Banner background

Sử dụng DESMOS để tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn

Bài viết sau sẽ hướng dẫn người học sử dụng DESMOS để tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn trong các câu hỏi SAT Math.
su dung desmos de tim do thi tuong ung voi ham phan thuc cho san

Key takeaways

  • DESMOS là công cụ máy tính khoa học dùng trong các kỳ thi chuẩn hóa.

  • Để dùng DESMOS tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn, người học sử dụng chức năng vẽ đồ thị.

Trong các bài thi chuẩn hóa quốc tế về năng lực toán, chẳng hạn như Digital SAT, thí sinh có thể sẽ được cung cấp phần mềm DESMOS, phần mềm máy tính khoa học giúp giải quyết các vấn đề liên quan đến đồ thị, thống kê và các phép tính cơ bản. Nắm được các tính năng của DESMOS cũng như thao tác sử dụng sẽ giúp thí sinh tăng tốc độ làm bài, đơn giản hóa các bước tính toán, từ đó nâng cao hiệu quả bài thi. Trong phạm vi bài viết này, tác giả sẽ hướng dẫn người học tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn.

Lý thuyết chung về hàm phân thức

Hàm phân thức đơn thuần là một hàm số có f(x) bằng thương của hai đa thức. Như vậy, hàm phân thức sẽ có dạng như sau:

f(x) = P(x)/Q(x)

Trong đó:

  • P(x) và Q(x) đại diện cho các đa thức

  • Q(x) phải khác 0 (vì không thể chia cho 0).

  • Lưu ý, hai đa thức cấu tạo nên một hàm phân thức không nhất thiết là phải cùng bậc.

Do Q(x) ≠ 0, nên tập xác định của hàm phân thức là {x ∈ R | Q(x) ≠ 0}. 

Với một phân thức có dạng P(x)/Q(x), ta luôn có Q(x) phải khác 0. Do đó, ta có:

  • Điều kiện để phân thức xác định: Q(x) ≠ 0

  • Điều kiện để phân thức không xác định: Q(x) = 0

Ví dụ: xét hàm phân thức f(x) = (x + 2)/(x^2 - 4)

  • Điều kiện xác định: x^2 - 4 ≠ 0

  • Tập hợp các giá trị khiến phân thức xác định là tất cả các giá trị x ngoại trừ x = 2 hoặc x = -2 -> Phân thức xác định khi x ≠ ±2

Lý thuyết về đồ thị hàm phân thức

Trên mặt phẳng tọa độ, đồ thị của hàm phân thức thường là một đường cong và có thể gồm nhiều nhánh do tồn tại các giá trị mà hàm số không xác định. Hình dạng của đồ thị phụ thuộc vào tử số, mẫu số và mối quan hệ giữa hai đa thức.

Bậc của tử số và mẫu số cũng ảnh hưởng đến dạng tổng quát của đồ thị. 

  • Nếu bậc của tử số nhỏ hơn bậc của mẫu số, đồ thị sẽ tiến dần về đường thẳng y = 0 khi x tiến đến ±∞.

  • Nếu bậc của tử số bằng bậc của mẫu số, đồ thị sẽ tiến dần về đường thẳng có tung độ bằng tỉ số giữa hai hệ số dẫn đầu.

  • Nếu bậc của tử số lớn hơn bậc của mẫu số, đồ thị có thể xuất hiện đường tiệm cận xiên hoặc các dạng tiệm cận khác tùy thuộc vào kết quả phép chia đa thức.

Cách vẽ đồ thị hàm phân thức:

Để vẽ đồ thị của một hàm số phân thức trên mặt phẳng tọa độ Oxy, người học thực hiện theo các bước sau:

  • Bước 1: Dựng các đường tiệm cận

Người học tiến hành xác định và vẽ các đường tiệm cận đứng, tiệm cận ngang và tiệm cận xiên (nếu có) để tạo khung định hình cho đồ thị.

  • Bước 2: Xác định các điểm đồ thị đi qua

Người học chọn các cặp giá trị (x, y) thỏa mãn hàm phân thức đã cho. Đây sẽ là tọa độ các điểm mốc mà đồ thị đi qua.

  • Bước 3: Nối các điểm

Tiến hành nối các điểm đã xác định thành các nhánh đường cong mịn, hướng dần về các đường tiệm cận.

Ví dụ: 

Cho hàm số: y = (10x + 20) / x

  • Hàm phân thức trên có:

  • Tiệm cận đứng: x = 0

  • Tiệm cận ngang: y = 10

  • Toạ độ một số điểm thuộc đồ thị: (-5, 6); (-2, 0); (-1, -10); (1, 30); (2, 20); ...

Fig. 1. y = 10x + 20 / x. (Source: [1])
Fig. 1. y = 10x + 20 / x. (Source: [1])

Fig. 1. y = 10x + 20 / x. (Source: [1])

Tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn trong câu hỏi Digital SAT

Trong bài thi Digital SAT, câu hỏi về tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn rất đa dạng. Thí sinh có thể được hỏi về tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn, hay các đặc điểm của đồ thị ứng với hàm phân thức,....

Sample question 1

Which of the following could be the graph of the rational function f(x) = 1 / (x - 3) + 2 in the xy-plane?

A. A graph with a vertical asymptote at x = -3 and a horizontal asymptote at y = 2

B. A graph with a vertical asymptote at x = 3 and a horizontal asymptote at y = -2

C. A graph with a vertical asymptote at x = 3 and a horizontal asymptote at y = 2

D. A graph with a vertical asymptote at x = 0 and a horizontal asymptote at y = 5

Giới thiệu máy tính khoa học DESMOS

DESMOS là một phần mềm máy tính khoa học được thiết kế bởi DESMOS Studio. Đây là phần mềm chính thức được tích hợp trong phần mềm Bluebook của bài thi Digital SAT nhằm hỗ trợ thí sinh giải quyết đa dạng các câu hỏi Toán học ở nhiều chuyên đề khác nhau.

Fig. 2. Official logo of Desmos Studio PBC. (Source: [2])
Fig. 2. Official logo of Desmos Studio PBC. (Source: [2])

Fig. 2. Official logo of Desmos Studio PBC. (Source: [2])

Các tính năng cơ bản của DESMOS

Với phần mềm DESMOS, người học và thí sinh sẽ cần làm quen với một số tính năng cơ bản, bao gồm:

  • Các phép cộng, trừ, nhân, chia cơ bản

  • Vẽ đồ thị phương trình từ bậc thấp đến cao

  • Sử dụng bảng biểu

  • Tính năng thanh trượt

  • Các phép tính thống kê cơ bản

  • Các phép tính lượng giác cơ bản

  • V.v.

Trên màn hình giao diện DESMOS, người học có thể nhận diện được các vùng cơ bản. Thứ nhất, vùng bên tay trái là nơi người học nhập phương trình (VD: 2x + y = 0). Thứ hai, vùng mặt phẳng toạ độ Oxy là nơi đồ thị của phương trình hiển thị. Cuối cùng, nút cài đặt (có biểu tượng hình cờ lê) bên góc phải là nơi người học điều chỉnh một số cài đặt để phù hợp nhu cầu (VD: chuyển đổi từ Degree sang Radian.)

Fig. 3. Interface of the Desmos Graphing Calculator. (Source: [3])
Fig. 3. Interface of the Desmos Graphing Calculator. (Source: [3])

Fig. 3. Interface of the Desmos Graphing Calculator. (Source: [3])

Lưu ý: Phần mềm DESMOS hiện tại mà người học có thể tìm trên mạng có thể được chia làm hai phiên bản: Nguyên bản (đen) và Khảo thí (testing - xanh lá). Phần mềm DESMOS nguyên bản sẽ có nhiều tính năng hơn bản khảo thí, bao gồm tính năng chia sẻ biểu đồ, thư mục, hoặc hình ảnh. Tuy vậy, các tính năng quan trọng dùng trong bài thi SAT vẫn có đầy đủ ở cả hai phiên bản.

Hướng dẫn sử dụng DESMOS để tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn

Để sử dụng DESMOS để tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn, người học cần vận dụng tính năng vẽ đồ thị. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết từng bước:

Bước 1: Xác định dữ kiện đề bài

Đọc kỹ đề bài để nắm rõ đồ thị hàm phân thức cho trước và các đồ thị hay đặc điểm của đồ thị cần kiểm tra (hoặc các phương án đáp án).

Bước 2: Nhập dữ liệu vào DESMOS

Nhập hàm phân thức y = f(x) từ các phương án vào ô nhập liệu.

Bước 3: Quan sát đồ thị và kết luận

So sánh hình dáng đồ thị vừa dựng trên DESMOS với hình vẽ trong đề bài bằng cách kiểm tra các yếu tố cốt lõi:

  • Vị trí các đường tiệm cận đứng và tiệm cận ngang.

  • Tọa độ giao điểm với trục Ox, trục Oy.

  • Xu hướng tăng, giảm (độ cong) của các nhánh đồ thị.

Từ đó, đối chiếu và chọn ra đáp án chính xác nhất.

Ví dụ: 

Which of the following could be the graph of the rational function f(x) = 1 / (x - 3) + 2 in the xy-plane?

A. A graph with a vertical asymptote at x = -3 and a horizontal asymptote at y = 2

B. A graph with a vertical asymptote at x = 3 and a horizontal asymptote at y = -2

C. A graph with a vertical asymptote at x = 3 and a horizontal asymptote at y = 2

D. A graph with a vertical asymptote at x = 0 and a horizontal asymptote at y = 5

Giải:

Bước 1: Xác định dữ kiện đề bài 

Đề bài cho hàm f(x) = 1 / (x - 3) + 2 và yêu cầu tìm đặc điểm tiệm cận đứng và ngang trong các phương án A, B, C, D.

Bước 2: Nhập dữ liệu vào DESMOS Nhập biểu thức y = 1 / (x - 3) + 2 vào ô nhập liệu của DESMOS.

Bước 3: Quan sát đồ thị và kết luận

Fig. 4. Example. (Source: [4])
Fig. 4. Example. (Source: [4])

Fig. 4. Example. (Source: [4])

Tiệm cận đứng tại x = 3 và tiệm cận ngang tại y = 2.

Kết luận: Chọn đáp án C.

Lưu ý: DESMOS luôn hiển thị giá trị dưới dạng số thập phân. Do đó, DESMOS hữu dụng khi giá trị cần tìm là giá trị nguyên (1,2,3,...), giá trị thập phân hữu hạn (1.5, 2.5,...), giá trị thập phân vô hạn tuần hoàn (0.6666), hoặc giá trị thập phân không tuần hoàn thông dụng (3.141592). Nếu người học chưa quen nhận diện các giá trị này (VD: 10/3 có thể được biểu diễn là 3.33333), điều nên làm là luôn kiểm tra lại đáp án trước khi chọn.

Xem thêm:

Bài tập vận dụng

Sau đây, bài viết sẽ giới thiệu đến người học một số câu hỏi Digital SAT có sử dụng DESMOS để tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn. Người học hãy sử dụng tính năng DESMOS đã giới thiệu để giải các câu hỏi sau.

Question 1:

Which of the following could be the graph of the rational function f(x) = 1 / (x + 4) - 3 in the xy-plane?

A. A graph with a vertical asymptote at x = 4 and a horizontal asymptote at y = -3

B. A graph with a vertical asymptote at x = -4 and a horizontal asymptote at y = -3

C. A graph with a vertical asymptote at x = -4 and a horizontal asymptote at y = 3

D. A graph with a vertical asymptote at x = 4 and a horizontal asymptote at y = 3

Answer: B

Question 2: Which of the following is the graph of f(x) = (x + 1) / (x - 2)

Answer: A

Question 3: Which of the following is the graph of g(x) = (2x - 6) / (x + 1)

Answer: A

Question 4: Which of the following is the graph of h(x) = (x^2 - 4) / (x^2 - 9)

A.

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

B. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

C. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

D. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

Fig. 5. Question 4. (Source: [5])

Answer: D

Question 5:  Which of the following is the graph of f(x) = (x^2 + 5) / (x^2 - 3)

A

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

B. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

C. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

D. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

Fig. 6. Question 5. (Source: [6])

Answer: C

Question 6: Which of the following is the graph of h(x) = (3x +12) / (2x - 4)

A.

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

B. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

C. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

D. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

Fig. 7. Question 6. (Source: [7])

Answer: D

Question 7:  Which of the following is the graph of g(x) = (3 - 9x) / (x^2 - 4)

A.

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

B. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

C. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

D. 

Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.
Images are created with the Graphing Calculator, used with permission from Desmos Studio PBC.

Fig. 8. Question 7. (Source: [8])

Answer: D

Question 8: 

Which of the following could be the graph of the rational function f(x) = (2x^2 - 8) / (x^2 - x - 6) in the xy-plane? 

A. A graph with vertical asymptotes at x = -2 and x = 3 and a y-intercept at (0, 4/3)

B. A graph with a vertical asymptote at x = 3 and a y-intercept at (0, 4/3)

C. A graph with a vertical asymptote at x = -2 and a y-intercept at (0, -4/3)

D. A graph with a vertical asymptote at x = 3 and a y-intercept at (0, -4/3)

Answer: B

Question 9: Which of the following could be the graph of the rational function f(x) = (3 - 6x) / (2x + 4) in the xy-plane?

A. A graph with a horizontal asymptote at y = -3 and a y-intercept at (0, 3/4)

B. A graph with a horizontal asymptote at y = 3 and an x-intercept at (2, 0)

C. A graph with a vertical asymptote at x = 2 and a y-intercept at (0, -3/4)

D. A graph with a vertical asymptote at x = -2 and an x-intercept at (-1/2, 0)

Answer: A

Question 10: Which of the following could be the graph of rational function f(x) = 4 / (x^2 - 9) in the xy-plane?

A. A graph with vertical asymptotes at x = 3 and x = -3, passing through the point (5, 1/4)

B. A graph with vertical asymptotes at x = 9 and x = -9, passing through the point (5, 4)

C. A graph with a horizontal asymptote at y = 4, passing through the point (1, 1/2)

D. A graph with a horizontal asymptote at y = -9, passing through the point (-1, -1/2)

Answer: A

Như vậy, bài viết đã giới thiệu về phần mềm DESMOS và hướng dẫn chi tiết cách sử dụng phần mềm này trong bài thi Digital SAT để tìm đồ thị tương ứng với hàm phân thức cho sẵn. Việc vận dụng linh hoạt các tính năng vẽ đồ thị không chỉ giúp thí sinh trực quan hóa các phép biến đổi hình học mà còn là công cụ đắc lực để đối chiếu và xác định chính xác phương trình hàm số cần tìm.

Hy vọng người học có thể vận dụng các nội dung và quy trình thao tác trong bài viết để cải thiện hiệu suất ôn tập, đơn giản hóa các bước tính toán phức tạp và nâng cao hiệu quả làm bài của bản thân trong các kỳ thi sắp tới.

Tham khảo chương trình luyện thi SAT cam kết đầu ra tại ZIM Academy để được hướng dẫn chuyên sâu và bứt phá điểm số.


SAT® is a trademark registered by the College Board, which is not affiliated with, and does not endorse, this website.

Tham vấn chuyên môn
Học là hành trình tích lũy kiến thức lâu dài và bền bỉ. Điều quan trọng là tìm thấy động lực và niềm vui từ việc học. Phương pháp giảng dạy tâm đắc: Lấy người học làm trung tâm, đi từ nhận diện vấn đề đến định hướng người học tìm hiểu và tự giải quyết vấn đề.

Nguồn tham khảo

Đánh giá

(0)

Gửi đánh giá

0

Bình luận - Hỏi đáp

Bạn cần để có thể bình luận và đánh giá.
Đang tải bình luận...
Bài viết tương tự
Công ty cổ phần Eduvator Giấy chứng nhận số: 0107346642
Ngày cấp phép: 07/03/2016.Nơi cấp: Sở KHĐT Hà Nội.

Giấy phép hoạt động Trung tâm chuyên luyện thi IELTS số 4478 /GCN-SGDĐT Hà Nội.

DMCA.com Protection StatusĐã đăng ký Bộ Công Thương giấy phép hoạt động kinh doanh