Trọng âm của danh từ ghép: Quy tắc và hướng dẫn phân loại

Danh từ ghép là một trong những kiến thức được áp dụng một cách thường xuyên trong tiếng Anh. Việc hiểu và nắm rõ các quy tắc đánh trọng âm của loại từ này cũng là một yếu tố quan trọng mà những người muốn cải thiện kỹ năng Nói cần để ý. Bài viết này sẽ tổng hợp và hướng dẫn người học chi tiết cách đánh trọng âm của danh từ ghép trong tiếng Anh.

Danh từ ghép và trọng âm cơ bản

Danh từ ghép (Compound noun) là những danh từ được tạo nên bởi 2 hoặc nhiều hơn 2 từ ghép lại tạo thành đơn vị từ ngữ duy nhất [1]. Có rất nhiều cách để tạo thành một danh từ ghép trong tiếng Anh, một số cách tạo danh từ ghép cơ bản như:

• Noun + Noun: hai danh từ độc lập ghép lại tạo thành 1 từ.

Ví dụ: web (noun) kết hợp với từ site (noun) tạo thành website.

• Adjective + Noun: một tính từ kết hợp với danh từ tạo thành một từ ghép

Ví dụ: green (adj) kết hợp với house (noun) tạo thành greenhouse.

• Verb + Noun: một động từ kết hợp với danh từ tạo thành từ ghép

Ví dụ: run(verb) kết hợp với way (noun) tạo thành runway.

Ngoài ra, người học có thể kết hợp thêm các thành phần như giới từ hoặc đảo vị trí của các thành phần để tạo ra các danh từ ghép.

Danh từ ghép thường được viết dưới 3 dạng:

• Dạng nối liền: bedroom, bathroom, upstairs,...

• Dạng liên kết bằng dấu gạch: son-in-law, check-in,...

• Dạng tách rời: Prime Minister, water bottle,...

Để hiểu được cách đánh trọng âm, người học cũng cần hiểu rõ vai trò của trọng âm trong tiếng Anh. 

Trong tiếng Anh, trọng âm dùng để chỉ sự nhấn mạnh của một âm tiết trong những từ có từ 2 âm tiết trở lên, tạo ra sự biến âm hẳn so với những âm tiết còn lại về các đặc điểm như độ dài của âm, độ lớn cũng như khẩu hình miệng khi phát âm, đồng thời làm thay đổi hoặc rút ngắn phát âm của một số các âm tiết còn lại trong từ.

Hiểu rõ cách đánh trọng âm trong tiếng Anh sẽ giúp người học có một ngữ điệu tự nhiên hơn khi nói, cũng như giúp việc giao tiếp hiệu quả hơn. 

Tham khảo thêm: Cách đánh trọng âm trong tiếng Anh dễ nhớ và bài tập

Quy tắc đánh trọng âm của danh từ ghép

Danh từ ghép cũng sở hữu các quy tắc đánh trọng âm cơ bản, áp dụng với các danh từ được viết liền thành một chỉnh thể như sau:

Trọng âm thường nằm ở phần đầu tiên của danh từ ghép 

Với các danh từ viết liền bằng dấu gạch hoặc các danh từ ghép liền, trọng âm sẽ rơi vào âm tiết đầu tiên của từ đó. 

Ví dụ: 

• football /ˈfʊt.bɔːl/

• Check-in  /ˈtʃek.ɪn/

Nhìn kỹ có thể thấy rằng, các từ trong ví dụ đều có trọng âm được đánh vào âm tiết đầu tiên của danh từ ghép.

Tương tự như thế, với các danh từ ghép tách biệt chỉ có 2 từ, trọng âm sẽ rơi vào phần đầu tiên.

Ví dụ:

• Stop sign /ˈstɒp ˌsaɪn/

• High chair /ˈhaɪ ˌtʃeər/

Một số các trường hợp trọng âm không nằm ở âm tiết số 1, tuy nhiên vẫn có trọng âm nằm ở từ đầu tiên như:

• Police station  /pəˈliːs ˌsteɪ.ʃən/ : Ở danh từ này, danh từ police đánh trọng âm ở âm tiết số 2.

• Security guard  /sɪˈkjʊr.ə.t̬i ˌɡɑːrd/: Tương tự, ở danh từ này, từ đơn security có trọng âm được đánh ở âm tiết số 2.

Một số các trường hợp đặc biệt phổ biến

Ngoài quy tắc cơ bản trên, người học nên biết một số các trường hợp ngoại lệ phố biến của trọng âm trong các danh từ ghép[2].

Các danh từ ghép về địa danh, đường phố

Đa phần các danh từ ghép về các địa danh trong tiếng Anh chứa 2 từ cấu thành về tên đường phố, tòa nhà sẽ được đánh trọng âm vào tất cả các từ cấu thành. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, trọng âm chính sẽ rơi vào âm tiết thứ 2.

Ví dụ: 

• ˈTimes ˈSquare

• ˈGolden Gate ˈBridge

• New ˈYork

Tuy nhiên, điều này không áp dụng với các từ có chữ Street đứng cuối trong danh từ ghép như Wall Street, State Street,...

Khi từ đầu tiên chỉ nơi chốn, vị trí

Với danh từ ghép có từ đứng đầu chỉ nơi chốn và vị trí, trọng âm chính sẽ được đánh ở âm tiết thứ 2 và trọng âm phụ sẽ được đánh ở âm tiết đầu tiên.

Ví dụ:

• Back door  /ˌbæk ˈdɔːr/

• North pole  /ˌnɔːθ ˈpəʊl/

Sự khác biệt giữa cách đánh trọng âm của danh từ ghép và động từ ghép, tính từ ghép

Dưới đây là một số điểm khác biệt giữa trọng âm của danh từ ghép, động từ ghép và tính từ ghép trong tiếng Anh:

Cách phân loại từ ghép theo cấu trúc và trọng âm

Nhờ có trọng âm cũng như nhìn vào cấu trúc cấu thành được phân loại ở trên của danh từ ghép, ta có thể đưa ra một số cách phân loại các danh từ như sau:

Danh từ + Danh từ 

Đây là loại danh từ ghép phổ biến nhất, trong đó hai danh từ kết hợp lại, thường là danh từ đầu tiên bổ nghĩa cho danh từ thứ hai.

• Cấu trúc: Danh từ 1 (bổ nghĩa) + Danh từ 2 (chính)

• Ví dụ:

  • Basketball (bóng rổ): basket bổ nghĩa cho ball.

  • classroom (phòng học): class bổ nghĩa cho room.

  • Toothbrush (bàn chải đánh răng): tooth bổ nghĩa cho brush.

• Trọng âm chính thường rơi vào danh từ mang tính chất bổ nghĩa (từ đầu tiên).

Tính từ + Danh từ 

Trong cấu trúc này, một tính từ đứng trước để mô tả hoặc làm rõ nghĩa cho danh từ theo sau.

• Cấu trúc: Tính từ (bổ nghĩa) + Danh từ (chính)

• Ví dụ:

  • blackboard (bảng đen): black mô tả board.

  • greenhouse (nhà kính): green mô tả house.

  • highway (đường cao tốc): high mô tả way.

• Trọng âm chính thường rơi vào tính từ - thành phần đầu tiên nhằm nhấn mạnh sự bổ nghĩa. 

Ví dụ: "whiteboard" (bảng trắng) khác với "white board" (một tấm bảng màu trắng) về sắc thái nhấn mạnh khi ở dạng danh từ ghép, trọng âm rơi vào từ đầu tiên.

Động từ + Danh từ

Loại danh từ ghép này thường chỉ một hoạt động hoặc mục đích liên quan đến danh từ. Động từ thường ở dạng nguyên mẫu (base form) hoặc V-ing.

• Cấu trúc:

  • V-inf+ Danh từ

  Ví dụ: playground

  • Danh từ + -ing

  Ví dụ: house hunting

  • V-ing (gerund) + Danh từ

  Ví dụ: swimming pool

  • V-ing (Participle) + danh từ: danh từ ghép được kết hợp từ dạng hiện tại phân từ của động từ và danh từ.

  Ví dụ: casting vote

• Đối với các danh từ ghép ở dạng Vinf/Gerund + noun, t

  rọng âm chính thường rơi vào phần động từ để nhấn mạnh mục đích của từ đó. 

• Đối với danh từ ghép ở dạng noun + -ing và V-ing(participle) + noun, trọng âm sẽ rơi vào phần danh từ của từ ghép đó.

Giới từ + Danh từ

Đây là một cấu trúc danh từ ghép ít phổ biến hơn nhưng vẫn tồn tại, thường dùng để chỉ vị trí, hướng hoặc trạng thái.

• Cấu trúc: Giới từ/Trạng từ + Danh từ

• Ví dụ:

  • Upstairs (tầng trên): "up" là trạng từ chỉ hướng.

  • outbreak (sự bùng phát): "out" là trạng từ chỉ sự thoát ra.

  • income (thu nhập): in là giới từ chỉ sự vào.

• Trọng âm: Trọng âm chính thường rơi vào giới từ để chỉ sâu hơn về các mục đích khác nhau của danh từ đứng sau.

Những lỗi sai người học thường mắc phải khi phát âm danh từ ghép

Danh từ ghép là kiến thức không xuất hiện trong từ vựng tiếng Việt, chính vì thế, người học tiếng Anh ở Việt Nam có thể mắc một số các lỗi cơ bản do sự khác biệt về ngôn ngữ này.

Áp dụng sai quy tắc đánh trọng âm do sự nhầm lẫn ngôn ngữ

Vì tính chất của đơn âm tiết trong tiếng Việt cùng các thanh điệu rõ ràng, người học thường xuyên áp dụng thói quen phát âm này vào tiếng Anh, khiến các từ được đọc không chính xác cũng như đặt sai trọng âm của từ, đặc biệt với những từ sẽ thay đổi nghĩa khi thay đổi trọng âm.

Ví dụ: present /ˈprez.ənt/ - món quà vs present /prɪˈzent/ - trình bày

Nhầm lẫn giữa compound words và phrases

Đây là 2 khái niệm về từ vựng khác nhau trong tiếng Anh với quy tắc trọng âm khác nhau. 

Với các cụm từ (phrases), trọng âm sẽ rơi vào phần từ mang ý nghĩa chính và ngược lại, với từ ghép, trọng âm sẽ rơi vào phần từ mang ý nghĩa bổ trợ[3].

Tuy nhiên, vì đặc điểm ngôn ngữ tiếng Việt cùng các bản năng phát âm, người học Việt Nam thường xuyên nhầm lẫn, dẫn đến người nghe có thể hiểu sai nghĩa hoặc gây ra sự khó hiểu về ngữ cảnh.

Ví dụ: ˈhot dog (bánh mì kẹp xúc xích) và hot ˈdog (một con chó nóng) có thể gây hiểu lầm nếu phát âm sai trọng âm.

Bài tập vận dụng

Bài 1: Đọc các câu dưới đây và chọn đáp án chứa phiên âm đúng với các từ được in đậm.

1. She forgot her notebook at home.

A. /ˌnəʊtˈbʊk/
B. /nəʊt.bʊkˈ/
C. /ˈnəʊt.bʊk/
D. /nəʊtˈbʊk/

2. He bought a new toothbrush yesterday.

A. /ˌtuːθ.brʌʃ/
B. /tuːθ.brʌʃˈ/
C. /tuːθˈbrʌʃ/
D. /ˈtuːθ.brʌʃ/ 

3. The football match was intense.

A. /ˈfʊt.bɔːl/
B. /fʊtˈbɔːl/
C. /ˌfʊt.bɔːl/
D. /fʊt.bɔːlˈ/

4. I left my hairbrush in the bathroom.

A. /ˌheə.brʌʃ/
B. /ˈheə.brʌʃ/
C. /heəˈbrʌʃ/
D. /heə.brʌʃˈ/

5. The classroom was noisy.

A. /klɑːsˈruːm/
B. /ˌklɑːs.ruːm/
C. /klɑːs.ruːmˈ/
D. /ˈklɑːs.ruːm/ 

6. She wore a raincoat to the picnic.

A. /ˈreɪn.kəʊt/
B. /reɪnˈkəʊt/
C. /ˌreɪn.kəʊt/
D. /reɪn.kəʊtˈ/

7. He placed the teacup on the tray.

A. /ˌtiː.kʌp/
B. /tiː.kʌpˈ/
C. /tiːˈkʌp/
D. /ˈtiː.kʌp/

8. The snowman melted quickly.

A. /ˌsnəʊ.mæn/
B. /snəʊ.mænˈ/
C. /snəʊˈmæn/
D. /ˈsnəʊ.mæn/ 

9. He tied his shoelace tightly.

A. /ˈʃuː.leɪs/
B. /ʃuːˈleɪs/
C. /ˌʃuː.leɪs/
D. /ʃuː.leɪsˈ/

10. The bedroom was beautifully decorated.

A. /bedˈruːm/
B. /ˌbed.ruːm/
C. /ˈbed.ruːm/
D. /bed.ruːmˈ/

11. The blackboard was full of notes.
A. /ˌblæk.bɔːd/
B. /ˈblæk.bɔːd/
C. /blækˈbɔːd/
D. /blæk.bɔːdˈ/

12. She packed her clothes in a suitcase.
A. /ˈsuːt.keɪs/
B. /suːtˈkeɪs/
C. /ˌsuːt.keɪs/
D. /suːt.keɪsˈ/

13. He wore a wristwatch to the meeting.
A. /ˈrɪst.wɒtʃ/
B. /rɪstˈwɒtʃ/
C. /ˌrɪst.wɒtʃ/
D. /rɪst.wɒtʃˈ/

14. The sunlight came through the window.
A. /ˌsʌn.laɪt/
B. /sʌnˈlaɪt/
C. /ˈsʌn.laɪt/
D. /sʌn.laɪtˈ/

15. He sat on the armchair in the living room.
A. /ˈɑːm.tʃeər/
B. /ɑːmˈtʃeər/
C. /ˌɑːm.tʃeər/
D. /ɑːm.tʃeərˈ/

Đáp án:

1. C

2. D

3. A

4. B

5. D

6. A

7. D

8. D

9. A

10. C

11. B

12. A

13. A

14. C

15. A

Tổng kết

Bài viết trên đã giới thiệu người học về quy tắc đánh trọng âm của danh từ ghép trong tiếng Anh cùng các trường hợp ngoại lệ khác, nhằm giúp người học phân biệt và hiểu hơn về trọng âm. Để có thể thành thạo hơn về kĩ năng đánh trọng âm, người học cần rèn luyện cũng như luyện tập phát âm thường xuyên tại nhà.

Bên cạnh đó, để được hướng dẫn cách phát âm chuẩn xác, chỉnh sửa lỗi sai kịp thời và rèn luyện phản xạ ngôn ngữ bài bản, người học có thể tham khảo Khóa học Tiếng Anh giao tiếp của ZIM nhằm tự tin làm chủ ngữ điệu và giao tiếp trôi chảy như người bản xứ.