngữ thường gặp gồm đảo ngữ với trạng từ/ trạng ngữ phủ định (Never, Seldom, Not only, No sooner,…), đảo ngữ trong câu điều kiện, đảo ngữ với So/ Such.

Ví dụ:

Đảo ngữ với trạng từ phủ định: Never have I tasted such a delicious ice-cream. (Tôi chưa bao giờ thử một cây kem ngon đến vậy)

Đảo ngữ trong cầu điều kiện loại 3: Had I known about the contest, I would have participated. (Nếu tôi biết về cuộc thi, tôi đã tham gia rồi.)

• Mệnh đề quan hệ (Relative Clauses): Ngoài việc nắm vững các đại từ quan hệ cơ bản (who, which, that, whose, whom), thí sinh cần thành thạo cách rút gọn mệnh đề quan hệ và sử dụng các mệnh đề danh từ để tạo câu phức tạp, thể hiện tư duy học thuật.

Ví dụ:

Mệnh đề quan hệ rút gọn: The boy who is playing football over there is my son. → The boy playing football over there is my son. (Cậu nhóc đang đá bóng đằng kia là con trai của tôi.)

Mệnh đề danh từ: That she got an increadibly low score was a surprise to everyone. (Việc cô ấy đạt điểm cực thấp là một điều bất ngờ với mọi người.)

• Câu điều kiện (Conditional Sentences) và Câu giả định (Subjunctive): Bên cạnh 4 loại câu điều kiện cơ bản, đề thi chuyên còn kiểm tra các trường hợp đặc biệt, câu điều kiện hỗn hợp (Mixed Conditionals), và đặc biệt là câu giả định với các cấu trúc như wish, as if, would rather, it's high time.

Ví dụ:

Câu điều kiện hỗn hợp: If he had listened to his master’s advice, he would be successful now. (Nếu anh ấy đã nghe theo lời khuyên của sư phụ, bây giờ anh ta đã thành công rồi.)

Câu điều kiện: I wish I were rich. (Tôi ước tôi giàu có.)

• Cấu trúc câu phức tạp khác: Bao gồm các cấu trúc với so...that, such...that, các cấu trúc nhấn mạnh như It is/was... that, và các cấu trúc song song (Parallel Structures) đòi hỏi sự chính xác về mặt cú pháp.

Nắm vững các chuyên đề này không chỉ giúp thí sinh vượt qua phần thi ngữ pháp mà còn là chìa khóa để viết câu văn chính xác, mạch lạc trong bài luận và các dạng bài viết khác.

Đọc thêm: Hướng dẫn ôn thi vào 10 môn Tiếng Anh sao cho hiệu quả?

Từ vựng cần ôn tập

Nếu coi ngữ pháp là bộ khung, vậy từ vựng là những viên gạch góp phần vào sự vững chắc và tinh xảo trong bài thi. Từ vựng tron các đề thi chuyên Anh có độ khó cao hơn hẳn, gồm các từ vựng học thuật (Academic Vocabulary), thành ngữ (Idioms), cụm động từ (Phrasal Verbs), cấu tạo từ (Word Formation). Đặc biệt, thí sinh cần phát triển khả năng nhận biết, sử dụng các từ đồng nghĩa (Synonyms), trái nghĩa (Antonyms), từ đó ứng biến linh hoạt với yêu cầu đề bài và ngữ cảnh.

• Từ vựng học thuật (Academic Vocabulary): Thí sinh cần chú tâm đến các chủ đề phổ biến trong đời sống và học thuật: Môi trường (Environment), Khoa học - Công nghệ thông tin (Science - Technology), Giáo dục (Education), Vấn đề xã hội (Social issues)…Việc học từ vựng theo chủ đề sẽ giúp hệ thống hóa, khắc sâu kiến thức và dễ dàng vận dụng hơn.

Ví dụ:

Chủ đề Môi trường: conservation (sự bảo tồn), catastrohy (thảm họa), on the verge (bên bờ vực), biodiversity (đa dạng sinh học),…

Chủ đề Giáo dục: curriculum (chường trình học), pedagogy (phương pháp sư phạm), compulsory (bắt buộc),…

• Cụm động từ và thành ngữ (Phrasal Verbs & Idioms): Thí sinh cũng cần lưu ý ở phần này, bởi các nhóm từ thể hiện sự am hiểu ngôn ngữ ở mức độ sâu hơn. Thay vì chỉ học nghĩa đơn lẻ, thí sinh nên học trong ngữ cảnh cụ thể và nắm vững cách sử dụng.

Ví dụ:

Put off (hoãn lại): We had to put off the meeting until next week. (Chúng tôi phải hoãn cuộc họp lại đến tuần sau.)

To get cold feet (mất hết can đảm, chùn bước): He was going to ask her out, but he got cold feet at the last minute. (Anh ấy định rủ cô ấy đi chơi, nhưng lại chùn bước vào phút cuối.)

• Word Formation (Cấu tạo từ): Sau khi học và thu nạp các từ vựng vào bộ nhớ, thí sinh cần hiểu khi nào sử dụng loại từ nào (danh từ, động từ, tính từ, trạng từ,…) dựa trên ngữ cảnh của câu. Để làm tốt, thí sinh cần nắm vững thêm các tiền tố (prefixes) và hậu tố (suffixes), khả năng phân tích và suy luận để chọn loại từ phù hợp, và khả năng biến đổi dạng từ.

Ví dụ: Từ believe (tin) vốn là động từ, có thể biến đổi thành: belief (niềm tin) - danh từ, believable (có thể tin) - tính từ, unbelievably (một cách không thể tin nổi) - trạng từ.

• Từ đồng nghĩa - trái nghĩa (Synonyms - Antonyms): Thí sinh cần nắm và phân biệt được sắc thái nghĩa của các từ, từ đó có thể hiểu và làm bài một cách chính xác.

Ví dụ: Từ big (to lớn) có thể có các từ đồng nghĩa như huge, enormous, gigantic, colossal tùy thuộc vào mức độ lớn và ngữ cảnh diễn đạt.

Đọc thêm: Tổng hợp đầy đủ các cấu trúc tiếng Anh lớp 9 thi vào lớp 10

Kỹ năng đọc – viết nâng cao

Các đề thi chuyên Anh không còn đánh giá khả năng vận dụng kiến thức của thí sinh thông qua các kỹ năng đọc hiểu và viết.

Kỹ năng Đọc (Reading): Các bài đọc hiểu trong đề thi chuyên Anh thường có dung lượng dài hơn các bài đọc hiểu thông thường, độ khó cao, yêu cầu thí sinh có khả năng suy luận, đọc hiểu tốt. Thí sinh cần luyện tập các kỹ năng:

• Skimming (Đọc lướt): Đọc lướt giúp nắm ý chính của toàn bài một cách nhanh chóng.

• Scanning (Đọc kỹ): Đọc kỹ giúp thí sinh tìm kiếm thông tin, keywords cụ thể, giúp trả lời các câu hỏi.

• Nhận biết và suy luận: Các bài đọc hiểu trong đề thi chuyên Anh thường sử dụng kỹ thuật Paraphrase, bởi vậy thí sinh cần nhận diện các từ/ cụm từ đồng nghĩa/ trái nghĩa, đồng thời có khả năng tư duy để tìm ra đáp án chính xác.

Kỹ năng Viết (Writing): Yêu cầu viết của đề thi chuyên thường đa dạng, từ viết lại câu (Sentence Transformation), tìm lỗi sai (Error Identification), đến viết bài văn (Essay Writing) hoặc thậm chí là viết luận (Essay Writing).

• Viết lại câu: Đòi hỏi thí sinh phải biến đổi cấu trúc câu một cách linh hoạt mà vẫn giữ nguyên nghĩa gốc, thường kết hợp các chuyên đề ngữ pháp như đảo ngữ, câu điều kiện, câu bị động, v.v.

• Viết đoạn/viết luận: Yêu cầu thí sinh có khả năng tổ chức ý tưởng logic, sử dụng từ vựng học thuật, ngữ pháp phức tạp và các từ nối (linking words) để tạo sự mạch lạc, chặt chẽ cho bài viết.

Đọc thêm: Tổng hợp kiến thức tiếng Anh lớp 9 thi vào 10

Các dạng bài thi chuyên Anh lớp 10 thường gặp

Cấu trúc đề thi chuyên anh được chia thành nhiều phần với những nội dung kiểm tra, cách làm bài khác nhau. Bởi vậy, việc làm quen với các dạng bài này sẽ giúp thí sinh tránh bị bỡ ngỡ, đồng thời tìm ra chiến lược xử lý từng dạng hiệu quả.

Listening (Nghe): Thường bao gồm 2 bài nghe, một bài yêu cầu điền câu trả lời ngắn vào chỗ trống, một bài chọn đáp án trắc nghiệm A, B, C, D.

Vocabulary and Grammar (Từ vựng và ngữ pháp): Phần này thường bao gồm hai dạng bài chính.

• Multiple Choice: Chọn đáp án đúng cho một câu hỏi trong các đáp án trắc nghiệm A, B, C, D.

• Word Form: Biến đổi loại từ phù hợp với ngữ cảnh dựa trên từ gợi ý.

Reading (Đọc): Các bài đọc với dung lượng, yêu cầu khác nhau, tuy nhiên điểm chung là độ phân hóa cao, yêu cầu khả năng đọc hiểu và suy luận từ thí sinh.

• Cloze Test: Thí sinh hoàn thiện đoạn văn bằng cách chọn các từ phù hợp để điền vào các chỗ trống, các đáp án được trình bày dưới dạng trắc nghiệm A, B, C, D.

• Reading Comprehension: Thí sinh đọc và trả lời các câu hỏi về đoạn văn, lựa chọn các đáp án dưới dạng trắc nghiệm A, B, C, D.

• Fill in the blank: Thí sinh hoàn thiện đoạn văn bằng các chọn các từ phù hợp để điền vào chỗ trống dưới dạng tự luận. (thường chỉ yêu cầu điền 1 từ/ 1 ô trống)

• Matching Headings: Thí sinh được cung cấp một văn bản được tách thành các đoạn văn nhỏ, cùng một danh sách các tiêu dề. Nhiệm vụ của thí sinh là chọn các tiêu đề phù hợp với từng đoạn văn.

Writing (Viết): Các bài viết thường yêu cầu khả năng vận dụng, tư duy về từ vựng, ngôn ngữ sâu sắc.

• Error Identificaiton: Thí sinh cần chọn từ sai trong các câu.

• Sentence Transformation: Thí sinh được yêu cầu viết lại câu với nghĩa không đổi, thường là sử dụng các cấu trúc câu đồng nghĩa/ sắc thái diễn đạt. Một dạng khác của viết lại câu là viết lại một phần của câu dựa trên một từ gợi ý, thường đáp án đúng sẽ là các Idioms, Collocations hoặc Phrasal Verbs.

• Essay Writing: Thí sinh viết đoạn văn theo yêu cầu của đề bài, thường về các chủ đề mang tính thời sự, xã hội, với dung lượng khoảng 200 từ.

Tổng kết

Mong rằng thông qua bài viết, thí sinh đã có thê tự tìm câu trả lời cho câu hỏi thi chuyên Anh lớp 10 cần học những gì, từ đó xây dựng lộ trình, chiến lược ôn tập dài hạn, tự tin chinh phục mục tiêu của bản thân. Bên cạnh đó, để phát triển phương pháp học tiếng Anh toàn diện hơn, thí sinh có thể tham khảo khóa luyện thi IELTS Junior, giúp tiếp cận và xây dựng lộ trình học tiếng Anh nói chung và IELTS nói riêng hiệu quả.